مروری بر روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره در مطالعات محیط زیست

نوع مقاله: سایر موارد

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری بوم‌شناسی دریا/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 استاد. گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

تصمیم‌گیری شامل بیان درست اهداف، تعیین راه‌حل‌های مختلف و ممکن، ارزیابی امکان‌پذیری آنان، ارزیابی عواقب و نتایج ناشی از اجرای هر یک از راه‌حل‌ها و بالاخره انتخاب و اجرای آن می‌باشد. کیفیت مدیریت اساساً تابع کیفیت تصمیم‌گیری است. در اکثر موارد، تصمیم‌گیری‌ها وقتی مطلوب و مورد رضایت تصمیم‌گیرنده است که تصمیم‌گیری براساس چندین معیار مورد بررسی قرار گرفته باشد. معیارها ممکن است کمی یا کیفی باشند. در روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره که در دهه‌های اخیر مورد توجه محققان قرار گرفته است به‌جای استفاده از یک معیار سنجش بهینگی، از چندین معیار استفاده می‌شود. تصمیم‌گیری در پروژه‌های محیط‌زیستی، عملی دشوار و پیچیده است، که لزوم تعادل بین عوامل سیاسی اجتماعی، محیط‌زیستی، اکولوژیک و اقتصادی در این پروژه‌ها، مدیریت و تصمیم‌گیری در این حوزه را دشوارتر می‌سازد. در مدل های چند معیاره (MCDM)، تعدد معیارها، پیچیدگی داده‌ها و پویایی محیط، از جمله عواملی هستند که مسأله تصمیم‌گیری را به چالشی در دهه های اخیر مبدل نموده است. در این مقاله، نخست به معرفی فرآیند تصمیم‌گیری و اصطلاحات آن پرداخته شده و سپس تصمیم‌گیری چندمعیاره و مدل‌های مورد استفاده آن در تصمیم‌گیری‌های محیط زیستی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. سپس به نمونه‌هایی از تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره در پروژه‌های مختلف محیط زیستی اشاره شده و در نهایت، یک جمع‌بندی از انواع پروژه‌های محیط‌زیستی که می‌توانند تحت پوشش این مدل‌ها قرار گیرند و مدل‌های مورد استفاده در مورد هر نوع پروژه، ارائه گردیده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات