بررسی کیفیت آب رودخانه ی کارون با استفاده از شاخص NSFWQI در بازه زرگان تا کوت امیر (طی 5 سال )

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی- محیط زیست دانشگاه ملایر * (مسئول مکاتبات)

2 استادیار و رئیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه ملایر

3 کارشناس ارشد سازمان آب و برق خوزستان

چکیده

در قرن حاضر، حفاظت سیستم حیاتی رودخانه از اهداف اصلی ساماندهی رودخانه ها در توسعه پایدار منابع آب بشمار می‌آید.  لذا در این تحقیق کیفیت آب رودخانه کارون با شاخص کیفیت آب NSFWQI  در طی سال های 1386- 1390 در بازه ایستگاه های زرگان تا کوت امیر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که کیفیت آب رودخانه کارون، در طی 5 سال اخیر از رده خوب و متوسط در سال 1386 به رده بد در اسفند 1390 تنزل یافته است و رودخانه در طبقه 3 نظام  طبقه بندی سالانه کیفیت آب می‌باشد و در این بازه خودپالایی رودخانه در حد کم می‌باشد

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 25، تابستان 92

 

بررسی کیفیت آب رودخانه یکارون با استفاده از شاخص NSFWQI دربازه زرگانتاکوتامیر (طی 5 سال ) 

 

پگاه حسینی[1]*

pegahehosseni@yahoo.com

علی رضا ایلدرومی [2]

علی رضا حسینی[3]

 

چکیده

در قرن حاضر، حفاظت سیستم حیاتی رودخانه از اهداف اصلی ساماندهی رودخانه ها در توسعه پایدار منابع آب بشمار می‌آید.  لذا در این تحقیق کیفیت آب رودخانه کارون با شاخص کیفیت آب NSFWQI  در طی سال های 1386- 1390 در بازه ایستگاه های زرگان تا کوت امیر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که کیفیت آب رودخانه کارون، در طی 5 سال اخیر از رده خوب و متوسط در سال 1386 به رده بد در اسفند 1390 تنزل یافته است و رودخانه در طبقه 3 نظام  طبقه بندی سالانه کیفیت آب می‌باشد و در این بازه خودپالایی رودخانه در حد کم می‌باشد.

 

کلمات کلیدی: رودخانه ی کارون، شاخص کیفیت آب، پارامتر های فیزیکی شیمیایی، NSFWQI.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

رودخانه ها به عنوان یکی از منابع اساسی تأمین آب برای مصارف گوناگون مطرح می‌باشند. از طرفی با گذشت زمان و گسترش جوامع انسانی و به تبع آن افزایش استفاده از منابع آبی، دخل و تصرف غیرطبیعی و تغییر شرایط کیفی آب رودخانه ها افزایش یافته است. در این زمینه سنجش، تحلیل و تفسیر داده های کیفی رودخانه ها به طور منظم، این امکان را فراهم می سازد که ضمن استفاده از آن در مـوارد مختلف، شیوه های مدیریتی صحیح و مناسب اتخاذ گردد(1). ارزیابی و شناخت کیفیت آب رودخانه ها با استفاده از طبقه بندی شاخص کیفیت آب [4]NSF WQI  سبب ارایه نتایج دقیق تر و پیش بینی های سریع تر می گردد و ایــن امکان را فــراهم می نماید که با بیانی ساده بتوان کیفیت آب رودخانه را در ایستگاه های مختلف ارایه و طبقه بندی نمود(2).

Wei et.al  (2009) با استفاده از داده های 20 ساله کمی و کیفی رودخانه lancing  در چین، به مطالعه قدرت خودپالایی رودخانه قبل و بعد از احداث سد پرداختند. نتیجه مطالعه آن ها نشان داد که در فاصله زمانی 7 ساله بعد از احداث سد، وضعیت کیفی مخزن و همچنین آب رودخانه در فاصله اندکی بعد از سد بدتر شده ولی در 5 سال بعد از دوره قبلی، وضعیت کیفیت آب در این دو قسمت رو به بهبود گذاشته است (3).

