بررسی و کمی سازی تغییرات سنجه ‏های سیمای سرزمین با استفاده از سنجش از دور و شاخص‏های تنوع زیستی (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده دز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد محیط زیست و دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش محیط زیست دانشگاه تهران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم‏های اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران، تهران

چکیده

امروزه به دلیل عدم استفاده منطقی از سرزمین، تبدیل و تغییر پوشش و کاربری زمین در سرزمینها روند رو به رشدی داشته است. بررسی و کمی سازی این تغییرات می‏تواند در برنامه‏ ریزی و مدیریت پایدار سرزمین ضروری باشد، لذا در این مطالعه از سنجه‏ های سیمای سرزمین به عنوان ابزارهایی کمی‏ ساز برای بررسی تغییرات و وضعیت سرزمین استفاده شده است. سنجه‏ های مورد بررسی از نوع توزیع مکانی و ترکیب بندی لکه ها میباشد. منطقه حفاظت شده دز واقع در استان خوزستان نیز به عنوان مطالعه موردی این تحقیق انتخاب شده است. به منظور تهیه نقشه های پوشش سرزمین و تحلیل تغییرات، به ترتیب، تصاویر ماهواره لندست 7 مربوط به سنجنده TM و تصاویر ماهواره لندست 8 مربوط به سنجنده ETM+ و متریک‏های تعداد لکه، تراکم لکه، تراکم حاشیه، بزرگترین لکه، شکل سیمای سرزمین، کل حاشیه و شاخص‏ های تنوع گونه‏ ای و یکنواختی گونه‏ ای شانون و سیمپسون و برای تجزیه و تحلیل سنجه ها در سطح کلاس از نرم افزار Fragstats 4.2 و Envi استفاده شده است. نتایج بررسی و مقایسه سنجه‏ ها نشان داد که وسعت اراضی دارای پوشش گیاهی در منطقه کاهش یافته، درحالیکه اراضی خاکی روند افزایشی دارد. کاهش وسعت پوشش گیاهی و افزایش اراضی خاکی بیانگر تخریب پوشش طبیعی منطقه طی سال‏های مورد مطالعه می‏ باشد. همچنین کاهش سنجه ‏های تعداد لکه و سنجه تراکم لکه و افزایش سنجه تراکم حاشیه نشان از افزایش تخریب پوشش های طبیعی این منطقه حفاظت شده و افزایش مرز مشترک با کاربری های اطراف خود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات