تعیین شرایط بهینه پالایش زیستی کل آلاینده های هیدروکربنی خاک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان *(مسئول مکاتبات).

2 استادیار خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

3 دانشیار خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 استادیار خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

چکیده

نشر آلاینده­های هیدروکربنی، نیازمند اعمال روش های  پالایش سازگار با محیط­زیست و مناسب در جهت کاهش یا رفع آلودگی است. کاربرد برخی از میکرواورگانیسم­ها با توانایی تغذیه از هیدروکربن های نفتی با تمرکز بر روش های  زیست­درمانی تجزیه نفت، مورد توجه قرار گرفته است و با بهینه­سازی شرایط رشدی آن ها می توان سبب بالا بردن راندمان آن ها در پاکسازی شد. هدف از این پژوهش، اعمال شرایط محیطی بهینه برای تحریک میکرواورگانیسم­های خاک و بررسی توان تجزیه هیدروکربن های نفتی بوده است. بدین منظور از خاک آلوده نفتی پالایشگاه ری استفاده و 13 تیمار از جمله تلقیح باکتری­های باسیلوس سابتیلیس، باسیلوس مگاتریوم، سودوموناس پوتیدا در طی 5 زمان بر این خاک اعمال شد. و روند تجزیه کل هیدروکربن نفتی خاک( 38 درصد) در حضور تیمارها با شرایط مختلف مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد در دوره زمانی اول و دوم تیمار کود حیوانی، باکتری+ کود حیوانی و خاک اره بالاترین نرخ کاهش آلودگی را دربرگرفت، لیکن در دوره سوم زمانی، تیمار شامل نیتروژن+ فسفر+ پتاسیم عملکرد بالاتری را نشان داد. سرانجام در دوره زمانی پنجم با استقرار جمعیت باکتریایی، تیمار میکروبی به کاربرده شده(در تیمار NPK+باکتری+کود حیوانی+خاک اره) باعث کاهش 23% نسبت به تیمار دست نخورده شده و بیشترین کاهش نفتی را نشان داد. چنین به نظر می­رسد با گذشت زمان اولیه لازم برای استقرار و ثبات جامعه میکروبی، این تیمار بیشترین بازده را از آن خود کرده است.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 20، بهار 91

 

تعیین شرایط بهینه پالایشزیستی کل آلاینده های هیدروکربنی خاک

 

مریم دوستکی [1]*

m.doustaky@gmail.com

سهیلا ابراهیمی[2]

سید علیرضا موحدی نائینی [3]

محسن علمایی[4]

 

چکیده

نشر آلاینده­های هیدروکربنی، نیازمند اعمال روش های  پالایش سازگار با محیط­زیست و مناسب در جهت کاهش یا رفع آلودگی است. کاربرد برخی از میکرواورگانیسم­ها با توانایی تغذیه از هیدروکربن های نفتی با تمرکز بر روش های  زیست­درمانی تجزیه نفت، مورد توجه قرار گرفته است و با بهینه­سازی شرایط رشدی آن ها می توان سبب بالا بردن راندمان آن ها در پاکسازی شد. هدف از این پژوهش، اعمال شرایط محیطی بهینه برای تحریک میکرواورگانیسم­های خاک و بررسی توان تجزیه هیدروکربن های نفتی بوده است. بدین منظور از خاک آلوده نفتی پالایشگاه ری استفاده و 13 تیمار از جمله تلقیح باکتری­های باسیلوس سابتیلیس، باسیلوس مگاتریوم، سودوموناس پوتیدا در طی 5 زمان بر این خاک اعمال شد. و روند تجزیه کل هیدروکربن نفتی خاک( 38 درصد) در حضور تیمارها با شرایط مختلف مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد در دوره زمانی اول و دوم تیمار کود حیوانی، باکتری+ کود حیوانی و خاک اره بالاترین نرخ کاهش آلودگی را دربرگرفت، لیکن در دوره سوم زمانی، تیمار شامل نیتروژن+ فسفر+ پتاسیم عملکرد بالاتری را نشان داد. سرانجام در دوره زمانی پنجم با استقرار جمعیت باکتریایی، تیمار میکروبی به کاربرده شده(در تیمار NPK+باکتری+کود حیوانی+خاک اره) باعث کاهش 23% نسبت به تیمار دست نخورده شده و بیشترین کاهش نفتی را نشان داد. چنین به نظر می­رسد با گذشت زمان اولیه لازم برای استقرار و ثبات جامعه میکروبی، این تیمار بیشترین بازده را از آن خود کرده است.

