بررسی تأثیر فلز کادمیوم بر وزن خشک، رشد و میزان جذب در گونه درختی چنار Platanus Orientalis

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)

2 گروه جنگلداری ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان ، لاهیجان، ایران.

چکیده

عناصر سنگین از جمله کادمیوم در نتیجه فعالیت های عمده شهری، صنعتی و کشاورزی تولید و باعث آلودگی می شوند. با توجه به نیاز روز افزون جنگل کاری در ایران، انجام تحقیقی جامع بر روی گونه سریع الرشد چنار و نقش این گیاه در جذب فلزات سنگین از جمله کادمیوم ضروری است. به این منظور پس از تهیه نمونه های برگ  و ساقه  درختان  چنار و خاک  از مرکز شهر  تهران  و در خارج از شهر به عنوان گروه شاهد  به روش کاملا تصادفی انتخاب  و جداگردید . وزن خشک اندام هوایی و میزان انباشتگی فلز کادمیوم در گیاه  موردآزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد که غلظت کادمیوم وزن خشک بخش هوایی به طور معنی داری کاهش یافته است . همچنین تفاوت معنی داری بین وزن خشک اندام هوایی در منطقه  شاهد و  منطقه مرکز شهر وجود دارد. میزان  تجمع کادمیوم در برگ و ساقه در منطقه شاهد با منطقه مرکز شهر دارای اختلاف معنی داری در سطح 95 درصد را نشان می­دهد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 


 

 

فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 40، بهار 96

 

بررسی تأثیر فلز کادمیوم بر وزن خشک، رشد و میزان جذب در گونه درختی  چنار

 Platanus Orientalis

 

سحر طبیبیان[1]*

tsahart@yahoo.com

سید آرمین هاشمی[2]

 

چکیده

عناصر سنگین از جمله کادمیوم در نتیجه فعالیت های عمده شهری، صنعتی و کشاورزی تولید و باعث آلودگی می شوند. با توجه به نیاز روز افزون جنگل کاری در ایران، انجام تحقیقی جامع بر روی گونه سریع الرشد چنار و نقش این گیاه در جذب فلزات سنگین از جمله کادمیوم ضروری است. به این منظور پس از تهیه نمونه های برگ  و ساقه  درختان  چنار و خاک  از مرکز شهر  تهران  و در خارج از شهر به عنوان گروه شاهد  به روش کاملا تصادفی انتخاب  و جداگردید . وزن خشک اندام هوایی و میزان انباشتگی فلز کادمیوم در گیاه  موردآزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد که غلظت کادمیوم وزن خشک بخش هوایی به طور معنی داری کاهش یافته است . همچنین تفاوت معنی داری بین وزن خشک اندام هوایی در منطقه  شاهد و  منطقه مرکز شهر وجود دارد. میزان  تجمع کادمیوم در برگ و ساقه در منطقه شاهد با منطقه مرکز شهر دارای اختلاف معنی داری در سطح 95 درصد را نشان می­دهد.

کلمات کلیدی: جذب، انباشتگی، فلز کادمیوم، Platanus orientalis..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


مقدمه

 

اهمیت کادمیوم در میان سایر عناصر سمی از این جهت است که این عنصر می تواند در اندام های گیاهی به مقادیر زیاد که برای انسان وحیوان سمی باشد تجمع یابد ولی در عین حال هیچ گونه علایم سمیت در گیاه حاضر نشود (1،2). کادمیوم

 از طریق ریشه وبرگ جذب شده و به دام یا انسان منتقل می شود و باعث بروز اختلالات متابولیکی می شود(3). کادمیوم میل ترکیبی شدیدی با گروه های سولفیدریل، هیدروکسیل و لیگاندهای حاوی نیتروژن دارد. در نتیجه این عنصر بسیاری از آنزیم های مهم را غیرفعال کرده که منجر به اختلال در فتوسنتز، تنفس وسایر فرآیندهای متابولیک در گیاه می گردد (4). از عوامل تأثیر گذار بر جذب کادمیوم و ظهور علائم سمیت آن در گیاه، وضعیت تغذیه ای گیاه به ویژه در رابطه با عناصر کم نیاز  می باشد. کادمیوم عنصری فلزی و نرم به

