تحلیل نقش عناصر بصری تابلوهای تبلیغاتی در منظر خیابان مدرس مشهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی، عضو هیئت علمی دانشگاه بجنورد، کیلومتر 4 جاده اسفراین، دانشگاه بجنورد، دانشکده هنر، گروه شهرسازی

2 مربی، عضو هیئت علمی دانشگاه بجنورد، کیلومتر 4 جاده اسفراین، دانشگاه بجنورد، دانشکده هنر، گروه ارتباط تصویری

چکیده

تبلیغات شهری یکی از مهم ترین شاخه های دانش تبلیغات و یکی از عناصر سازنده منظر شهری در سکونتگاه های انسانی به شمار می رود به نحوی که به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از کالبد شهرها شناخته شده و بخش مهمی از فعالیت های تجاری در شهرها به این موضوع اختصاص یافته است. بکارگیری صحیح عناصر بصری در ایجاد هویت بصری و تقویت خوانایی تابلو های تبلیغاتی نقش چشمگیری دارند. تابلو های تبلیغات شهری می تواند نمودی فعال و تاثیرگذار در منظر عمومی یک شهر داشته باشد. هدف از انجام این پژوهش شناخت مولفه های آسایش بصری و تحلیل آن در محدوده خیابان مدرس مشهد به منظور بهره گیری از آن در جهت ارتقا کیفیت منظر آن بوده است. بدین منظور اطلاعات مربوط به تابلوهای تبلیغاتی موجود در خیابان مدرس جمع آوری و با استفاده از روش های تحلیلی و با بررسی قوانین و آیین نامه های موجود و همچنین مشاهده مورد پژوهشی، اطلاعات حاصل پردازش شده تا با استفاده از روش تحلیل SWOT راهکارهایی اجرایی برای بهبود وضعیت تبلیغات شهری در خیابان مدرس  پیشنهاد گردد.نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که ارتقاء سطح مولفه‌های آسایش بصری تاثیر متقابل و دوسویه‌ای را بر منظر شهری گذاشته و عدم توجه به آن منجر به آشفتگی، ناهمگونی و اغتشاشات بصری محیط می‌شود. بر این اساس تشویق استفاده از تجهیزات مناسب تبلیغاتی، حذف تبلیغات غیرمجاز و پیشگیری از بروز آنها و توجه به نیازهای صاحبان مشاغل کوچک و همچنین تبلیغات موقت محیطی به عنوان پیشنهادهای راهبردی این پژوهش ارائه گردیده اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 53، تابستان 99

تحلیل نقش عناصر بصری تابلوهای تبلیغاتی در منظر خیابان مدرس مشهد

 

مهسا ضمیری*[1]

mahsa.zamiri@hotmail.com

 آزاده شریفی نوغابی[2]

تاریخ دریافت:  11/11/95                                                                                                                تاریخ پذیرش: 08/06/96

چکیده

تبلیغات شهری یکی از مهم ترین شاخه های دانش تبلیغات و یکی از عناصر سازنده منظر شهری در سکونتگاه های انسانی به شمار می رود به نحوی که به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از کالبد شهرها شناخته شده و بخش مهمی از فعالیت های تجاری در شهرها به این موضوع اختصاص یافته است. بکارگیری صحیح عناصر بصری در ایجاد هویت بصری و تقویت خوانایی تابلو های تبلیغاتی نقش چشمگیری دارند. تابلو های تبلیغات شهری می تواند نمودی فعال و تاثیرگذار در منظر عمومی یک شهر داشته باشد. هدف از انجام این پژوهش شناخت مولفه های آسایش بصری و تحلیل آن در محدوده خیابان مدرس مشهد به منظور بهره گیری از آن در جهت ارتقا کیفیت منظر آن بوده است. بدین منظور اطلاعات مربوط به تابلوهای تبلیغاتی موجود در خیابان مدرس جمع آوری و با استفاده از روش های تحلیلی و با بررسی قوانین و آیین نامه های موجود و همچنین مشاهده مورد پژوهشی، اطلاعات حاصل پردازش شده تا با استفاده از روش تحلیل SWOT راهکارهایی اجرایی برای بهبود وضعیت تبلیغات شهری در خیابان مدرس  پیشنهاد گردد.نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که ارتقاء سطح مولفه‌های آسایش بصری تاثیر متقابل و دوسویه‌ای را بر منظر شهری گذاشته و عدم توجه به آن منجر به آشفتگی، ناهمگونی و اغتشاشات بصری محیط می‌شود. بر این اساس تشویق استفاده از تجهیزات مناسب تبلیغاتی، حذف تبلیغات غیرمجاز و پیشگیری از بروز آنها و توجه به نیازهای صاحبان مشاغل کوچک و همچنین تبلیغات موقت محیطی به عنوان پیشنهادهای راهبردی این پژوهش ارائه گردیده اند.

