بررسی میزان مشارکت مردم در مدیریت مواد زاید جامد شهری(مطالعه موردی: شهر آبادان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت محیط زیست، پردیس علوم و تحقیقات خوزستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 گروه مدیریت محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

امروزه نبود آگاهی­های محیط زیستی به عنوان یکی از ضعف­های مدیریت مواد زاید جامد شهری محسوب می گردد. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات تحلیلی- توصیفی بوده و در سال 1393 انجام شد. جهت انجام آن از روش ترکیبی (روش های میدانی،کتابخانه ای و اسنادی، تحلیلی و توصیفی) استفاده شد. به منظور بررسی میزان مشارکت مردم شهر آبادان در مدیریت موادزاید جامد از پرسش­نامه در قالب سؤالاتی به صورت گویه­های پنج طیفی لیکرت و نظرخواهی از ساکنین محلات شهری استفاده شد. بر همین اساس تعداد 383 پرسش­نامه در سطح شهر توزیع و جمع آوری گردید. با توجه به ساختار فرضیه کلی تحقیق از آزمون  T تک نمونه ای استفاده شد. همچنین به منظور بررسی تأثیر جنسیت بر میزان مشارکت از آزمون T مستقل و تأثیر تحصیلات، وضعیت شغلی، ساختار سنی و وضعیت درآمد بر میزان مشارکت از آزمون ANOVA استفاده شد. از آزمون تعقیبی شفه جهت بررسی ارتباط بین سطح تحصیلات و سطح درآمد با میزان مشارکت استفاده شد.. بنابراین، بیش­ترین میزان تمایل به مشارکت شهروندان در مدیریت پسماند شهر آبادان با میانگین 25/3 مربوط به زنان خانه دار بود. همچنین ساختار سنی بر تمایل به مشارکت اثرگذار نبوده و بیش­ترین تمایل به مشارکت در بین گروه درآمدی(برحسب تومان) یک میلیون تا یک میلیون و پانصد هزار تعیین شد. در نتیجه تدوین و اجرای برنامه عملیاتی در زمینه فرهنگ سازی و افزایش میزان آگاهی به منظور مشارکت بیش­تر شهروندان در مدیریت مواد زاید جامد شهری باید در بین گروه­های شغلی بیکار، آزاد، دولتی، محصل و سطوح درآمدهای پایین و بالای مردم شهر آبادان متمرکز شود.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 


 

 

فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 44، بهار 97

 

بررسی میزان مشارکت مردم در مدیریت مواد زاید جامد شهری(مطالعه موردی: شهر آبادان)

 

آرش زمانیان [1]و2

فروزان فرخیان [2]*

foroz.farrokhian@gmail.com

تاریخ دریافت: 09/02/1394

تاریخ پذیرش:21/10/1394

 

چکیده

امروزه آگاهی­های محیط زیستی به عنوان یکی از ضعف­های مدیریت مواد زاید جامد شهری محسوب می گردد. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات تحلیلی- توصیفی بوده و در سال 1393 انجام شد. جهت انجام آن از روش ترکیبی (روش های میدانی،کتابخانه ای و اسنادی، تحلیلی و توصیفی) استفاده شد. به منظور بررسی میزان مشارکت مردم شهر آبادان در مدیریت موادزاید جامد از پرسش­نامه در قالب سؤالاتی به صورت گویه­های پنج طیفی لیکرت و نظرخواهی از ساکنین محلات شهری استفاده شد. بر همین اساس تعداد 383 پرسش­نامه در سطح شهر توزیع و جمع آوری گردید. با توجه به ساختار فرضیه کلی تحقیق از آزمون  T تک نمونه ای استفاده شد. همچنین به منظور بررسی تأثیر جنسیت بر میزان مشارکت از آزمون T مستقل و تأثیر تحصیلات، وضعیت شغلی، ساختار سنی و وضعیت درآمد بر میزان مشارکت از آزمون ANOVA استفاده شد. از آزمون تعقیبی شفه جهت بررسی ارتباط بین سطح تحصیلات و سطح درآمد با میزان مشارکت استفاده شد.. بنابراین، بیش­ترین میزان تمایل به مشارکت شهروندان در مدیریت پسماند شهر آبادان با میانگین 25/3 مربوط به زنان خانه دار بود. همچنین ساختار سنی بر تمایل به مشارکت اثرگذار نبوده و بیش­ترین تمایل به مشارکت در بین گروه درآمدی(برحسب تومان) یک میلیون تا یک میلیون و پانصد هزار تعیین شد. در نتیجه تدوین و اجرای برنامه عملیاتی در زمینه فرهنگ سازی و افزایش میزان آگاهی به منظور مشارکت بیش­تر شهروندان در مدیریت مواد زاید جامد شهری باید در بین گروه­های شغلی بیکار، آزاد، دولتی، محصل و سطوح درآمدهای پایین و بالای مردم شهر آبادان متمرکز شود.