رنگ سفید مایل به آبی است. این عنصر به عنوان محصول فرعی از تصفیه روی بدست می آید و بیش تر خصوصیات آن شبیه روی است. کادمیوم وترکیبات آن بسیار سمی است. گیاهان قادر به کنترل غلظت فلزات سنگین ضروری و همچنین غیر ضروری مثل کادمیوم، جیوه، سرب، سلنیوم و آرسنیک هستند (5). غلظت مجاز کادمیوم از 1 تا 5 میلی گرم در کیلوگرم خاک است(6). میزان جذب کادمیوم به وسیله گیاه به تحرک و فراهمی آن در محیط ریشه و آن نیز به نوبه خود به گونه شیمیایی کادمیوم در خاک بستگی دارد. ویژیگی های خاک مانند ظرفیت تبادلی کاتیونی خاک، pH و ماده آلی خاک بر تجمع کادمیوم در گیاه و حلالیت و تحرک آن در خاک تأثیر می گذارند. برخی گیاهان مانند کاهو، اسفناج، کلم و کرفس تمایل بیش تری به جذب کادمیوم داشته و آن را با غلظتی بسیار بیش تر از سایر گیاهان در پیکره خود می اندوزند(7).

شریعت 1389 در بررسی خود تحت عنوان اثر کادمیوم بربرخی پارامترهای فیزیولوژی در اکالیپتوس و همچنین مقایسه تجمع و انتقال کادمیوم در این مطالعه نشان داد که جذب این فلز در ریشه بیش تر از مقدار آن ها در ساقه و برگ است (8).

 Casio  در تحقیق خود نشان داده که وزن خشک برگ ها در گیاه Arabidopsis halleri (بیش انباشته گر کادمیوم) که با غلظت 5/2 میلی گرم در لیتر کادمیوم تیمار شده بود، به میزان 26 درصد (در مقایسه با شاهد) کاهش یافت (9).

 Koleliaوهمکاران2004 نیز در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند کادمیوم اگرچه یک عنصر غذایی نیست اما به سهولت از طریق ریشه های گیاه جذب و با غلظت هایی که برای زنجیره غذایی خطرناک است در گیاه اندوخته می شود (10). تجمع کادمیوم در بافت های گیاهی در سطح سلولی نیز می تواند سمی باشد و موجب کاهش رشد گردد. با توجه به رشدسریع و تطابق بیولوژیک گونه چنار با شرایط اکولوژیکی مناطق مطلوب درایران و از آن جایی که کاشت چنارها، راهکاری عملی در تولید چوب نیز می باشد، باید برای افزایش و استمرار تولید آن مطالعه بیش تری صورت گیرد. لذا بررسی زنده مانی و رشد آن در شرایط تنش های محیطی امری ضروری است. لیکن تحقیق حاضر، در حقیقت به دنبال آن است که میزان مقاومت، جذب و انباشتگی نهال های چنار اورینتالیس را در برابر عنصر سمی کادمیوم و تأثیر آن بر اندام هوایی (برگ و ساقه) واندام زمینی (ریشه) این گونه را بررسی کند. از اهداف دیگر این تحقیق این است که آیا می توان گونه درختی چنار را به عنوان یکی از گیاهانی که توانایی انباشته سازی کادمیوم را دارد معرفی شود.

مواد و روش ها

ویژگی های خاک

باتوجه به اینکه ریشه های سطحی درعمق30-0سانتی متری عمق خاک قراردارند، خاک غیر آلوده (خاک طبیعی         مورد استفاده در این آزمایش) از عمق 30-0 سانتی متری  از پای درختان چنار در خارج  از شهر تهران  برداشت و همچنین  از عمق 30-0 سانتی متری پای درختان چنار در داخل  از شهر تهران(مرکز تهران انقلاب و آزادی )  به آزمایشگاه منتقل شد. همچنین به منظور جداسازی شاخه ها از قیچی شاخه زنی استفاده گردید و  جمع آوری و حمل نمونه ها از پاکت های کاغذی و جهت شستشوی اندام های گیاهی از آب مقطر استفاده گردید.

درختان  با ارتفاع و قطر تقریبا مشابه   جهت انجام بررسی  انتخاب گردید،  ابتدا  نمونه های برگ و ساقه درختان از مرکزشهر( خیابان آزادی و انقلاب) انتخاب گردیدو با قیچی باغبانی جدا گردید، در خصوص نمونه برداری از برگ های درختان به دلیل اینکه برگ های موجود در تاج هر درخت بسته به وضعیت و طرز قرار گرفتن خود، سطوح متفاوتی را ایجاد می نمایند ترتیبی اتخاذ شد تا کلیه برگ های انتخابی از کل محدوده تاج درختان باشد. بدین ترتیب در هر یک از  گونه های مورد مطالعه، نمونه های برگ به دقت از محل دمبرگ جدا شدند. نمونه های برگ و ساقه درختان چنار  نیز از خارج  شهر تهران ( جاده تهران –کرج)  به عنوان گروه شاهد انتخاب گردید

تعیین وزن خشک و سنجش میزان غلظت فلز کادمیوم در گیاه

اندام های گیاهی به مدت 48 ساعت در آون با دمای  70 درجه سانتی گراد قرار داده شده( 11) و بعد از این مدت وزن خشک نمونه ها بر حسب گرم با دقت 0001/0 با ترازوی دیجیتال a & d weighing  اندازه گیری شد. برای تعیین غلظت کادمیوم در اندام های گیاهی، داخل بوته چینی توزین شده و در کوره الکتریکی با دمای 400 تا 500 درجه سانتی گراد خاکستر شدند، سپس با اسید کلریدریک 2 نرمال هضم شده و غلظت کادمیوم در عصاره ها با دستگاه جذب اتمی (atomic absorption) تعیین شد. روش جذب اتمی یکی از دقیق ترین روش ها برای اندازه گیری میزان عناصر می باشد. اندازه گیری غلظت در بافت برگ، ساقه و ریشه انجام شد.

روش­های تجزیه و تحلیل داده ها

داده های بدست آمده از آزمایشات گیاه در نرم افزار  SPSSسازماندهی شدند. جهت تجزیه وتحلیل داده ها ابتدا نرمال بودن آن ها با آزمون کلموگراف- اسمیرنوف (Klomogrov-smirnov) تعیین شد. سپس برای آنالیز داده ها جهت تعیین میزان تجمع فلز در اندام هوایی و خاک از آزمون تجزیه واریانس یک طرفه و به منظور مقایسه اثر   غلظت کادمیوم بر پارامترهای مورد بررسی از آزمون دانکن استفاده شد. مشخصات کمی آماری و نمودار تجمع فراوانی فلز کادمیوم در اندام هوایی و خاک  نیز طی جداول و نمودار ارایه گردید.

یافته ها

اثر کادمیوم بر وزن خشک بخش هوایی

پس از اندازه گیری وزن خشک برگ و با توجه به جدول (1) آزمون t غیر جفتی مربوط به اثر فلز کادمیوم بر وزن خشک برگ درختان چنار  مشاهده می شود که بین مقدار وزن خشک برگ در منطقه شاهد با میانگین  8667/14 گرم و  منطقه تیمار مرکز شهر با میانگین 1313/10  و اختلاف میانگین 7334/4، اختلاف معنی داری در سطح 95 درصد وجود دارد. همچنین با توجه به جدول (2) آزمون t غیر جفتی مربوط به اثر فلز کادمیوم بر وزن خشک ساقه نهال ها مشاهده می شود که بین وزن خشک ساقه در منطقه  شاهد با میانگین 9333/ 34  گرم  و منطقه  تیمار مرکز شهر با میانگین 4833/25 گرم و اختلاف میانگین وزن  45/9  گرم ، اختلاف معنی داری در سطح 95 درصد وجود دارد. (جداول 1تا3  ) .

 

 

 

جدول 1- نتایج آزمون t غیر جفتی بر وزن خشک برگ درختان چنار  در منطقه شاهد و منطقه مرکز شهر

فاصله اطمینان 95% اختلاف

خطای انحراف از معیار

میانگین انحراف از معیار

معیار تصمیم برابری میانگین­ها

درجه آزادی

 

t

سطح معنی­داری

F

اثر  کادمیوم بر وزن خشک برگ

حد بالا

حد پایین

17114/7

53046/6

29552/2

93621/2

03095/1

72173/0

73333/4

73333/4

003/0

001/0

7

599/5

591/4

558/6

000/0*

494/38

وزن خشک برگ شاهد

وزن خشک برگ تیمار

* معنی داری در سطح اطمینان 95 درصد 

 

جدول 2- نتایج آزمون t غیر جفتی بر وزن خشک ساقه درختان چنار در منطقه شاهد و منطقه مرکز شهر

اثر کادمیوم بر وزن خشک ساقه

تعداد

میانگین

انحراف معیار

خطای استاندارد میانگین

وزن خشک ساقه شاهد

3

9333/34

30128/1

75130/0

وزن خشک ساقه تیمار

6

4833/25

49488/5

24327/2

 

جدول3- آزمون  t دو نمونه مستقل

فاصله اطمینان 95% اختلاف

خطای انحراف از معیار

میانگین انحراف از معیار

معیار تصمیم برابری میانگین­ها

درجه آزادی

 

t

سطح معنی داری

F

اثر  کادمیوم بر وزن خشک ساقه

حد بالا

حد پایین

30161/17

23970/15

59839/1

66030/3

32045/3

36574/2

45000/9

45000/9

025/0

007/0

7

599/5

846/2

995/3

000/0*

681/78

وزن خشک ساقه شاهد

وزن خشک ساقه تیمار

* معنی داری در سطح اطمینان 95 درصد 

 


- نتایج آزمون دانکن بر مقدار کادمیوم در  اندام هوایی و خاک  در گونه درختی چنار

طی نتایج به دست آمده از آزمون تجزیه واریانس (ANOVA) داده های حاصل از اثر کادمیوم بر روی کادمیوم برگ، ساقه و خاک  در گونه درختی چنار در         دو منطقه خارج از شهر (شاهد) و منطقه مرکز شهر تهران  نشان می دهد که در مشخصه مقدار کادمیوم اندازه گیری شده در  اندام هوایی و خاک مقدار sig کوچک تر از سطح معنی داری 5% است بنابراین نتیجه می گیریم که به احتمال 95 درصد بین میانگین کادمیوم در  اندام هوایی و خاک از نظر مقدار غلظت فلز کادمیوم تفاوت معنی داری وجود دارد (جدول4).

در این آزمون با توجه به کوچکتر بودن p - value از a ، فرض H0  رد می شود.

Sig = p - value = 0.000< 0.05 = a

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 4- نتایج تجزیه واریانس بر کادمیوم اندام هوایی و خاک در گونه درختی چنار در منطقه شاهد و منطقه مرکز شهر  

 

مجموع مربعات

درجه آزادی

میانگین مربعات

F

سطح معنی داری

تیمارها

220/3619

5

844/723

555/89

000/0 *

خطا

737/169

21

083/8

 

 

کل

956/3788

26

 

 

 

              * معنی داری در سطح اطمینان 95 درصد

 

 

مقایسه میانگین کادمیوم در  اندام هوایی و خاک در        گونه درختی چنار در بین غلظت های مورد بررسی با استفاده از آزمون دانکن نشان داد که بین  کادمیوم خاک در منطقه مرکز شهر با خاک در منطقه شاهد اختلاف معنی­داری درسطح اطمینان 95 درصد وجود دارد و بین خاک در منطقه شاهد با  برگ  و ساقه در منطقه  مرکز شهر در سطح اطمینان 95 درصد اختلاف معنی داری وجود دارد و بین  کادمیوم موجود در برگ منطقه مرکز شهر با برگ منطقه  شاهد نیز در سطح اطمینان 95 درصد اختلاف معنی دار است(شکل 1). همچنین بر اساس آزمون دانکن مشاهده گردید که بین وزن  برگ و ساقه درختان در منطقه مرکز شهر  با  برگ و ساقه  در منطقه شاهد در سطح اطمینان 95 درصد اختلاف معنی داری وجود دارد (جدول 5)  . همان­طور که می­بینیم سطح معنی­داری آزمون F در جدول ANOVA  برابر 000/0 است که کم­تر از سطح معنی داری 05/0 است بنابراین نتیجه می گیریم که به احتمال 95 درصد فرضیه صفر رد می­شود. در ادامه نتیجه می گیریم که چون واریانس درون گروهی بزرگ­تر از واریانس بین گروهی است، اختلاف میانگین ها ناشی از خطای نمونه گیری یا شانس است.