کلمات کلیدی: فضای شهری، تابلوهای تبلیغاتی، منظر شهری، عناصر بصری، کیفیت بصری


 

Human and Environment, No. 53, Summer 2020

Analyzing the Role of Visual Elements in Advertising Board in Modarres Street Land Scape, Metropolitan Mashhad, Iran

 

Mahsa Zamiri[3]

mahsa.zamiri@hotmail.com

 Azadeh Sharifi Noghabi[4]

 

Abstract

Environmental advertising is one of the most significant fields of advertising knowledge which makes city land escapes. The main part of commercial activities is appropriated to urban advertising. Visual elements have fundamental role in creating visual identity and advertising board legibility. Urban advertising boards could have effective representation in city public land escapes.

The aim of this study is that identifying the elements of visual harmony and analyzing them in Modarres street, in Mashhad metropolitan to utilize it in order to escalate the land escape quality of the street. According to this purpose, advertising board information was gathered and analyzed by SOWT technique. The results of this study show that the improvement of the level of visual comfort components has a reciprocal and two-way effect on the urban landscape and failure to pay attention to it leads to chaos, heterogeneity and visual disturbances of the environment. Thus, this study put in a proposal to eliminate the illegal advertising and attend the casual environmental advertising in urban land escape designing.

Keyword: Urban Space, Advertising Board, Urban Land Scape, Visual Elements, Visual Quality.


  مقدمه

 

سده بیست و یکم میلادی، سده انقلاب اطلاعاتی است و تنوع رسانه­ای یکی از ویژگی­های این دوران به شمار می­آید. در روزگاری که به عنوان دوره­ی ارتباطات شناخته می­شود، تبلیغات خود را به عنوان یک دانش پیشرفته مطرح کرده و به عنوان یک ابزار مهم برای پیشبرد مقاصد اقتصادی و نفوذ در بازار کار کاربرد زیادی پیدا کرده است. ]1[تبلیغات شهری در حال حاضر گاهی یک معضل شناخته می­شود و حتی برخی اعتقاد به حذف آن از سطح شهر دارند، اما به نظر می­رسد استفاده مناسب از تبلیغات شهری نه تنها باعث تنوع و زیبایی بصری در فضای شهری می­شود، بلکه منبع درآمدی مناسبی برای شهرداری­ها است تا آن را صرف بهینه سازی محیط و ارائه­ی بهتر خدمات شهری نمایند. ضوابط و استانداردهای تبلیغات محیطی به این پیام ها نظم داده وارتباط آسان و دلپذیری بین انسان و محیط اطرافش ایجاد می نماید. این سیستم، حجم اطلاعات موجود در تابلوها را کنترل نموده و علاوه بر اینکه گرافیک آن را با محیط سازگار می نماید، به آن هویت و سلایق خاص محلی نیز می دهد. درواقع می توان اینگونه بیان کرد که تبلیغات محیطی ، انعکاس فرهنگ جامعه است و درک و بکارگیری صحیح آن موجب زیبایی و نظم محیط می شود.

مرورتاریخی گسترش شهرها، نشانگر این است که استفاده از تابلوهای ابتدایی برای جلب نظر مخاطب از آغاز رشد و توسعه اصناف، مرسوم بوده و همپای گسترش روزافزون جامعه شهری، تابلو ها نیز مدرن ترشده و رهگذران شهری   نظاره گر تابلوهایی با شکل و رنگ بهتر بوده اند.]2[ بدیهی است که در شهرهای توسعه یافته تر و مراکز استان ها عناصر تبلیغات شهری استانداردهای بیشتری نسبت به سایر شهرها دارند؛ ولی آنچه مهم به نظر می رسد این است که ضعف درتدوین " طرح جامع تبلیغات شهری" هنوز هم وجود دارد و اصولا عناصر تبلیغاتی بصورت ارگانیک، پراکنده و بدون برنامه ریزی مدون در شهر خودنمایی می کنند. از جمله نقاط ضعف تبلیغات شهری سلب آسایش بصری است که در منظر شهری باید به آن توجه شود. شهر مشهد نیز همچون دیگر شهرهای کشورمان به طور کلی با پیامدهای ناشی از توسعه تبلیغات شهری بر منظر شهری خود روبرو شده است. با آنکه تبلیغات یکی از شیوه­های زیباسازی منظر شهری به شمار می­رود، گاهی افراد به اندازه توانایی خود، از فضاهای شهری بدون توجه به زیبایی­های بصری برای تبلیغات استفاده می­کنند. به همین سبب ضروری به نظر می­رسد که با شناخت ویژگی­های مطلوب تبلیغات محیطی در فضاهای شهری، معضلات و مشکلات جاری در سطح این شهر شناسایی شده و برای رفع آنها گامی برداشته شود. سوال اصلی در این پژوهش این است که آیا می توان به کمک ارتقا کیفیت تابلوهای تبلیغاتی منظر فضاهای شهری را تحت تاثیر قرار داد که در این راستا شناسایی مولفه های آسایش بصری و نیز نحوه طراحی و به کارگیری عناصر بصری در تابلوهای تبلیغاتی در جهت افزایش کارایی سوالات دیگری است که این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ مناسب برای آن می باشد. به همین منظور خیابان مدرس مشهد  به عنوان یکی از خیابان های شهری پر رفت و آمد در شهر مشهد که ترکیبی از فعالیت های اداری و تجاری شهری و فرا شهری را در خود جای داده است، برای مطالعه دقیق تر موضوع انتخاب شده است. علت این انتخاب قرار گیری خیابان مدرس در مرکز شهر مشهد و تخصصی بودن نوع فعالیت های موجود در آن بوده که این امر منجر به تنوع شکل گیری تابلوهای تبلیغاتی و عناصر به کار رفته درآنها شده است. هدف از انجام این پژوهش شناخت مولفه های آسایش بصری و تحلیل آن در محدوده مورد مطالعه به منظور بهره گیری از آن در جهت ارتقا کیفیت منظر خیابان مدرس بوده است. فرضیه اصلی در این پژوهش این است که به کمک طراحی تابلوهای تبلیغاتی متناسب با فضای خیابان می توان منظری جذاب ایجاد و آسایش بصری را تامین نمود. به همین منظور این پژوهش به دنبال دستیابی به راهکارهایی است که بر پایه آن بتوان در محیط های شهری مشابه با تنوع فعالیتی، کیفیت منظر را از طریق مولفه های آسایش بصری ارتقا بخشید.

ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق

مروری بر تجارب پژوهش های انجام شده در خصوص نقش تبلیغات شهری در کیفیت فضای شهری نشان می دهد که تغییر در تبلیغات شهری می تواند کیفیت فضای شهری را تحت تاثیر قرار دهد. نشانه­های عینی و ذهنی در طول مسیرها، به نحوی که برای شهروندان قابل ادراک باشند، باعث می­شود که شهروند موقعیت خود را نسبت به کل شهر و همچنین موقعیت زمانی خود را نسبت به گذشته خود و یا گذشته جمعی که به آن تعلق دارد، همواره احساس کند. بی­نظمی و آشفتگی موجود در تبلیغات محیطی هویت بصری متمایز و منحصر به فرد به فضای شهری می­بخشد. ]3[ چنانکه مصطفی اسدالهی اشاره می کند رعایت اصول و مبانی صحیح گرافیک محیطی ما را از ناهنجاری ها، زشتی ها، بی نظمی هاو آلودگی های بصری که اکنون در کلان شهرهای کشور با آن روبه رو هستیم دور ساخته و در رسیدن به فضاهای مناسب و زیبا در محیط های شهری یاری خواهد داد. عقیده وی بر این است که هنر گرافیک به عنوان شاخه ای از هنرهای تجسمی برای خلق فضاهای شهری با کیفیت برتر باید مورد استفاده شهرسازان و معماران قرار گیرد. ]4[ گرچه بسیاری ظهور و بروز تبلیغات را همزمان با ظهور وسایل ارتباط جمعی می­دانند، اما تبلیغات از زمان انقلاب صنعتی به عنوان یک ابزار ارتباطی بازاریابی تکامل یافته و تبدیل به یک هنر و یک علم شده است. تبلیغات شهری به عنوان اصلی ترین عامل تبلیغات درقرن اخیر و به عنوان جدیدترین آن ازمولفه های سازنده منظرشهری است شهری که در بستر خویش هم زمینه تجارت دارد و هم زمینه سازتبلیغات درجهت رونق تجارت است. ]5[ برای اینکه تبلیغات شهری در محیط کارایی داشته باشند می­بایست برخی ویژگی­ها در طراحی و یا ارزیابی آنها مورد توجه قرار گیرد. خوانایی، تقویت چهره و هویت شهری، هماهنگی و رعایت سلسله مراتب و تعادل در محیط از این جمله هستند. (جدول 1)