میر محمد حسینی (1390) در تدوین شاخص کیفیت آب برای رودخانه گرگانرود ابتدا نرم افزار NSF را برای رودخانه گرگانرود به صورت معمول اجرا نمود و سپس با استفاده از روش AHP نسبت به اصلاح پارامترهــا و ضرایب آن ها به نوعی که جوابگوی شرایط محلی باشد، اقدام نماید. در شاخص کیفی آب به دست آمده از این روش، پارامتر های اکسیـــژن محلول،کلیفرم مدفـــــوعی و اکسیژن خواهی زیست شیمیایی به ترتیب  به میزان 093/0 ، 038/0 و  048/0 نسبت به شاخص قدیمی NSF افزایش یافتند، همچنین کیفیت آب رودخانه یک درجه تقلیل یافت (4).

عابدی کوپایی و همکاران (1389) کیفیت شیمیایی آب زاینده رود را در فاصله سد تنطیمی زاینده رود و سد انحرافی نکوآباد، با اندازه گیری برخی پارامترهای شیمیایی طی تیر تا اسفند 1385، به همراه امکان آلودگی این آب ها به حشره کش دیازینون، به روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا ((HPLC مورد بررسی قرار دادند و توان خودپالایی زاینده رود را در محدوده مورد مطالعه محاسبه کردند. نتایج آزمایش ها نشان داد دیازینون در آب زاینده رود و پساب ها وجود ندارد، همچنین به علت تخلیه پساب های گوناگون به داخل زاینده رود، توان خودپالایی رودخانه از بالا دست به پایین دست کاهش می یابد (5).

کیان ارثی و همکاران (1388) وضعیت کیفی آب با شاخصWQI  در پساب های کشاورزی حاصل از واحدهای امیرکبیر و میرزاکوچک خان در غرب و واحدهای فارابی، دعبل خزاعی و سلمان فارسی در شرق کارون مورد بررسی قرار دادند. نمونه برداری از پارامترهای فیزیکی شیمیایی به صورت ماهانه و به مدت یکسال بطول انجامید. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که شاخص WQI درشرق و غرب کارون در هر 3 ایستگاه مورد بررسی با توجه به نظام طبقه بندی آبها از لحاظ کیفیت در گروه 4 آلودگی قرار می گیرند(6).

هدف ازاین مطالعه، پایش کیفی رودخانه کارون طی پنج سال، به دست آوردن اطلاعات کمی از تغییرات زمانی و مکانی متغیرهــای کیفی جهت بررسی کیفیت آب آن در ایستگاه های مختلف می‌باشد. با توجه به اهمیت کارون بزرگ، مطالعات فراوانی به ویژه در سال های اخیر بر این رودخانه صورت پذیرفته است اما سری زمانی در نظر گرفته شده،  این بررسی را از دیگر تحقیقات انجام شده بر روی این رودخــانه متمایـــز می سازد .

 

روش بررسی

بر اساس مطالعات مقدماتی شناسایی رودخانه مثل: تعیین محل برداشت آب، دفع فاضلاب و امکان برآورد شرایط ورود آلودگی در بالا دست، وجود آمار پارامترهای فیزیکی شیمیایی آب در سال های گذشته، سه ایستگاه موجود (زرگان، پل پنجم، کوت امیر) در محدوده مطالعاتی انتخاب شـــد و داده های کیفی آن از بخش آزمایشگاه سازمان آب و برق خوزستان در سال های 1386- 1390 جمع آوری گردید. نمونه‌برداری در طول این دوره ی آماری به طور ماهیانه صورت گرفت. پارامترهای: pH,BOD,TP,NO3,TSS,DO کلیفرم ‌مدفوعی و کدورت براساس روش های استاندارد در هر ایستگاه اندازه‌گیری شدند. در این پژوهش برای تجــزیه و تحلیـــل داده های کیفی آب در ایستگاه های مختلف، از شاخص کیفیت آب  NSF WQI  بهره گرفته شده است. این شاخص کیفی کاهشی در سال 1970 با حمایت بهداشت ملی آمریکا توسط بروان و همکارانش بر اساس نظر‌سنجی تعداد زیادی از افراد متخصص ارایه گردید که از مزایای آن سادگی و در دسترس بودن مشخصه های کیفی مورد استفاده، شامل 9 پارامتر ذکر شده می باشد.

منطقه مورد مطالعه

در این تحقیق از ابتدای ورود رودخانه کارون به شهر اهواز در ایستگاه زرگان به طول /45 و o48 شرقی و عرض /22 و o31  شمالی و ارتفاع متوسط 18 متر از سطح دریا تا محل خروج آن از شهر اهواز واقع در ایستگاه کوت‌امیر  به طول شرقی /36 و o48 و عرض /13 و o31 شمالی و به ارتفاع متوسط 15 متر از سطح دریا، یعنی حدود 42 کیلومتر از طــول رودخانه مورد بررسی کیفی آب قرار گرفت. شکل (1) موقعیت ایستگاه های بازه مطالعاتی را نشان می‌دهد.

 

 

شکل 1- موقعیت ایستگاه های نمونه برداری در رودخانه کارون

 

 

روش

 

ابتدا عیار مقادیر از منحنی های معیار هر پارامتر توسط نرم افزار WQI Calculator  استخراج شدند، لازم به ذکر است که باید اکسیژن محلول را بر حسب درصد اشباع اکسیژن آب طبق نمودار 7 به دست آورده و سپس طبق نمودار 8 عیار آن را محاسبه کرد. نمودار های (1 تا 10) منحنی های شاخص کیفیت آب را در نرم افزار محاسباتی WQI Calculator نشان می دهند (سازمان بهداشت ملی آمریکا و 2). در مواردی که مقادیر پارامتر های اندازه گیری شده بالاتر از مقادیر نمودارها باشد، با توجه  به جدول زیر عیار آن محاسبه شده است. به عنوان مثال در مواردی که تعداد کلی فرم مدفوعی از 100000 عدد در 100 میلی گرم آب  بیشتر بوده است، عیار آن 2 در نظر گرفته شده است.

 

 

جدول 1- مقادیر عیار پارامترهای در موارد بیش از مقادیر نمودارهای مشخص شده در روش NSF WQI (2)

پارامتر

DO

Fc.Coli

BOD

Temperature

pH

TP

No3

Turbidity

TSS

عیار

50

2

2

8

0

2

1

5

20

 

 

 

نمودار 1- شاخص NSFاکسیژن خواهی زیست شیمیایی

 

نمودار 2- شاخص NSFpH

 

نمودار 3- شاخص NSF نیترات

 

 نمودار 4- شاخص NSF کل مواد معلق

 

نمودار 5- شاخص NSF فسفات

 

نمودار 6- شاخص NSF دما

 

نمودار7- منحنی ظرفیت اشباع اکسیژن محلول آب

 

 

نمودار 8- شاخص NSF اکسیژن محلول

 

 

 

نمودار 9- شاخص NSF کدورت

 

نمودار 10- شاخص NSF کلیفرم

 

سپس با قرار دادن عیار در رابطه زیر و با توجه به فاکتور وزنی هر پارامتر جدول (2)، شاخص NSF محاسبه و با استفاده از جدول(3) رده کیفی رودخانه مشخص شده است . تبدیل واحد در صورت ضرورت در تمام پارامترهای اندازه گیری شده، لحاظ گردیده است. جدول (4) نظام طبقه بندی سالانه شاخص کیفیت آب  NSF WQI را نشان می دهد.

                (1)          NSFWQI= Σwi qi

 

  • qi زیر شاخص محاسبه شده از هر نمودار (1 تا 100)
  • wi فاکتور وزنی هر پارامتر


 

جدول 2- مقادیر فاکتور وزنی در روش NSF WQI (2و7)

فاکتور

DO

Fc.Coli

BOD

Temperature

pH

TP

No3

Turbidity

TSS

وزن

17/0

15/0

12/0

1/0

1/0

1/0

1/0

08/0

08/0

 

جدول 3- طبقه بندی آب درروش  NSFWQI(2)

محدوده شاخص

0-25

26-50

51-70

71-90

91-100

وضعیت آب

خیلی بد

بد

متوسط

خوب

خیلی خوب

 

 

 

 

 

 

جدول 4- نظامطبقهبندیآبهابراساساطلاعاتبهدستآمدهازسیستمشاخصکیفیتآب (7)

وضعیتعمومیآب

شاخصماهانه

گروه

آب پاک و سالم، بدون تماس یا با تماس با آلودگی خانگی، ایده آل برای مصارف طبیعی نظیر پرورش ماهی و حیات وحش، مراحل بحرانی تولیدمثل بندپایان و نرم تنان بـدون تنش سپــری می شود. ممکن است در برخی از رودخانه ها مشاهده شود.