 

 

جدول 5- نتایج آزمون دانکن بر میانگین  وزن در برگ و ساقه  در گونه درختی چنار در منطقه شاهد و منطقه مرکز شهر

اثر فلز کادمیوم بر وزن خشک اندام هوایی و ریشه

N

Subset for alpha = 0.05

1

2

3

4

5

برگ تیمار

6

 

1333/10

 

 

 

برگ شاهد

3

 

 

8667/14

 

 

ساقه تیمار

6

 

 

 

4833/25

 

ساقه شاهد

3

 

 

 

 

9333/34

Sig.

 

562/0

000/1

000/1

000/1

000/1

 

 

شکل 1- کادمیوم اندازه گیری شده در منطقه شاهد و در منطقه مرکز شهر در گونه درختی چنار

 


بحث و نتیجه گیری


قادریان در سال 1389در مطالعه خود تحت عنوان بررسی مقاومت، جذب و انباشتگی کادمیوم در گیاه Matthiola chenopodiffolia در دو جمعیت که از دو منطقه آلوده به فلز و غیر آلوده جمع آوری شدند به این نتیجه رسید که با افزایش غلظت کادمیوم، وزن خشک بخش های هوایی و ریشه و شاخص مقاومت ریشه در هر دو جمعیت به طور معنی داری کاهش یافت، در عین حال تفاوت معنی داری از نظر این عوامل بین این دو جمعیت مشاهده نگردید(12). همچنین نتایج نشان داد که رابطه مستقیمی بین مقدار فلز در محلول غذایی و میزان جذب و انباشتگی فلز در گیاه وجود دارد. Kolelia به این نتیجه رسید که، کادمیوماگرچه یک عنصر غذایی نیست اما به سهولت از طریق ریشه های گیاه جذب و با غلظت هایی که برای زنجیره غذایی خطرناک است در گیاه اندوخته می شود (11). تجمع کادمیوم در بافت های گیاهی در سطح سلولی نیز می تواند سمی باشد و موجب کاهش رشد گردد. بنابراین جلوگیری از جذب کادمیوم توسط ریشه های گیاه می تواند یک استراتژی مهم در به حداقل رساندن اثرات سوء بیولوژیکی این عنصر باشد. داوری و همکاران نیز در تحقیق خود تحت عنوان بررسی تجمع فلزات سنگین در بستر، برگ و ریشه درختان حرا در استان بوشهر به این نتیجه رسیدند که همواره میزان نیکل، وانادیوم و روی در رسوب بیش از ریشه و برگ است(13). نتایج مطالعه نیسی وهمکاران تحت عنوان گیاه پالایی فلزات سنگین توسط گیاه آفتابگردان نشان دادتفاوت معنی داری بین غلظت فلزکادمیوم دراندام هوایی وریشه آفتابگردان وجوددارد(14).با این وجود تمرکز کادمیوم، مس و سرب در ریشه بیش از رسوب و برگ مشاهده شد. همچنین در هیچ نمونه ای میزان فلزات سنگین مورد بررسی در برگ ها بیش تر از ریشه و رسوب مشاهده نشد. کراتاچو و همکارانش با بررسی مقدار جذب فلز سرب در گیاهان اطراف معدن سرب نتیجه گرفتند، در مناطقی که مقدار سرب بیش تر است، مقدار سرب در ریشه گیاهان این مناطق بیش تراست (15).شریعت در بررسی خود تحت عنوان اثر کادمیوم بر برخی پارامترهای فیزیولوژی در اکالیپتوس و همچنین مقایسه تجمع و انتقال کادمیوم در این مطالعه نشان داد که جذب این فلز در ریشه بیش تر از مقدار آن ها در ساقه و برگ است(7).

با توجه به بررسی های صورت گرفته در این پژوهش می توان گفت گونه درختی  Platanus orientalis  با توجه به نتایج، کادمیوم فیزیولوژی  گیاه را دچار اختلال کرده، گونه­ای با توانایی بالا برای فیلتر محیط های آلوده و حذف فلز کادمیوم از خاک نمی باشد.

پیشنهادات

- گونه هایی دیگر مانند صنوبر، خرمالو، Eucalyptus occidentalis  یا گیاهان علفی مانند Brassicace یا گیاه شبدر که را در جذب فلز  کادمیوم و حذف از محیط آلوده مورد بررسی قرار گیرد.

منابع

1-      Prince, W.S., Senthil kumar, P., Doberschutz, K.D., Subburam, V., 2002. Cadmium toxicity in mulberry plant with special reference to the nutritional quality of leaves. Jornal of plant Nutrition, Vol.25, pp.689-700.

2-      Kabata-Pendias, A.2011.Trace elements in Soil and Plant. 4th ed. Boca Rotan: CRC Press

3-      Zhang, Z., Rengel, Z., Meney, K., 2010. Cadmium accumulation and translocation in four emergent wet land species. Water Air Soil Pollut, Vol.212, pp. 239-249.

4-      Torres, E., Cid, A., Herrero, C., Abalde, J., 2000. Effect of cadmium on growth, ATP content, carbon fixation and ultra structure in the marine diatom phaeodactylum tricormutum Bohlin. Water, Air, soil pollution, Vol.117, pp.1-14.

5-      Callahan D. L., Baker A. J. M, Kolev S. D. and Wedd A. G. 2005. Metal ion ligands in hyperaccumulating plants. Journal of Biological Inorganic Chemistry, Vol.11, pp. 2-12.

6-      Cariny, T. 1995.The re-use of contaminated land. John Wiely and Sons Ltd. Publisher.

7-      Sajwan, K. S., Ornes, W. H., Youngblood, T. V., Alva, A. K., 1995. Uptake of soil applied Cadmium, Nickel and Selenium by Bush Beans. Journal of Water, Air and soil pollution, Vol. 91, pp. 209-217.

8-   شریعت، آناهیتا.،عصاره ، محمد حسن.، »اثر کادمیم بر برخی پارامترهای فیزیولوژی درEucalyptus occidentalis  «، 1389، مجله علوم و فنون کشاورزی ومنابع طبیعی، علوم آب وخاک، شماره 53.

9-      Casia, C., Martinoia, E., Keller, C., 2004.Hyperaccumulation of cadmium and zinc in thlasp. Caerulescens and Arabidopsis halleri at the leaf cellular level.Plant physiology, Vol. 134, pp. 716-725.

10-  Kolelia, N., Ekerb, S., Cakmak, I., 2004. Effect of zinc fertilization on cadmium toxicity in durum and bread wheat grown in zinc-deficient soil. Environment pollution, Vol.131, pp. 453-459.

11-  Wu, F., Yang, W., Zhang, J., Zhou, L., 2010. Cadmium accumulation and growth responses of a poplar    (Populus deltoids×Populus nigra) in cadmium contaminated purple soil and alluvial soil. Journal of Hazardous Materials, Vol.177 (1), pp.268-73.

 

12-  قادریان، مجید.، جمال حاجیان، ناصر.، » بررسی مقاومت، جذب و انباشتگی کادمیم در گیاه Matthiola chenopodiifolia Fish & C.A. Mey (Brassicaceae)  «  ،1389 ، زیست شناسی گیاهی، شماره 6 ، صفحات 87-98.

13-  داوری، علی.، دانه کار ،افشین.،  »بررسی تجمع فلزات سنگین در بستر، برگ و ریشه درختان حرا در استان بوشهر«،1389، نشریه محیط زیست طبیعی، مجله منابع طبیعی ایران، دوره 63 ، شماره 3، صفحات 267-277.

14-   عبدالکاظم، نیسی.، وثوقی ، مهدی محمدی، بصیر محمدی،  محمدجواد. ، »گیاه پالایی فلزات سنگین توسط گیاه آفتابگردان«، 1393 ،فصلنامه علمی دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه،دوره2،شماره2.