 

جدول 1- ویژگی­های مورد انتظار از تبلیغات شهری

خوانایی

ارتفاع و اندازه­ی مناسب تابلوها و حروف آن، بهره گیری از حروف و تصاویر ساده و گویا، محدود بودن تعداد پیام­ها 

تقویت چهره و هویت شهری

توجه به تاریخ شهر، بافت موجود شهری، چشم انداز و نقش آینده شهر

هماهنگی

هماهنگی میان تابلوهای مختلف و میان تابلوها و محیط پیرامون و سایر عناصر شهری، در نظر گرفتن تابلوها و علائم شهری به عنوان بخشی از مبلمان شهری

رعایت سلسله مراتب و تعادل در محیط

اولویت دادن به علائم هشدار دهنده و تابلو­های راهنمایی و رانندگی، توجه به رابطه میان مکان­یابی علائم با نیازها، انتظارات و توانایی اجرای آنها

  منبع: ]6[ و ]7[و ]8[

 

 

در بند ب ماده 137 قانون برنامه سوم توسعه­ی جمهوری اسلامی ایران، ساماندهی و بهینه­سازی منظر و سیمای شهر در جهت پاسخ­دهی به نیازها و خواسته­های شهروندان، نوعی ضرورت شناخته شده است. عامل نظارتی و متولی تبلیغات شهری در اغلب شهرهای ایران سازمان زیباسازی شهرداری است که با تدوین ملاک­ها و دستورالعمل­ها، بعد از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بر چگونگی این تبلیغات نظارت دارد. نخستین سازمان زیباسازی در ایران در شهرداری تهران و در سال 1370 خورشیدی ایجاد شده است. بررسی گرافیک تبلیغات شهری از دیدگاه شهرسازی و تاثیر آن در سیما و منظر خیابان موضوعی است که در ایران پژوهش زیادی در ارتباط با آن انجام نشده است؛ یکی از نمونه های بررسی این موضوع در شهرهای ایران، پژوهشی است که در سال1389 انجام گرفته که وضعیت تبلیغات شهری در خیابان چهارباغ عباسی در اصفهان بررسی شده و با اصول و معیارهای شهرسازی مقایسه گردیده است. در این پژوهش با مطالعه وضعیت تابلوهای تبلیغاتی و با در نظر گرفتن ویژگی­های طبیعی خیابان چهارباغ و همچنین فرهنگ و سابقه تاریخی شهر، پیشنهادهایی درباره وضعیت و نحوه استفاده از این تابلوها ارائه شده است. ]9[ اسماعیل صالحی  در بررسی بر روی تاثیر رنگ در گرافیک محیطی سه عامل در جهت ایجاد یک اثر موفق در زمینه گرافیک محیطی را انتخاب محل مناسب، انتخاب تکنیک مناسب و ارائه مطلوب محتوای پیام و تاثیرات متقابل آنها بیان می دارد . وی پس از بررسی چند نمونه به این نتیجه می رسد که گرافیک محیطی بیشتر بر محور فرم استوار است تا رنگ. با توجه به اینکه اکثر آثار گرافیک محیطی باز نمایاننده رنگی هستند که مبین هویت یک شرکت است، یک طراح با استفاده از تفکر خلاقانه و تمرکز بر فرم می تواند طرحی موفق بیافریند . باید در نظر گرفت که عامل رنگ در گرافیک محیطی وابسته به فرم است ولی این وابستگی از اهمیت خود رنگ به تنهایی نمی کاهد. ]10[راضیه حمزوی در پژوهشی با موضوع اثرات روانی تبلیغات شهری  به این موضوع پرداخته که