کلمات کلیدی: مدیریت مواد زاید جامد شهری، مشارکت ، جنسیت، سطح تحصیلات، ساختار سنی، وضعیت شغلی.

 

 

 

 

مقدمه

 

شهر مجموعه‌ای از عوامل طبیعی، اجتماعی و          محیط‌های ساخته شده توسط انسان است که جمعیت در این مجموعه به صورت منظمی گرد هم آمده و آداب و رسومی را برای خود ابداع کرده‌اند (مؤیدی،1392). مدیریت شهرها یک فرایند پیچیده است که باید زندگی تمام افراد و سازمان‌های ذی­نفع شهری را لمس کند. دانش مدیریت پایدار شهری نیازمند مشارکت همه مردم و سازمان ‌هایی است که زندگیشان تحت تأثیر قرار می‌گیرد (لی و اوه[3]، 2012).در این میان امروزه پسماند جزء لاینفک زندگی بشر به شمار آمده و طی دو دهه اخیر مدیریت پسماند جامد شهری به یکی از نگرانی های عمده تبدیل شده و در حال حاضر یکی از موضوعات مهم عمومی مورد بحث است (ماگرینهو و همکاران2، 2006). از آنجا که عمده بودجه مدیریت پسماندهای جامد صرف هزینه های جمع آوری و حمل این گونه پسماندها می گردد. هر گونه تغییر و برنامه ریزی هدف­مند می تواند با ارتقای سطح سیستم عملیاتی و فنی موجبات ارتقای بهداشت محیط زیست ، بهداشت روحی و روانی جامعه و نیز رضایت­مندی خدمت‌گیرندگان را فراهم سازد (شاهرودی و همکاران، 1385). مدیریت مطلوب خدمات شهری تنها درصورتی عملی می شود که شهروندان نیز در آن مشارکت داشته باشند چه در تصمیم گیری ها و سیاست­گزاری ها و چه در برنامه ریزی طرح ها و اجرای آن­ها،  به عبارتی تعریف جامع مشارکت عبارت است از د رگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی که آنان را برمی انگیزد تا برای دست­یابی به هدف های گروهی یکدیگر را یاری دهند و در مسؤولیت­ها شریک شوند(مجلسی،1386). در همین زمینه در سال 1391 وثوقی و همکاران به بررسی سطح آگاهی و نگرش سربازان وظیفه پادگان مالک اشتر اراک در زمینه مدیریت پسماند پرداختند آن­ها در این پژوهش توصیفی-تحلیلی با تنظیم پرسش­نامه ای در سه بخش اطلاعات دموگرافیک، آگاهی و نگرش و توزیع بین 198 نفر از سربازان به این نتیجه رسیدند که میزان آگاهی افراد رشته های پزشکی بیش­تر از رشته های غیر پزشکی و از نظر آگاهی و نگرش تفاوت معناداری بین گروه­های سنی وجود داشت. در سال 1389 پیرصاحب و همکاران به بررسی میزان آگاهی و نگرش مردم شهر ایلام نسبت به بازیافت مواد زاید جامد پرداختند.    آ­­ن­ها در این پژوهش با توزیع تصادفی پرسش­نامه در بین 138 نفر از ساکنین منطقه شاد آباد شهر ایلام میزان آگاهی و نگرش مردم در زمینه بازیافت مواد زاید جامد را بررسی نمودند نتایج نشان داد که با افزایش سن میزان آگاهی در رابطه با بازیافت زباله کاهش پیدا می کرد و برعکس با افزایش سن افراد  نگرش مردم در زمینه بازیافت زباله نیز افزایش می یافت. سیرواستاوا3 و همکارانش در سال 2005 در یک مطالعه به بررسی وضعیت مدیریت پسماند کلان­شهر لاکنو  در شمال هند به دلیل دست به گریبان بودن مدیریت پسماند این شهر با مشکلات و بحران­های عدیده پرداختند. در این پژوهش به بحث محدودیت منابع سازمان­های شهری در فراهم کردن تسهیلات مدیریت پسماندهای شهری در صورت عدم مشارکت اجتماعی اشاره شده است. همچنین محدودیت آگاهی­های محیط زیستی به عنوان یکی از ضعف­های مدیریت مواد زاید جامد شهری مطرح شد. لذا در این تحقیق با  بررسی میزان مشارکت مردم شهر آبادان در مدیریت مواد زاید جامد شهری  و قرار دادن نتایج در اختیار متولیان امر سعی شد در بهبود روند مدیریت مواد زاید جامد این شهر  گام مثبتی برداشته شود.