 

1050-1200

 

1

شروع تغییرات جدی در ویژگی آب تحت تاثیر تخریب محیط زیست و تماس با آلودگی های خانگی و کشاورزی، ایجاد تغییرات جزیی در بخش های ساختمانی اکوسیستم آبی، قابل استفاده با تمهیدات جزیی برای مصارف خانگی و صنعتی، مناسب برای تامین حیات وحش و پرندگان مهاجر، تولیدمثل نرم تنان و بندپایان دچار نقصان شده و بازدهی جامعه پلانکتون کاهش یافته است.  تولیدمثل ماهی های مهاجر تحت تاثیر قرار می گیرد.

 

 

850-1049

 

 

2

ایجاد تغییرات شدید در مشخصات آب، شروع تغییرات در مکانیسم های طبیعی و جامعه زنده، تغییرات در بخش های ساختمانی به ویژه بستر آب، شروع تغییرات در رنگ و بوی آب، قابل استفاده با تمهیدات جدی برای مصارف خانگی و صنعتی، قابل استفاده برای پرندگان مهاجر و پستانداران و دوزیستان، کاهش بازدهی تولیدمثل در ماهی ها و سایر گروه های جانوری، امکان وقوع تلفات مهره داران در برخی ایام سال.

 

 

650-849

 

 

3

ایجاد تغییرات خطرناک در سیستم آبی، جایگزین شدن بخش بخش عمده سیستم با گروه های مقاوم به آلودگی، ایجاد تلفات انبوه در مهره داران و سایر مصرف کنندگان آبزی، خطر شیوع بیماری و ایجاد مسمومیت برای انسان، ایجاد بوی آزاردهنده همیشگی، هزینه بالای تصفیه جهت استفاده های مرسوم، قابل استفاده برای گروه های جانوری سازگار با آلودگی، نابودی تقریبا کامل جامعه زنده بومی.

 

 

450-649

 

 

4

آلودگی در سطح بسیار خطرناک، خطر جدی برای گونه های آبزی، اشغال محیط آبی برای جوامع هتروتروف، آلودگی های شیمیایی در حد بسیار زیاد، استفاده های مرسوم طبیعی عملا امکان پذیر نمی باشد. ممکن است در برخی از رودخانه ها به طور محدود مشاهده گردد.

 

0-449

 

5

 


یافته ها

 

        از مقایسه مقادیر ماهانه شاخص در طی سال های 1390- 1386 در بازه مورد مطالعه مشاهده می شود که روند کیفیت آب، رودخانه کارون به صورت نزولی می‌باشد. در جداول 4، 5 و 6 نتایج حاصل از محاسبه شاخص کیفیت (بر اساس درصد) با استفاده از منحنی های شاخص کیفیت و میانگین ماهانه آن در ایستگاه های مورد بررسی، ارایه شده است.


 

 

 

 

 

 

جدول 4- مقادیر شاخص کیفیت آب  NSF WQI  ماهانه و سالانه  در ایستگاه زرگان طی سال های 1386-1390

سال

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

دی

بهمن

اسفند

سالانه

1386

*

*

56

64

*

71

56

73

53

61

63

65

-

1387

*

61

64

66

67

65

65

*

63

65

62

59

-

1388

63

57

*

*

61

54

53

60

57

56

54

63

-

1389

57

52

58

58

52

60

62

61

63

61

58

59

731

1390

*

63

59

56

61

56

55

*

51

55

61

49

-

میانگین

60

58

59

61

60

61

58

65

57

60

59

59

717

 

 

همان طور که جدول بالا نشان می دهد، در ایستگاه زرگان در سال 1386 بیشترین کیفیت آب در آبان ماه با شاخص 73 (رده خوب) و کمترین آن با مقدار 53 (رده متوسط) مــربــوط به ماه های مهر و خرداد بوده است. به همین ترتیب در همین ایستگاه در سال1387 بیشترین شاخص مربوط به ماه مرداد با مقدار 67 (رده متوسط)و کمترین آن مربوط به ماه اسفند با شاخص  59 (رده متوسط ) است. در سال 1388 ماه های اسفند و فروردین با شاخص 63 (رده متوسط) بیشترین و ماه مهر با 53 (رده متوسط) کمترین کیفیت را داشته اند. همچنین  در سال 1389 و سال1390 به ترتیب ماه آذر و اردیبهشت با شاخص 63 (رده متوسط) بالاترین کیفیت و ماه اردیبهشت و مرداد  با 52 (رده متوسط) و اسفند با  49 (رده بد ) پایین ترین شاخص ماهانه  را داشته اند.