 

کلمات کلیدی: آلاینده، باکتری نفت­خوار، پالایش، هیدروکربن

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


مقدمه

 

توسعه صنعت در جهت رفع نیازهای جمعیت در حال افزایش، استفاده بیش از حد از سوخت­های فسیلی به ویژه  نفت را به دنبال داشت و از آن جایی که در بخش­های مختلف صنعت از نفت و مشتقات آن به وفور استفاده می­شود،  بشر با سرعت بیشتری دست به استخراج نفت زد. در جهان بیشتر از ۲ بیلیون تن نفت در هر سال تولید می­شود که مقادیر زیادی از این تولید در آب های اقیانوس ها و محیط خشکی­هـا تخلیه می شود و از طرفی مصرف نفت دنیا حدود ۷ میلیون تن در روز است .این مصرف و تولید زیاد با ریخت و پاش ها و نشت های زیادی در محیط آبی و خاکی و حتی در اتمسفر همراه می­باشد (1).

            عملیات استخراج، انتقال، پالایش، نشت مواد نفتی از لوله­ها در حین جابه­جایی، ترکیدن لوله­ها و چاه های نفتی، انتشار پساب­های صنعتی پالایشگاه­ها و صنایع شیمیایی به آب­ و خاک، جهان( بیشتر کشورهای تولید کننده نفت) را با تهدید جدی مواجه ساخته است. با توجه به این که در کشورهای تولید کننده نفت از جمـــله ایران، این مشکلات به طـور جدی­تری به چشم می­خورنـــد. از حـــوادث مهم نشت نفت می توان به شکست خط لوله اهواز در سال ۱۹۷۸ میلادی(۱۱۰میلیون تن)، غرق شدن کشتی نفتکش Nova (۷۷ میلیون تن) در سال ۱۹۸۵، در خلیج فارس آلوده شدن رودخانه کشکان و صدها مترمکعب زمین­های منطقه پلدختر واقع در خرم آباد در سال جاری به علت ترکیدن یکی از لوله­های زیرزمینی نفتی، آلوده شدن 100هکتار زمین در اثر ورود 20هزار بشکه نفت در اثر نشت یک چاه نفت در منطقه مارون خوزستان در دی ماه۱۳۸۸ و نشت ۳۴ میلیون تن مواد نفتی از پالایشگاه میزوشیمای ژاپن در سال ۱۹۷۴ اشاره نمود(2). درکل هر سال بین ۲۰ تا ۳۴۰ میلیون گالن نفت در کره زمین منتشر می شود. ترکیبات نفتی دارای اثرات جهش و سرطان­زایی می­باشند که می تواند باعث آسیب رساندن به اکوسیستم و موجودات زنده شوند. نفت خام را می توان به چهار برش اصلی تقسیم نمود: 1- هیدروکربن های اشباع -2 هیدروکربن های آرومـاتیک- 3 رزین ها -4 آسفالتین است (3) که  تعداد اتم کربن این ترکیبات بین 1 تا 50 می‌باشد. نفت سبک بیشتر از هیدروکربن های اشباع و آروماتیک تشکیل شده و دارای درصد کمی از رزین و آسفالتن است لیکن، نفت­سنگین که ناشی از تجزیه نفت خام در شرایط بدون اکسیژن در مخازن طبیعی است، هیدروکربن های اشباع و آروماتیک کمتری دارد و بیشتر از ترکیبات قطبی، رزین وآسفالتن تشکیل شده است. هیدروکربن های اشباع اولین موادی هستند که در نفت مورد تجزیه قرار می­گیرند (4و 5). ولی رزین ها و آسفالتین­ به خاطر پیچیدگی در ساختارشان، ممکن است تجزیه نشوند ویا به مقدار اندک توسط کومتابولیسم مورد تجزیه قرار می­گیرند (6و 7). در محیط طبیعی، تجزیه زیستی نفت خام موادی مشابه با تجزیه نفت سنگین ایجاد می کند. در چنین حالتی کمبود هیدروکربن های اشباع و آروماتیک همراه با افزایش نسبی ترکیبات قطبی یک نشانه بارز تجزیه زیستی نفت خام در طبیعت است. عموماً تجزیه بخش هیدروکربنی (بیشترین جزء تشکیل دهنده ترکیبات نفتی)، مهم ترین فرآیند حذف آلودگی نفتی است ولی ترکیبات آروماتیک و قطبی با وجود درصد کمتر، دارای پایداری و سمیت بیشتر است و به زمان بیشتری برای تجزیه نیاز دارد(8 و 9). روش های  متعددی از زمان­های قدیم تا به امروز برای از بین بردن آلودگی نفتی وجــود دارد. در حالت طبیعی پس از نشت آلودگی نفتی، فعالیت میکروارگانیسم های بومی و یا عواملی همچون فوتواکسیداسیون، منجر به حذف آلودگی می شد؛ اما افزایش جمعیت جهان و استفاده بی رویه از این ماده به مرور زمان باعث شد که عوامل طبیعی قادر به حذف این مقدار آلودگی نباشند (10).