محدوده مورد مطالعه

شهر آبادان مرکز شهرستان آبادان می باشد. این شهر به صورت جزیره ای در بین رودخانه های بهمنشیر و اروند و به فاصله کمی از خرمشهر قرار گرفته است. وجود تأسیسات عظیم پالایشگاه، پتروشیمی و تأسیسات بندری از مشخصه های این شهر به شمار می روند. ارتباط این شهر از طریق جاده آسفالته و همچنین دسترسی به خط آهن سراسری کشور از طریق خرمشهر و وجود فرودگاه بین المللی ارتباطات گسترده این شهر را با نقاط مختلف ایران و کشورهای خارجی برقرار می نماید. وضعیت طبیعی شهر آبادان ساحلی و میانگین ارتفاع آن از سطح دریا 15 متر است. جمعیت این شهر در سال 2011 به تعداد 228905 نفر شامل 114295 نفر مرد و 114610 نفر زن و 59236 خانوار برآورد گردیده است.مساحت قانونی شهر 65 کیلومتر، محدوده خدماتی 65 کیلومتر و حوزه استحفاظی آن 137 کیلومتر مربع و وسعت این شهر (محدوده خدماتی)6500 هکتار می باشد.


 

 


شکل1- موقعیت جغرافیایی شهر آبادان در کشور ایران و استان خوزستان (ترسیم کننده : نگارندگان)

 


مواد و روش­ها

 

پژوهش حاضر از نوع تحقیقات تحلیلی- توصیفی بوده و در سال 1393 انجام شده و از روش ترکیبی (روش های میدانی،کتابخانه ای و اسنادی، تحلیلی و توصیفی) استفاده شد. در این تحقیق، روش جمع آوری اطلاعات به صورت تصادفی و از طریق پرسش نامه بود .پایایی پرسش نامه با استفاده از Cronbach's alpha بررسی شد و در حد مطلوب (0.78= α) بود . این پرسش­نامه به منظور بررسی میزان مشارکت مردم شهر آبادان در مدیریت پسماند این شهر از      8 گویه : تذکر به افرادی که در سطح شهر زباله می ریزند، ریختن زباله در سطح شهر، تمیز نگه داشتن پارک و فضای سبز سطح شهر، استفاده از کیسه زباله، جداسازی زباله ها، پرداخت خودیاری، استفاده شده است. نظرخواهی از ساکنین       محلات شهری کمک گرفته شد. پرسش­نامه در قالب سؤالاتی به صورت گویه­های پنج طیفی لیکرت طراحی در قالب پنج طیف از بسیار کم تا بسیار زیاد سنجیده شد. در این پژوهش حجم نمونه جهت پاسخ‌گویی به سؤالات پرسش­نامه، با استفاده از فرمول کوکران به شرح زیر محاسبه گردیده است.

 

 

با توجه به این­که حجم جامعه برابر با 228905 نفر می‌باشد با جایگزینی مقادیر فوق در فرمول کوکران، تعداد 383 نفر       به عنوان حجم نمونه برآورد شد بر همین اساس کل شهر  آبادان  به 4 منطقه تقسیم گردید و  پرسش­نامه ها در این 4 منطقه شامل: منطقه 1، منطقه2، منطقه 3 و مناطق بریم و بوارده بین383 نفر تقسیم گردید.  