هیچ طرح مدون برای تبلیغات شهری وجود ندارد و در طرح های جامع و تفصیلی نیز از مسائلی چون هماهنگ سازی ، نظارت برنصب تابلوهای تبلیغاتی خبری نیست. او ادعا می کند که در تبلیغ ، به عناصر تشکیل دهنده تبلیغ توجه کافی و وافی نمی شود . وی عناصر تشکیل دهنده تبلیغ را به صورت زیر برمی شمارد : چه نوع کالاهایی را در چه محیط و با چه شرایط حاکم محیطی  و در چه ساختار فرهنگی اقتصادی ، با چه ابزار و واسطه هایی ، در چه شرایط اقلیمی ای و با چه امکاناتی تبلیغ می کنیم . میزان شعور ارتباط تصویری مردم و سطح زیبایی شناختی مردم را در نظر نمی گیریم و می خواهیم با وجود این بی دقتی ها ، بواسطه تبلیغات ، ضامن بقای تولید کنندگان باشیم . او در این زمینه پیشنهادهایی را در جهت ارتقای سطح کیفی ابراز می دارد :قانونمند کردن فعالیت های تبلیغاتی و ضرورت توجه به آنها، ارائه طرح جامع تبلیغات شهری، انتخاب شیوه ونوع تبلیغ با توجه به فرهنگ و هویت بومی، کاهش بار اطلاع رسانی تابلوها،کیفیت بخشیدن به نحوه اطلاع رسانی تابلوها]11[ دکتر رهبرنیا در پژوهشی به بررسی راهبردهای تبلیغات در اعلان پرداخته است. در این پژوهش راهبردهای مختلف موجود در خصوص اعلان بررسی شده و مهمترین راهبردها در غالب 20 راهبرد مورد ارزیابی قرار گرفته اند. پس از ارزیابی، راهبردها بر اساس درصد کاربرد و گروه های هدف از اعلان طبقه بندی شده اند. در این طبقه بندی راهبرد استفاده از طراحی حروف با تاکید بر شکل و محتوا بیشترین کاربرد را داشته و در بالا ترین مرتبه قرار گرفته اند. بر اساس نتایج این پژوهش استفاده ترکیبی از راهبردها احتمال تاثیر گذاری اعلان را بیشتر می کند. ]12[در پژوهشی که در ژاپن انجام پذیرفته است، سه ناحیه از شهر اوزاکابه عنوان نمونه موردی انتخاب شده و وضعیت تبلیغات محیطی و منظر شهری در آنها بررسی گردیده است: منطقه تجاری شهر در راستای خیابان اصلی آن، منطقه تفریحی در محور خرید شهروندان و در میدان ایستگاه اصلی راه آهن. البته در این پژوهش بیش از همه عوامل به اثر رنگ در محیط شهری مورد مطالعه قرار گرفته و اثر هر رنگ بر برداشت ذهنی شهروندان از محیط شهری ارزیابی گردیده است. ]13[در مجموع مهمترین اصول زیبایی بصری که در طراحی تابلوهای تبلیغاتی باید در نظر گرفته شود به شرح زیر است:

الف- عوامل نوشتاری : عموما بیشتر سطح تابلو ها را عوامل نوشتاری یا فونت تشکیل می دهد. نوشتار تابلو باید راحت خوانده شود و از طرح معما در طراحی تابلو پرهیز شود. حروف و جملات فارسی بالاتر از حروف خارجی و با توجه به پلان بندی (از نظر پلان بندی و جلب توجه به مخاطب ، حروف و جملات فارسی اول و حروف و جملات خارجی در پلان دوم و سوم سطح هنری قرار می گیرد.) با سایز بزرگتر از حروف خارجی طراحی می شود.]14[