 

جدول 5- مقادیر شاخص کیفیت آب NSF WQI ماهانه و سالانه  در ایستگاه پل پنجم طی سال های 1386-1390

سال

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

دی

بهمن

اسفند

سالانه

1386

*

52

59

63

*

59

59

59

49

61

63

65

-

1387

*

60

61

61

60

67

60

57

61

63

60

61

-

1388

59

56

53

61

51

60

57

56

60

51

58

55

677

1389

59

54

57

55

61

59

59

59

61

58

56

61

699

1390

*

60

57

53

60

56

54

*

50

51

60

49

-

میانگین

59

56

57

61

58

60

59

58

56

57

59

58

698

 


در ایستگاه پل پنجم رودخانه کارون ماه اسفند با شاخص 65 (رده متوسط) بیشترین کیفیت و ماه آذر با شاخص 49 (رده بد)کمترین کیفیت آب  را در سال 1386 داشته و درسال 1387 شهریور ماه  با شاخص 67 (رده متوسط) و آبان ماه با شاخص 57(متوسط) کمترین آن بوده است. در سال 1388 تیر ماه با شاخص 61 (رده متوسط) بهترین کیفیت و  ماه هـــای دی و مرداد با مقدار 51(رده متــوسط) پایین ترین کیفیت را داشته اند. در سال 1389 آذر و اسفند  ماه با مقدار 61 (رده متوسط) بیشترین کیفیت و اردیبهشت ماه با 54 (رده متوسط)کمترین کیفیت آب را دارا بوده و  برای سال 1390 اردیبهشت ماه با شاخص 60 (رده متوسط) و اسفند ماه با شاخص 49 (رده بد) به ترتیب بیشترین و کمترین کیفیت آب بشمار می روند.


 

 

 

جدول 6- مقادیر شاخص کیفیت آب NSF WQI  ماهانه و سالانه  در ایستگاه کوت‌امیر  طی سال های 1386-1390

سال

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

دی

بهمن

اسفند

سالانه

1386

*

60

59

59

56

56

*

60

52

*

64

60

-

1387

*

*

*

62

58

61

*

61

55

60

56

*

-

1388

60

59

55

54

52

56

58

55

52

60

55

58

674

1389

58

54

61

57

61

62

55

57

64

64

62

62

717

1390

*

58

57

50

60

57

55

*

55

60

63

45

-

میانگین

59

58

58

56

57

58

56

58

56

61

60

56

693

 


بیشترین شاخص کیفیت آب در سال  1386 و 1387 در ایستگاه کوت امیر واقع بر رودخانه کارون  به ترتیب مربوط به ماه تیر با مقدار 62 (رده متوسط) و بهمن ماه با مقدار 64 (رده متوسط) و کمترین آن مربوط به ماه آذر در هر دو سال با شاخص 55 و 52 (رده متوسط) بوده است. درسال 1388 فروردین و دی ماه با شاخص 60 (رده متوسط) بهترین کیفیت و آذر و مرداد با شاخص 52 (رده متوسط) پایین ترین کیفیت آب را داشته اند. در سال 1389 آذر و دی ماه بالاترین کیفیت با شاخص 64 (رده متوسط) و اردیبهشت ماه با 54 (رده متـــوسط) پایین تــرین شاخص کیفیت را دارا بوده و در سال 1390 ماه بهمن با مقدار 63 (رده متوسط) بیشترین و ماه اسفند با شاخص 45 (رده بد )کمترین کیفیت آب را داشته است.

نمودار (11) میانگین شاخص بررسی شده طی 5 سال را در هر ایستگاه نشان می‌دهد. همان طور که از نمودار پیداست ایستگاه کوت ‌امیر پایین ترین کیفیت آب و ایستگاه زرگان بهترین کیفیت را بین ایستگاه‌ها داشته است. به جهت کامل نبودن اطلاعات ماهانه تمام سال‌ها، نمودار (12) فقط شاخص سالانه ایستگاه‌ها را در دو سال 88 و89 نشان می‌‌دهد. با توجه به نمودار، کیفیت آب در سال 89 بهتر از سال 88  برای تمام ایستگاه‌ ها بوده است.