با توجه ساختار فرضیه کلی تحقیق از آزمون  T تک نمونه ای استفاده شد. همچنین به منظور بررسی تأثیر جنسیت بر   میزان مشارکت از آزمون T مستقل و تأثیر تحصیلات، وضعیت شغلی، ساختار سنی و وضعیت درآمد بر میزان مشارکت از آزمون ANOVA استفاده شد. از آزمون تعقیبی شفه برای بررسی ارتباط بین وضعیت شغل و سطح درآمد با میزان مشارکت کمک گرفته شد. پس از دریافت پرسش‌نامه‌ها، داده‌ها در نرم‌افزار SPSS نسخه 16(Version16, SPSS Inc, Chicago) ثبت گردید و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.


 

جدول1-آزمون T تک نمونه ای برای بررسی تمایل به مشارکت شهروندان با مدیریت پسماند با توجه به گویه های مورد مطالعه

گویه های مشارکت

میانگین

انحراف معیار

T

معنی داری

اختلاف میانگین

اگر در شهر شخصی اقدام به ریختن زباله نماید تا چه حد مایلید به او تذکر دهید

75/3

356/1

777/10

000/0

75/0

چه حد برایتان پیش آمده که از ریختن زباله هایتان در فضای شهری منصرف شوید

68/3

264/1

326/14

000/0

68/0

تا چه حد در تمیز و پاکیزه نگه داشتن فضای پارک، فضای سبز و ساحل کوشا هستید

99/3

051/1

523/18

000/0

99/0

استفاده شما از کیسه زباله در منزل به چه میزان است

35/4

914/0

861/28

000/0

35/0

تا چه حد در منزل شما زباله ها به صورت تر و خشک از هم جدا شده و در ظرف زباله قرار میگیرد

08/3

327/1

117/1

034/0

08/0

تا چه حد در منزل به جدا کردن نان خشک از سایر زباله ها اقدام می کنید

17/4

208/1

037/19

000/0

17/1

تا چه میزان بروشورها و مطالب مرتبط با مدیریت پسماند را مطالعه و به آن عمل میکنید

25/3

077/1

505/4

000/0

25/0

تا چه میزان به پرداخت خودیاری به شهرداری مایل هستید

58/2

193/1

898/6-

000/0

42/0-

 

 

یافته ها

 

نتایج جدول (1) نشان می­دهد که بیش­ترین همکاری شهروندان در زمینه استفاده از کیسه های زباله مناسب در منازل با میانگین 35/4 می باشد. همچنین تمایل به پرداخت خودیاری به مدیریت پسماند نیز با میانگین 58/2 کم­ترین میزان تمایل به مشارکت را در بین شهروندان دارا می باشد.

 

 

 


جدول2- آزمون T تک نمونه ای برای بررسی تمایل به مشارکت شهروندان با مدیریت پسماند

تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

میانگین

انحراف معیار

T

معنی داری

اختلاف میانگین

14/3

464/0

141/6

000/0

14/0

 

 

 

نتایج آزمون T تک نمونه ای بررسی تمایل به مشارکت شهروندان با مدیریت پسماند در جدول (2) نشان می دهد که میانگین تمایل به مشارکت شهروندان 14/3 می باشد که از حد وسط (3) بالاتر می باشد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که تمایل به مشارکت شهروندان با مدیریت پسماند آبادان بالا می­باشد. از آنجایی که ضریب معنی داری برابر با 000/0 بوده و از 05/0 کم­تر می باشد بنابراین معنی داری آزمون آماری  پذیرفته می شود.


        

     جدول3- آزمون T مستقل به منظور تأثیر جنسیت بر تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

جنسیت

میانگین

انحراف معیار

T

معنی داری

مرد

13/3

487/0

041/1-

298/0

زن

18/3

422/0

 

 

با توجه به جدول(3) ضریب معنی داری برابر با 298/0 می باشد که نشان می دهد آزمون از لحاظ آماری معنی دار نیست. بنابراین
نمی توان تأثیر جنسیت بر تمایل به مشارکت را پذیرفت.