روش های  پاکسازی انجام شده با توجه به مطالعات و پژوهش­ها، عبارتند از: روش های  فیزیکی(سوزاندن، ابزارهای جمع کننده و ...)، شیمیایی(استخراج از طریق حلال­ها و ...) و زیستی(تهویه زیستی، افزایش زیست توده و ...) می­باشند.

روش زیستی، به طور معمول شامل تبدیل نهایی آلودگی به مواد غیرسمی از جمله آب، دی­اکسیدکربن و بیومس، با استفاده از فرآیندهای میکربی می باشد. روش های  زیستی علاوه بر سازگاری با محیط زیست، از نظر اقتصادی نیز برتری قابل توجهی نسبت به دو روش بالا دارد. البته سرعت تجزیه هیدروکربنی به نوع ترکیبات آلاینده، خاصیت خاک آلوده شده به مواد نفتی، شرایط محیطی و جمعیت میکروبی وابسته است. در ایـــن روش میکروارگانیسم‌هـــا ترکیبـــات نفتی را به دی­اکسید­کربن، بیومس و محصولات دیگر تبدیل می‌کنند.

قدمت کاربرد زیست پالایی با استفاده از میکروارگانیسم­ها، به ششصد سال قبل از میلاد برمی­گردد. در آن هنگام رومی­ها فاضلاب های شهری را به گودال ها یا مخازن بزرگی که در خارج از شهر ساخته شده بود، هدایت می­کردند و تصفیه فاضلاب ها توسط فعالیت­های میکروبی انجام می گرفت.  با گسترش شدت آلودگی خاک و آب با شروع انقلاب صنعتی و از آن جایی که آلوده­سازی محیط زیست نمی تواند بی وقفه ادامه پیدا کند، به تدریج قوانین زیست محیطی شکل گرفت. مقایسه عملکردروش های  متنوع پاکسازی محیط زیست از انواع آلاینده­ها و از طرفی جستجو در یافتن روش های  پایدار و ارزان منجر به توسعه فناوری زیست پالایی شد. پیشنهاد استفاده از میکروارگانیسم­ها در پاکسازی محیط زیست که سرانجام زیست­پالایی نامیده شد، از دهه 1940 آغاز شد (8 و 9).

سه فرم کلی برای زیست­پالایی بوسیله باکتری­های نفت­خوار  شامل 1- روند طبیعی تجزیه زیستی 2- بهبود شرایط محیطی 3- وارد کردن میکرواورگانیسم­های غیر بومی می­باشند.