15-  Rotkittikhun P, Kruatrachue M, Chaiyarat R, Ngernsansaruay C, Pokethitiyook, Paijitprapaporn, A., 2006. Uptake and accumulation of lead by plants from the Bo Ngam lead mine area in Thailand. Environmental Pollution, Vol, 144(2), pp.681-88.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 



1- استادیار، گروه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)

2- گروه جنگلداری ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان ، لاهیجان، ایران.

1-      Prince, W.S., Senthil kumar, P., Doberschutz, K.D., Subburam, V., 2002. Cadmium toxicity in mulberry plant with special reference to the nutritional quality of leaves. Jornal of plant Nutrition, Vol.25, pp.689-700.

2-      Kabata-Pendias, A.2011.Trace elements in Soil and Plant. 4th ed. Boca Rotan: CRC Press

3-      Zhang, Z., Rengel, Z., Meney, K., 2010. Cadmium accumulation and translocation in four emergent wet land species. Water Air Soil Pollut, Vol.212, pp. 239-249.

4-      Torres, E., Cid, A., Herrero, C., Abalde, J., 2000. Effect of cadmium on growth, ATP content, carbon fixation and ultra structure in the marine diatom phaeodactylum tricormutum Bohlin. Water, Air, soil pollution, Vol.117, pp.1-14.

5-      Callahan D. L., Baker A. J. M, Kolev S. D. and Wedd A. G. 2005. Metal ion ligands in hyperaccumulating plants. Journal of Biological Inorganic Chemistry, Vol.11, pp. 2-12.

6-      Cariny, T. 1995.The re-use of contaminated land. John Wiely and Sons Ltd. Publisher.

7-      Sajwan, K. S., Ornes, W. H., Youngblood, T. V., Alva, A. K., 1995. Uptake of soil applied Cadmium, Nickel and Selenium by Bush Beans. Journal of Water, Air and soil pollution, Vol. 91, pp. 209-217.

8-   شریعت، آناهیتا.،عصاره ، محمد حسن.، »اثر کادمیم بر برخی پارامترهای فیزیولوژی درEucalyptus occidentalis  «، 1389، مجله علوم و فنون کشاورزی ومنابع طبیعی، علوم آب وخاک، شماره 53.

9-      Casia, C., Martinoia, E., Keller, C., 2004.Hyperaccumulation of cadmium and zinc in thlasp. Caerulescens and Arabidopsis halleri at the leaf cellular level.Plant physiology, Vol. 134, pp. 716-725.

10-  Kolelia, N., Ekerb, S., Cakmak, I., 2004. Effect of zinc fertilization on cadmium toxicity in durum and bread wheat grown in zinc-deficient soil. Environment pollution, Vol.131, pp. 453-459.

11-  Wu, F., Yang, W., Zhang, J., Zhou, L., 2010. Cadmium accumulation and growth responses of a poplar    (Populus deltoids×Populus nigra) in cadmium contaminated purple soil and alluvial soil. Journal of Hazardous Materials, Vol.177 (1), pp.268-73.

 

12-  قادریان، مجید.، جمال حاجیان، ناصر.، » بررسی مقاومت، جذب و انباشتگی کادمیم در گیاه Matthiola chenopodiifolia Fish & C.A. Mey (Brassicaceae)  «  ،1389 ، زیست شناسی گیاهی، شماره 6 ، صفحات 87-98.

13-  داوری، علی.، دانه کار ،افشین.،  »بررسی تجمع فلزات سنگین در بستر، برگ و ریشه درختان حرا در استان بوشهر«،1389، نشریه محیط زیست طبیعی، مجله منابع طبیعی ایران، دوره 63 ، شماره 3، صفحات 267-277.

14-   عبدالکاظم، نیسی.، وثوقی ، مهدی محمدی، بصیر محمدی،  محمدجواد. ، »گیاه پالایی فلزات سنگین توسط گیاه آفتابگردان«، 1393 ،فصلنامه علمی دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه،دوره2،شماره2.

15-  Rotkittikhun P, Kruatrachue M, Chaiyarat R, Ngernsansaruay C, Pokethitiyook, Paijitprapaporn, A., 2006. Uptake and accumulation of lead by plants from the Bo Ngam lead mine area in Thailand. Environmental Pollution, Vol, 144(2), pp.681-88.