 

نمودار 11- میانگین شاخص ماهانه NSF در ایستگاه‌ها

 

 

نمودار 12- شاخص سالانه کیفیت آب رودخانه کارون

 


بحث و نتیجه گیری

 

همان طور که جداول بالا نشان می دهند در تمام ایستگاه‌هــا بهترین کیفیت آب مربوط به ســـال 1386 و پایین ترین آن مربوط به سال 1390 می‌باشد که نشان دهنده کاهش کیفیت آب رودخانه در طی 5 سال اخیر بوده است به طوری که کیفیت آب از رده خوب و متوسط در سال 1386 به رده بد در اسفند 1390 سقوط کرده است که این امر بر خلاف نتایج تحقیق wei et.al  (2009)  بر رودخانه lancing می باشد. آن ها نشان دادند کیفیت آب رودخانه به فاصله 5 سال بعد از تاسیس سد رو بهبودی گذاشته است. با توجه به میانگین  شاخص سالانه در طی 5 سال، آب رودخانه کارون  نتوانسته است با طی مسیر از ایستگاه زرگان در بالادست تا کوت‌امیر به جهت ورود تخلیه زیاد فاضلاب های شهری و صنعتی در این بازه به کیفیت مطلوبی برسد. در واقع روند کیفیت آب نشان دهنده میزان کم خود پالایی در فاصله ایستگاه زرگان (بالا دست) تا کوت امیر (پایین دست) می باشد. این نتایج  با تحقیق عابدی کوپایی و همکاران (1390)  در بررسی توان خودپالایی رودخانه زاینده رود هم خوانی دارد. بر اساس تجزیه وتحلیل داده های کیفی آب، مهم ترین عامل موثر در کاهش شاخص کیفی آب میزان بالای کلیفرم مدفوعی، TSS وکدورت آب می باشد. کلیفرم بالا در این بازه، به خصوص در ایستگاه پل پنجم واقع در شهر اهواز به سبب تخلیه بسیار زیاد فاضلابهای خانگی بوده، که این مسئله نیازمند راهکارهای مدیریتی است. کدورت آب نیز در فصول پر بارش با شستشوی زمین ها و اراضی کشاورزی به شدت بالا میرود، که البته طی سال های اخیر با برداشت آب از سرچشمه ها این روند رو به فزونی گزارده است. این امر در بررسی کیفیت آب رودخانه کارون با شاخص NSF WQI  توسط حیدری نیا  و همکاران در سال های 1387- 1386 صادق بوده است، ایشان نیز کلیفرم مدفوعی و مقادیر TSS را از عوامل اصلی کاهش کیفیت آب این رودخانه عنوان کرده اند. همچنین دمـــای آب کــــه تابع ای از فصول مختلف سال می باشد در شرایط اقلیمی گرم و خشک و کم باران استان، یکی از مهم ترین دلایل کاهش کیفیت آب رودخانه کارون می تواند بشمار آید. اگرچه به طور کلی کیفیت آب رودخانه کارون کمتر تابع ماه های مختلف سال می باشد زیرا همان طور که دیده شد کیفیت آّب طی 5 سال در ماه های مختلف از یک روند مشخصی تبعیت نمی کنند. با توجه به نظام طبقه بندی سالانه NSF WQI  جدول (3) و نمودار (12) طی سال های 1388- 1389 رودخانه در طبقه 3 نظام کیفیت آب قراردارد که گویای ایجاد تغییرات شدید در مشخصات آب، شروع تغییرات در مکانیسم های طبیعی و جامعه زنده، تغییرات در بخش های ساختمانی به ویژه بستر آب، شروع تغییرات در رنگ و بوی آب، کاهش بازده‌ی تولیدمثل در ماهی ها و سایر گروه های جانوری، امکان وقوع تلفات مهره داران در برخی ایام سال می باشد و نیز قابل استفاده با تمهیدات جدی برای مصارف خانگی و صنعتی، قابل استفاده برای پرندگان مهاجر و پستانداران و دوزیستان است. در بررسی کیفی رودخانه کارون توسط حیدری نیا ایشان طبقه شماره 4 را برای این رودخانه نتیجه گرفته اند که علت آن در نظر نگرفتن اکسیژن محلول اشباع در تعیین شاخص پارامتر اکسیژن محلول است که اعداد محاسباتی ایشان را طی سال های 1386-1387 پایین آورده است. نتایج حاصل شده در این مطالعه در مدیریت اجرایی جهت پاکسازی و پیشگیری از افزایش ورود آلودگی‌های انسان‌ساخت کاربرد خواهد داشت.

 

تشکر وقدردانی

در پایان تشکر و قدر دانی خویش را از کارشناسان آزمایشگاه سازمان آب و برق اهواز اعلام می داریم که در این تحقیق ما را یاری رساندند.

 

منابع

  1. میرزایی، م، نظری، ع، یاری، ع، « پهنه بندی کیفی رودخانه جاجرود» مجله محیط شناسی،1384، شماره 37، صفحات 17-26.
  2. Oram, PG, B, The Water Quality, monitoring the Quality of surface waters, 2012, see information in:  http:// www.water-research.net.
  3. Wei, G.L., Yang, Z.F., Cui, B. S., Li, B., Chen, H., Bai, J.H., Dong, S. K. 2009. Impact of Dam Construction on Water Quality and Water Self-Purification Capacity of the Lancing River, China, Water Resource Management, 23: 1763-1780.
  1. میر محمد حسینی ، ف، « تدوین شاخص کیفیت آب برای رودخانه گرگانرود» ، پایان نامه کارشناسی ارشد عمران محیط زیست ، دانشگاه تهران . دانشکده محیط زیست، 1390، 163 صفحه.
  2. عابدی کوپایی، ج، نصری، ز، مامن پوش، ع، «مطالعه کیفیت شیمیایی و آلودگی آب زاینده رود در بالا دست به دیازینون و توان خودپالایی آن»، مجله علوم آب و خاک دانشگاه صنعتی اصفهان،1390، شماره 56، صفحات 1-20 .
  3. کیان ارثی، ف، سبز علیزاده، س، دهقان مدیسه، س، «بررسی وضعیت کیفیت آب پساب های کشاورزی واحدهای کشت و صنعت نیشکر واقع در شرق و غرب کارون با استفاده از شاخص WQI»، هشتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه، 1388، اهواز، ایران.
  1. حیدری نیا، م، معاضد، ه، حسینی زارعی، ن، «طبقه بندی کیفیت رودخانه کارون در بازه ملاثانی تا کوت امیر با استفاده از شاخص NSFWQI»،  هشتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه، 1388، اهواز، ایران.

 


 

 

 

 

 

 



[1] - کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی- محیط زیست دانشگاه ملایر * (مسئول مکاتبات)

[2] - استادیار و رئیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه ملایر  

[3] - کارشناس ارشد سازمان آب و برق خوزستان

1- NSF WQI: National Sanitation Foundation, Water Quality Index

  1. میرزایی، م، نظری، ع، یاری، ع، « پهنه بندی کیفی رودخانه جاجرود» مجله محیط شناسی،1384، شماره 37، صفحات 17-26.
  2. Oram, PG, B, The Water Quality, monitoring the Quality of surface waters, 2012, see information in:  http:// www.water-research.net.
  3. Wei, G.L., Yang, Z.F., Cui, B. S., Li, B., Chen, H., Bai, J.H., Dong, S. K. 2009. Impact of Dam Construction on Water Quality and Water Self-Purification Capacity of the Lancing River, China, Water Resource Management, 23: 1763-1780.
  1. میر محمد حسینی ، ف، « تدوین شاخص کیفیت آب برای رودخانه گرگانرود» ، پایان نامه کارشناسی ارشد عمران محیط زیست ، دانشگاه تهران . دانشکده محیط زیست، 1390، 163 صفحه.
  2. عابدی کوپایی، ج، نصری، ز، مامن پوش، ع، «مطالعه کیفیت شیمیایی و آلودگی آب زاینده رود در بالا دست به دیازینون و توان خودپالایی آن»، مجله علوم آب و خاک دانشگاه صنعتی اصفهان،1390، شماره 56، صفحات 1-20 .
  3. کیان ارثی، ف، سبز علیزاده، س، دهقان مدیسه، س، «بررسی وضعیت کیفیت آب پساب های کشاورزی واحدهای کشت و صنعت نیشکر واقع در شرق و غرب کارون با استفاده از شاخص WQI»، هشتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه، 1388، اهواز، ایران.
  1. حیدری نیا، م، معاضد، ه، حسینی زارعی، ن، «طبقه بندی کیفیت رودخانه کارون در بازه ملاثانی تا کوت امیر با استفاده از شاخص NSFWQI»،  هشتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه، 1388، اهواز، ایران.