ب- عوامل تصویری: تصاویربکار رفته در تابلو باید سنخیتی با نوع کاربری مکان داشته باشد و در عین حال مطابق فرهنگ ملی نیز باشد. بهتر آن است که تصویر متناسب با موضوع فروشگاه در تابلو آنالیز و خلاصه شود و یا از نشانه های تصویری و علائم و یا لوگوی فروشگاه استفاده گردد. ]15[   ج- رنگ: رنگ یکی از اساسی ترین فاکتورها در تغییر میزان دیده شدن هر عنصر بصری است. رنگ تابلو باید با درنظر گرفتن عوامل زیر انتخاب شود:

1-     تناسب موضوع مورد تبلیغ با رنگ زمینه تابلو

2-     هارمونی و کنتراست مناسب رنگ زمینه و رنگ تصویر و نوشتار

3-     تناسب ترکیب رنگی تابلو با تابلوهای مجاور همچنین تناسب رنگی آن با ساختمان محل نصب

4-     تناسب ترکیب رنگی با هویت و ساختار بومی آن محل

5-     مشابهت ترکیبات رنگی در یک صنف برای ایجاد هماهنگی و هویت بصری]16[

د- نورپردازی : نور عامل دیدن رنگهاست. از آنجاییکه تابلو های مغازه ها در مکانهای تجاری درهنگام شب باید از نور و دید مناسبی برخوردار باشند ، بهتر است به نورپردازی شهری اکتفا ننموده و تمهیدات مناسبی برای روشنایی آنها در نظرگرفته شود. برخی از این تمهیدات در متریال های مختلف دیده شده است. ]17[

ه- متریال(جنس تابلو) : همگام با رشد و پیشرفت تکنولوژی ، جنسیت های بسیار متنوعی برای ساخت تابلوها بوجود آمده است که در بسیاری از آنها نورپردازی جزئی از تابلو است و نیازی به نور جداگانه ندارند. مانند لایت باکس ها و تابلوهای نئون. برای ایجاد هماهنگی و هویت بصری بهتر است علاوه بر انتخاب ترکیب رنگی مشترک در یک صنف از جنسیتهای مشابه نیز در ساخت و ساز تابلو استفاده کرد. ]18[

و- محل نصب : اصول زیبایی در نصب تابلوها را می توان در این موارد خلاصه کرد:

1-     اصل همترازی : اضلاع کلیه تابلوها در یک واحد همسایگی باهم همتراز و همراستا باشند.

2-     اصل رابطه تابلو و شیب معبر : برای ایجاد هارمونی در معابر شیبدار بین ضلع تحتانی و فوقانی تابلوها با کف معبر در یک واحد همسایگی در فواصل معین خط تراز تابلوها شکسته شده و نظیر خطوط پلکانی طراحی و نصب می شود.

3-     اصل پیش آمدگی : تابلوها باید از نظر جلوآمدگی از
دیواره نیز در یک واحد همسایگی خط تراز داشته باشند و تا حد ممکن مماس با دیوار باشند و در صورت هرنوع پیش آمدگی باعث نازیبای سیمای شهر می شود.

4-     اصل زاویه تابلو نسبت به مکان : خطوط تابلو افقی وعمودی باید موازی خطو افقی و عمودی ساختمان باشد. ایجادزاویه وانحنا در تابلوهای یک محورباعث اغتشاش وآلودگی بصری ودرهم تنیدگی تابلوها می شود.

5-     ابعاد تابلوها: طول تابلو بسته به طول دهانه مکان صنفی تعریف شده و عرض تابلو حداکثر 150 سانتی متر و بر اساس ساختمان محل نصب و همسایگان تعیین می شود.

6-     اصل ارتفاع تابلو از کف پیاده رو : بطور کلی حداقل خط تحتانی تابلو با ملاحظات ترافیک پیاده از کف پیاده رو 5/2 متر تعیین می شودکه البته فاکتورهای واحد همسایگی ، خط تراز تابلوها و... در این ضابطه تاثیر دارند.

7-     شکل و فرم تابلوها: برای ایجاد تنوع بصری استفاده از فرمهای مختلف هندسی برای زمینه تابلو بلامانع است.

8-     ارتباط تابلوهای همجوار اماکن صنفی : بهتر است تابلوهایی که در کنار هم نصب می شوند بدون فاصله و سرتاسری برای چند مغازه طراحی و نصب شوند. اگر توافقی بین صاحبان املاک صورت نگیرد حداکثر فاصله ده سانتیمتر است.

9-     نصب تابلو روی بدنه ساختمان : برای کاهش آلودگی و نازیبایی بصری نصب تابلو روی نمای ساختمان مجاز نمی باشد. ]19[ . مروری بر پزوهش های پیشین نشان می دهد مطالعات صورت گرفته در خصوص تبلیغات شهری با تاکید بر شکل و طرح کلی تابلوها بوده و توجه کمتری به نقش عناصر بصری به کار رفته در تابلو های تبلیغاتی در کیفیت منظر شهری شده است . به همین دلیل در این پژوهش سعی شده است تا با شناسایی مولفه های آسایش بصری و سنجش علائم بصری موجود در محدوده با آن مولفه ها، راهکارهای طراحی گرافیکی عناصر بصری جهت ارتقا کیفیت منظر خیابان مدرس ارائه شود. مولفه های مورد بررسی که برگرفته از پژوهش های پیشین و پیشنهادات نگارندگان بوده به صورت گرافیکی در تصویر
شماره1 نمایش داده شده است.

 


 

شکل1- مدل مفهومی تحقیق

منبع: ]20[


مواد و روش ها

در این پژوهش نحوه برخورد با موضوع در مراحل تحقیق به صورت مسأله شناسی و بیان توصیفی (به شکل نوشتاری و تصویری) مسأله مورد نظر بوده است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش روشی توصیفی ــ تحلیلی و به طور مشخص ارزیابی است. مشاهده و برداشت­های میدانی از ابزارهای اصلی جمع آوری اطلاعات مورد نیاز پژوهش بوده­اند و در کنار آنها از مطالعه اسنادی و کتابخانه­ای نیز به قدر کفایت بهره گرفته شده است. به منظور بررسی شاخص های کیفیت بصری تابلوها تبلیغاتی پرسشنامه هایی تدوین و تکمیل شده اند در این پرسشنامه های گویه هایی به منظور ارزیابی دقیق تر شاخص ها انتخاب شده و طبق مقیاس 5 مرحله ای لیکرت ارزیابی شده اند و در پایان با استفاده از جدول نقاط قوت و ضعف و فرصت و تهدیدها (SWOT) پیشنهادهایی در قالب راهبردی برای بهبود و ارتقای کیفیت منظر شهری در خیابان مدرس با رویکرد ویژه به موضوع تبلیغات شهری ارائه گردیده است.

بررسی محدوده مطالعاتی

شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی با ۲۰۴ کیلومتر مربع مساحت، در شمال شرق ایران قرار گرفته است. کلانشهر مشهد حدود 3 میلیون نفر جمعیت دارد. از نظر تقسیمات شهرداری، این کلان شهر به 13 منطقه شهرداری تقسیم شده که محدوده مورد مطالعه، خیابان مدرس مشهد، در منطقه ثامن این شهر قرار گرفته است. این خیابان به لحاظ عملکردی دارای ترکیبی از فعالیت های تجاری و خدماتی می باشد. به علت فعالیت غالب در این خیابان که تجاری است قریب به پانزده ساعت در شبانه روز فعالیت در این محدوده دیده می شود. ساعت 10 تا 13 صبح و 17 تا 21 بعد از ظهرزمانی است که بیشترین جنب و جوش در این فضا جریان دارد و در زمان میانی روز این تحرک پایین تر است. به علت نوع خدماتی که در این خیابان ارائه می شود، از هر قشر و گروهی از مردم در این فضا حضور پیدا می کنند. این ترکیب عملکردی منجر به شکل گیری منظری متفاوت در این خیابان شده است. با توجه به عرض خیابان و فاصله میان تابلوهای تبلیغاتی در بدنه خیابان و عدم ارتباط مستقیم آنها با یکدیگر، بدنه شمالی به دلیل بیشتر ب