 

 

جدول4-آزمون ANOVA به منظور بررسی تأثیر سطح تحصیلات بر تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

منبع تغییرات

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

معنی داری

بین گروهی

389/1

3

463/0

160/2

092/0

درون گروهی

194/81

379

214/0

-

-

مجموع

583/82

382

-

-

-

 

                      

 

همان­طور که در جدول بالا مشاهده می شود؛ ضریب معنی داری برابر با 092/0 است که از 05/0 بیش­تر و نشان می دهد که آزمون از لحاظ آماری معنی دار نمی باشد. بنابراین می توان گفت که از لحاظ سطح تحصیلات، بین شهروندان آبادانی      
در تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند تفات چندانی وجود ندارد و در نتیجه سطح تحصیلات بر تمایل به مشارکت شهروندان آبادانی تأثیرگذار نمی باشد.

 

 


 

 

جدول5- آزمون ANOVA به منظور بررسی تأثیر وضعیت شغلی بر تمایل به مشارکت شهروندان با مدیریت پسماند

منبع تغییرات

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

معنی داری

بین گروهی

223/3

4

806/0

837/3

005/0

درون گروهی

360/79

378

210/0

-

-

مجموع

583/82

382

-

-

-

 

 

همان­طور که در جدول بالا مشاهده می شود؛ ضریب معنی داری برابر با 005/0 است که از 05/0 کم­تر و نشان می دهد که آزمون از لحاظ آماری معنی دار می باشد. بنابراین می توان گفت که وضعیت شغلی بر روی تمایل به مشارکت شهروندان  در زمینه مدیریت پسماند تأثیرگذار است.

برای بررسی تأثیر گروه شغلی در میزان مشارکت از فرمول زیر استفاده می کنیم:

223/3  ÷ 583/82 = 039/0 × 100  = 9/3%

بنابراین می توان گفت میزان تأثیر وضعیت شغلی بر روی تمایل به مشارکت شهروندان بسیار پایین و برابر با 9/3 درصد می باشد. از آنجایی که آزمون ANOVA معنی دار می باشد می بایست از آزمون تعقیبی شفه به منظور بررسی رابطه بین متغیرها استفاده کرد.

 


 

جدول6- آزمون تعقیبی شفه برای بررسی ارتباط بین وضعیت شغلی و تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

(I)

گروه شغلی

میانگین

(J)

گروه شغلی

اختلاف میانگین

خطای انحراف معیار

معنی داری

سطح اطمینان 95%

حد پایین

حد بالا

بی­کار

89/2

خانه دار

360/0-

112/0

036/0

7080/0-

0140/0-

محصل

09776/0-

1188/0

954/0

4557/0-

2702/0

آزاد

2695/0-

0982/0

113/0

5737/0-

0346/0

دولتی

2897/0-

1229/0

237/0

6703/0-

0907/0

خانه دار

25/3

بی­کار

36/0

112/0

036/0

0140/0

7080/0

محصل

2632/0

095/0

113/0

0337/0-

5601/0

آزاد

0914/0

068/0

778/0

1213/0-

3041/0

دولتی

071/0

1/0

974/0

2411/0

3835/0

محصل

99/2

بی­کار

0977/0

118/0

954/0

2702/0-

4657/0

خانه دار

263/-

095/0

113/0

5601/0-

0337/0

آزاد

171/0-

0793/0

322/0

4173/0-

0736/0

دولتی

192/0-

108/0

536/0

527/0-

1435/0


 ادامه جدول6- آزمون تعقیبی شفه برای بررسی ارتباط بین وضعیت شغلی و تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

 (I)

گروه شغلی

میانگین

(J)

گروه شغلی

اختلاف میانگین

خطای انحراف معیار

معنی داری

سطح اطمینان 95%

حد پایین

حد بالا

آزاد

16/3

بیکار

269/0

098/0

113/0

0346/0-

5735/0

خانه دار

0914/0-

068/0

778/0

3041/0-

1213/0

محصل

171/0

0793/0

322/0

0736/0

4137/0

دولتی

020/0-

085/0

1

2841/0-

2437/0

دولتی

14/3

بی­کار

289/0

122/0

237/0

0907/0-

6703/0

خانه دار

071/0-

1/0

974/0

3835/0-

2411/0

محصل

192/0

108/0

536/0

1435/0-

5275/0

آزاد

020/0

085/0

1

2437/0-

2841/0

 


همان­گونه که از جدول (6) بر می آید، بیش­ترین میزان تمایل به مشارکت شهروندان در مدیریت پسماند شهر آبادان مربوط به زنان خانه دار می باشد. مقایسه زوجی نشان می دهد که تنها تفاوت بین گروه شغلی زنان خانه دار با گروه بی­کار معنی دار می­باشد.


 

جدول7- آزمون ANOVA به منظور بررسی تأثیر ساختار سنی بر تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

منبع تغییرات

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

معنی داری

بین گروهی

947/0

3

316/0

465/1

224/0

درون گروهی

636/81

379

215/0

-

-

مجموع

583/82

382

-

-

-

 

 

همان­طور که در جدول 7 مشاهده می شود؛ ضریب معنی داری برابر با 224/0 است که از 05/0 بیش­تر و نشان می دهد که آزمون از لحاظ آماری معنی دار نمی باشد. بنابراین نشان می دهد که بین گروه های مختلف سنی از لحاظ تمایل به مشارکت در مدیریت پسماند تفاوت چندانی وجود ندارد و باید گفت که ساختار سنی بر تمایل به مشارکت اثرگذار نیست.


 

جدول8- آزمون ANOVA به منظور بررسی تأثیر وضعیت درآمدی بر تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

منبع تغییرات

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

معنی داری

بین گروهی

335/5

3

778/1

725/8

000/0

درون گروهی

248/77

379

204/0

-

-

مجموع

583/82

382

-

-

-

 

 

 

 

 

 

 

 

همان­طور که در جدول 8 مشاهده می شود؛ ضریب معنی داری برابر با 000/0 است که از 05/0 کم­تر و نشان می دهد که آزمون از لحاظ آماری معنی دار می باشد. بنابراین می­توان گفت که وضعیت درآمدی بر روی تمایل به مشارکت شهروندان با مدیریت پسماند تأثیرگذار است.

برای بررسی تأثیر وضعیت درآمدی بر تمایل به مشارکت شهروندان از فرمول زیر استفاده می کنیم:


235/5  ÷ 583/82 = 063/0 × 100  = 3/6%

بنابراین می توان گفت میزان تأثیر وضعیت درآمدی بر روی تمایل به مشارکت شهروندان بسیار پایین و برابر با 3/6 درصد می باشد. از آنجایی که آزمون ANOVA معنی دار می باشد می بایست از آزمون تعقیبی شفه به منظور بررسی رابطه بین متغیرها استفاده کرد.

 

 

جدول9-آزمون تعقیبی شفه برای بررسی ارتباط بین وضعیت درآمدی و تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند

(I)  درآمد

میانگین

(J)  درآمد

اختلاف میانگین

خطای انحراف معیار

معنی داری

سطح اطمینان 95%

حد پایین

حد بالا

کم­تر از 500 هزار

98/2

500 هزار تا 1 میلیون

200/0-

057/0

008/0

3632/0-

0381/0-

1 میلیون تا 1500000

284/0-

062/0

000/0

4610/0-

1084/0-

1500000 به بالا

032/0

104/0

992/0

2606/0-

3252/0

500 هزار تا 1 میلیون

18/3

کم­تر از 500 هزار

2/0

0578/0

008/0

038/0

3632/0

1 میلیون تا 1500000

084/0-

057/0

539/0

244/0-

0762/0

1500000 به بالا

233/0

1/0

151/0

0505/0-

5156/0

1 میلیون تا 1500000

27/3

کم­تر از 500 هزار

284/0

062/0

000/0

1084/0

4610/0

500 هزار تا 1 میلیون

084/0

057/0

539/0

0762/0-

2443/0

1500000 به بالا

317/0

103/0

026/0

0254/0

6087/0

1500000 به بالا

95/2

کم­تر از 500 هزار

032/0-

104/0

992/0

3252/0

2606/0

500 هزار تا 1 میلیون

233/0-

1/0

151/0

5165/0-

0505/0

1 میلیون تا 1500000

317/0-

103/0

026/0

6087/0-

0254/0-


 

 

 

 

 

 

 

 

با توجه به جدول(9) بیش­ترین تمایل به مشارکت در بین   گروه درآمدی(برحسب تومان) 1 میلیون تا یک میلیون و پانصد هزار می باشد در حالی­که گروه درآمدی یک میلیون و پانصد هزار به بالا کم­ترین تمایل به مشارکت را دارد.

بحث و نتیجه گیری

تحقیقاتی در مورد آگاهی و نگرش مردم در مورد مدیریت   مواد زاید شهری در مناطق مختلف صورت گرفته  است که از جمله می‌توان به تحقیقات ملکوتیان و یغمائیان (8) اشاره کرد . ملکوتیان و یغمائیان، در مورد بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد مردم شهر کرمان در زمینه مدیریت مواد زاید جامد بیان کردند که اکثریت مردم شهر کرمان در زمینه مواد زاید جامد از   اطلاع کافی و به نسبت مناسبی برخوردار می باشند(8). پژوهشی توسط مهدی‌نژاد و همکاران در سال 1391 انجام گرفت که به بررسی آگاهی و عملکرد مردم شهرهای گرگان، گنید و علی‌‌آباد کتول در مورد مدیریت مواد زاید انجام شد که میزان آگاهی شهروندان مورد مطالعه در زمینه بازیافت و راه های کاهش پسماند در منزل و روش های دفع پسماند، متوسط رو  به بالا بود. میزان آگاهی در زمینه وجود سازمان بازیافت شهری و وظایف آن در رتبه ضعیف تا متوسط و در زمینه کمپوست در رتبه ضعیف قرار داشت. عملکرد شهروندان در زمینه ارتباط مردم با سازمان بازیافت مواد شهری و شهرداری منطقه در رابطه با مواد زاید جامد در رتبه خیلی ضعیف تا ضعیف و در زمینه تفکیک زباله در مبدأ، در رتبه متوسط قرار گرفت(9). با توجه به نتایج بدست آمده در مطالعه حاضر ، میانگین میزان مشارکت شهروندان 14/3 بود که از حد وسط (3) بالاتر  می باشد که نشان­دهنده میزان بالای  مشارکت شهروندان در مدیریت مواد زاید جامد شهری بوده و در این میان بیش­ترین میزان همکاری شهروندان در زمینه استفاده از کیسه های زباله مناسب در منازل با میانگین 35/4 بوده و همچنین تمایل به پرداخت خودیاری به مدیریت پسماند نیز با میانگین 58/2 کم­ترین میزان تمایل به مشارکت را در بین شهروندان نشان داد. جنسیت و سطح تحصیلات، بین شهروندان در تمایل به مشارکت با مدیریت پسماند تأثیرگذار نبود. بیش­ترین میزان تمایل به مشارکت شهروندان در مدیریت پسماند شهر آبادان با میانگین 25/3 مربوط به زنان خانه دار بود. همچنین مشخص گردید ساختار سنی بر تمایل به مشارکت اثرگذار نبوده و بیشترین تمایل به مشارکت در بین گروه درآمدی(برحسب تومان) یک میلیون تا یک میلیون و پانصد هزار تعیین شد. لذا تدوین و اجرای برنامه عملیاتی در زمینه فرهنگ سازی و افزایش میزان آگاهی و نگرش به منظور مشارکت بیش­تر شهروندان در مدیریت مواد زاید جامد شهری می بایست در بین گروه­های شغلی بی­کار، آزاد، دولتی، محصل و سطوح درآمدهای پایین و بالا مردم شهر آبادان متمرکز شود. و از میل به مشارکت زنان خانه دار و طبقه با درآمد یک میلیون تا یک میلیون و پانصد هزار تومان در پیش­برد برنامه های کنونی مدیریت پسماند شهر آبادان حداکثر بهره برداری را نمود.

 منابع

1-   مؤیدی، م، «منظر شهری و تأثیر آن بر پایداری اکولوژیکی شهرها و حفظ منابع طبیعی»، دومین همایش ملی توسعه پایدار کشاورزی و محیط زیست سالم، دانشکده فنی همدان، 1392، همدان، ایران

2-      Lee J., Jeong Y, Oh Y. S., Lee, J. C., Ahn, N, Lee., J, Yoon, S. H., 2013. An integrated approach to intelligent urban facilities management for real-time emergency response, Journal of Automation in Construction, 30: 256-264.

3-      Magrinho, A., Didelet, F., & Semiao. V. 2006. Municipal solid waste disposal in Portugal, Waste Management in Press.

4-   شاهرودی، همایون رضا.،. ابراهیمی، ابوالفضل، «طرح مکانیزاسیون جمع آوری پسماندهای جامد شهر تهران»، فصلنامه آموزشی، پژوهشی مدیریت پسماند، 1385،  65:7-59.

5-   مجلسی، منیره .، «نقش مشارکت­های مردمی در سیستم مکانیزه جمع آوری پسماند»، ششمین همایش ملی و اولین همایش بین المللی مدیریت پسماند: 1386، مشهد، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور.

6-   وثوقی، مهدی و همکاران، « بررسی سطح آگاهی و نگرش سربازان وظیفه پادگان مالک اشتر اراک در زمینه مدیریت مواد زاید جامد»، دومین کنفرانس بین المللی مدیریت پسماند بازیافت و بیومس: 1391، تهران، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران و مؤسسه خدمات مدیریت سیمیاتین.

7-      Srivastava P.K., Kulshreshtha k, Mohanty C.S, Pushpangadanp, SinghA, 2005. Stakeholder-based SWOT analysis for successful municipal solid waste management in Lucknow,India, Journal of waste management, 25: 531-537

8-   ملکوتیان، محمد و همکاران، «بررسی دانش و نگرش ساکنان شهرستان کرمان به مدیریت مواد زاید جامد»، مجله علمی بهداشت عمومی، جلد 2، شماره4.

9-   مهدی‌نژاد، محمد هادی و همکاران، « بررسی آگاهی و عملکرد مردم شهرهای گرگان، گنید و علی‌‌آباد کتول در مورد مدیریت مواد زاید»، مجله دانشگاه علوم پژشکی مازندران 1392، شماره 106.

 

 

 

 

 


                      

 

 

 

 


 


 

 

 

 

 



1- گروه مدیریت محیط زیست، پردیس علوم و تحقیقات خوزستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2- گروه مدیریت محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. *(مسوول مکاتبات)

[3]-Lee&Oh

2-Magrinho etal

3-Srivastava

 

1-   مؤیدی، م، «منظر شهری و تأثیر آن بر پایداری اکولوژیکی شهرها و حفظ منابع طبیعی»، دومین همایش ملی توسعه پایدار کشاورزی و محیط زیست سالم، دانشکده فنی همدان، 1392، همدان، ایران

2-      Lee J., Jeong Y, Oh Y. S., Lee, J. C., Ahn, N, Lee., J, Yoon, S. H., 2013. An integrated approach to intelligent urban facilities management for real-time emergency response, Journal of Automation in Construction, 30: 256-264.

3-      Magrinho, A., Didelet, F., & Semiao. V. 2006. Municipal solid waste disposal in Portugal, Waste Management in Press.

4-   شاهرودی، همایون رضا.،. ابراهیمی، ابوالفضل، «طرح مکانیزاسیون جمع آوری پسماندهای جامد شهر تهران»، فصلنامه آموزشی، پژوهشی مدیریت پسماند، 1385،  65:7-59.

5-   مجلسی، منیره .، «نقش مشارکت­های مردمی در سیستم مکانیزه جمع آوری پسماند»، ششمین همایش ملی و اولین همایش بین المللی مدیریت پسماند: 1386، مشهد، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور.

6-   وثوقی، مهدی و همکاران، « بررسی سطح آگاهی و نگرش سربازان وظیفه پادگان مالک اشتر اراک در زمینه مدیریت مواد زاید جامد»، دومین کنفرانس بین المللی مدیریت پسماند بازیافت و بیومس: 1391، تهران، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران و مؤسسه خدمات مدیریت سیمیاتین.

7-      Srivastava P.K., Kulshreshtha k, Mohanty C.S, Pushpangadanp, SinghA, 2005. Stakeholder-based SWOT analysis for successful municipal solid waste management in Lucknow,India, Journal of waste management, 25: 531-537

8-   ملکوتیان، محمد و همکاران، «بررسی دانش و نگرش ساکنان شهرستان کرمان به مدیریت مواد زاید جامد»، مجله علمی بهداشت عمومی، جلد 2، شماره4.

9-   مهدی‌نژاد، محمد هادی و همکاران، « بررسی آگاهی و عملکرد مردم شهرهای گرگان، گنید و علی‌‌آباد کتول در مورد مدیریت مواد زاید»، مجله دانشگاه علوم پژشکی مازندران 1392، شماره 106.