با توجه به ظهور و بروز آلودگی نفتی در دو دهه اخیر و ایجاد شرایط ماندگار و تعادلی پس از گذشت زمان، در این مطالعه اثر باکتریهای نفت خوار موجود در سیستم مورد بررسی بیشتر قرار میگیرد. در این مطالعه که طی 5 زمان بر روی خاک آلوده پالایشگاه ری با آلودگی 38%صورت گرفت، از تیمارهای مختلفی برای تامین شرایط محیطی مورد نیاز برای رشد میکرواورگانیسم­ها از جمله کودهای آلی و شیمیایی و همچنین برای افزایش روند تجزیه هیدروکربن های نفتی از باکتری­های باسیلوس مگاتریوم، باسیلوس سابتیلیس و سودوموناس پوتیدا استفاده شد.

 

مواد و روش­ها

مقداری خاک آلوده به نفت که مدت زیادی از آلودگی آن می­گذشت، از پالایشگاه تهران واقع در شهرستان ری جمع­آوری شد. پس از 2 روز هواخشک کردن آن ها، خاک ها کوبیده شدند و از الک 2میلی­متری عبور داده شدند و درون هر گلدان 700 گرم خاک ریخته شد. میزان کل هیدروکربن نفتی اولیه[5] اندازه گرفته شد که معادل 38% بود. سپس در هر گلدان شرایط مختلفی اعمال شد. در این آزمایش 2 شاهد خشک و مرطوب وجود داشت. شاهد خشک دارای خاک آلوده نفتی بدون هیچ­گونه مواد افزودنی بود و فقط 3 روز به منظور هوادهی زیرو رو می شد. شاهد مرطوب نیز فاقد مواد افزودنی و تفاوت آن با شاهد خشک در این بود که به این خاک آب اضافه می شد و بدون هوادهی بود. گلدان­های دیگر، هریک 3 روز یکبار آب­دهی و زیرو رو (برای فراهمی اکسیژن مـــورد نیاز میکــرواورگانیسم­ها) می شدند. پس از اعمال تیمارها به مدت 10 روز برای سازگاری میکرو اورگانیسم­ها در نظر گرفته شد. تیمارها به ترتیب شامل:

1-      شاهد خشک

2-      شاهد مرطوب

3-      مخلوطی از کودهای اوره، کلرید پتاسیم و سوپر فسفات تریپل با نسبت 20:5:1 به منظور تامینNPK

4-      کود حیوانی با نسبت 5%

5-      خاک اره با نسبت 10%

6-      NPK + کود حیوانی

7-      NPK + خاک اره

8-      NPK + خاک اره+ کود حیوانی

9-      کمپلکس باکتری

10-  NPK+ باکتری

11-  باکتری + کود حیوانی

12-  باکتری + خاک اره

13-  باکتری + خاک اره+ NPK

سپس فاکتورهای مهم خاک مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفتند.

تعیین PH: مقدار 1گرم خاک از زمین برداشت شد و به آن 5 میلی لیتر آب ­مقطر افزوده شد، مخلوط به خوبی تکان داده شد و سپس برای مدتی بی­حرکت گذاشته شد تا خاک آن رسوب کند، سپس محلول رویی برای تعیین مقدار PH درنظر گرفته شد(11). میزان PH خاک در حدود 6.56 تعیین شد.

اندازه­گیری رطوبت اولیه: میزان رطوبت خاک را با روش وزنی اندازه گرفته شد. 2 گرم خاک در آون در دمای 110 درجه  و به مدت 24 ساعت قرار داده شد. پس از توزین میزان رطوبت خاک 22% تعیین شد.

تعیین مقدار آبی که بایستی به گلدان­ها داده شود: ابتدا ظرفیت نگــه داری آب[6] در خـاک اندازه­گیری شد(11). ظرفیت نگه داری آب در خاک 5.8% تعیین شد. سپس بر این اساس مقدار رطوبت خاک به میزان 60-70 درصد این میزان، برای تامین آب مورد نیاز میکرواورگانیسم­ها درنظر گرفته شد.

سپس تلقیح باکتری­ها  بدین صورت انجام شد که ابتدا باکتری­های باسیلوس مگاتریوم، باسیلوس سابتیلیس و سودوموناس پوتیدا تهیه شدند و جهت حصول اطمینان آن ها خالص سازی کرده و برای شناسایی رنگ­آمیزی(رنگ­آمیزی گرم) شدند. سپس هر کدام از باکتری­ها را در محیط کشت مایع بصورت جداگانه کشت شدند. پس از رسیدن به زمان مشخصی، 5/2 سی­سی از هر کدام از محیط کشت­های حاوی باکتری برداشته و به گلدان­های مورد نظر اسپری شد و سپس با خاک کاملا مخلوط شدند تا در خاک پخش شوند.

در مرحله بعد  اندازه­گیری نفت خاک طبق روش مارکوز روچا(12) انجام شد  که در آن، مقدار 2 گرم خاک آلوده از هر گلدان به صورت تصادفی و پس از کاملا زیرو رو کردن خاک، وزن شد و به آن 10 میلی­لیتر دی­کلرومتان اضاف شد. مخلوط به شدت و برای مدت 30 دقیقه شیک شد و سپس مخلوط در دور 3000 به مدت 10 دقیقه در سانتریفوژ یخچالی قرار داده شد تا خاک آن رسوب کند. محلول رویی از خاک جدا شده و آن را درون ظرف شیشه­ای( دی­کلرومتان باعث انحلال ظروف پلاستیکی می­شود) که قبلا وزن شده بود، ریخته شد.  این مرحله را 2بار تکرار شد. پس از 24 ساعت که حلال دی­کلرومتان در شرایط آزمایشگاهی کاملا تبخیر شد، باقی­مانده دوباره وزن شد که این وزن مقدار نفت موجود در خاک را مشخص می­کرد. این عمل برای همه تیمارها و در هر 5 زمان مورد نظر انجام شد و کاهش میزان نفت در تیمارها نسبت به شاهد مورد مقایسه قرار گرفت.

 

بحث و نتیجه گیری

نتایج حاصل طی 5 زمان بصورت شکل در ادامه آورده شده است. جدول 1، کاهش مقدار و درصد نفت را طی 5 زمان در تیمارهای مختلف را نشان می­دهد. همان طور که در جدول 1 مشاهده می­شود. بیشترین کاهش درصد نفت را در تیمار 13 که دارای کودهای شیمیایی و آلی و باکتری بوده، نمایان شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 1- مقایسه میزان کاهش نفت در تیمارهای مختلف در 5 زمان

تیمارها

زمان اول

زمان دوم

زمان سوم

زمان چهارم

زمان پنجم

میزان کاهش نفت نسبت به زمان اول

کاهش درصد نفت

1

266

266

266

266

266

0

0

2

5/255

5/262

5/241

833/222

833/222

66666667/32

65968586/14

3

17/246

1667/260

5/199

203

333/205

83333333/40

88636364/19

4

245

238

67/221

167/204

833/201

16666667/43

38728324/21

5

33/254

6667/207

17/218

167/211

217

33333333/37

20430108/17

6

242

8333/230

33/233

333/205

167/197

83333333/44

73879966/22

7

33/247

3333/233

33/233

167/204

333/205

42

45454545/20

8

83/243

5/255

33/233

333/212

667/214

16666667/29

58695652/13

9

67/228

3333/261

5/227

5/206

189

66666667/39

98765432/20

10

33/233

238

83/229

167/197

333/191

42

95121951/21

11

17/225

3333/219

5/220

5/206

210

16666667/15

222222222/7

12

17/232

252

83/229

5/220

5/206

66666667/25

42937853/12

13

245

8333/243

17/232

333/219

333/198

66666667/46

52491176/23

 

 

   

شکل 1- روند کاهش نفت در تیمار خاک خشک( راست) و مرطوب (چپ) در طی 5 دوره زمانی

 

 

شکل2-1 - روند کاهش نفت در تیمار NPK  در طی 5 زمان

 

شکل2- 2- روند کاهش نفت در تیمار کود حیوانی در طی 5 زمان

 

 

شکل2- 3- روند کاهش نفت در تیمار خاک اره در

 طی 5 زمان

 

شکل2- 4- روند کاهش نفت در تیمار NPK + کود حیوانی در طی 5 زمان

 

شکل2- 5- روند کاهش نفت در تیمار NPK + خاک اره در

طی 5 زمان

 

شکل2- 6- روند کاهش نفت در تیمار NPK + خاک اره+ کود حیوانی در طی 5 زمان

 

شکل2-7- روند کاهش نفت در تیمار باکتری طی 5 زمان

 

شکل2-8- روند کاهش نفت در تیمار باکتری+ NPK طی 5 زمان

 

شکل2-9- روند کاهش نفت در تیمار باکتری + کود حیوانی طی 5 زمان

 

شکل2-10- روند کاهش نفت در تیمار باکتری + خاک اره طی 5 زمان

 

 

                                       شکل 2-11-  روند کاهش نفت در تیمار باکتری + خاک اره+ NPK طی 5 زمان

 

 

شکل3-  نمودار مقایسه درصد کاهش آلودگی نفتی در تیمارهای مختلف

 

 

 

 


 

 


 

 

همان طور که در شکل­های 2-1 تا 2-11دیــده می­شود، روند کاهش هیدروکربن های نفتی در همه تیمارها قابل مشاهده بود. لیکن با توجه به شکل3،  بیشترین کاهش درصد آلودگی در تیمار حاوی کودهای شیمیایی، آلی و باکتری، دیده شد. با توجـــه به این که خاک اولیه 38% آلودگی داشت و به علت این که مـدت زمان طولانی از آلــوده شــدن آن می­گذشت، به علت میکرو اورگانیسم­های موجود در آن با محیط سازگار شده بودند، ولی به دلیل عدم فراهمی شرایط بهینه برای رشد آن ها، قادر به تجزیه هیدروکربن های نفتی نمی­باشند(تیمارهای 1). ورود آلاینده­های هیدروکربنی به خاک باعث افزایش نسبت C/N شدند و بالا رفتن این نسبت برای ریزاندام­های موجود در خاک مناسب نیست و آن ها قادر به فعالیت نمی­باشند. همان طور که در شکل 1 (سمت راست) آمده است، تقریبا طی 5 زمان مشخص تغییری در روند تجزیه نفت در تیمار 1 مشاهده نشده است در صورتی که در تیمارهای دیگر که در هر کدام شرایط مختلفی اعمال شده بود، این روند کاهش تدریجی نفت مشاهده شد. در تیمار 13 با اضافه کردن کودهای شیمیایی و آلی به خاک، میکرواوگانیسم­های بومی خاک تحریک شدند و شروع به تجزیه نفت کردند و با تلقیح باکتری­های غیر بومی ( باسیلوس مگاتریوم، باسیلوس سابتیلیس و سودوموناس پوتیدا) به خاک آلوده، سرعت تجزیه نفت افزایش یافت که این مشاهدات با کارهای تبری و همکارانش در سال 2010، علیخانی و همکارانش در سال 1388، ولیکا و همکارانش در سال 2009، سازگاری دارد. کودهای شیمیایی (NPK) مخصوصاً کودهای نیتروژن­دار باعث تحریک میکرواورگانیسم­های موجود در خاک شده و به تبع روند کاهشی نفت را به دنبال داشته است این نتایج با مشاهدات مینایی تهرانی و همکارانش در سال 1384، رابرتو و همکارانش در سال 2003، کولان و همکارانش در سال 2005، ابراهیمی و همکارانش در سال 1387، شریفی حسینی و همکارانش در سال 1388 هماهنگی داشت که آن ها در مطالعات خود تاثیر مثبت به کار بردن کودهای شیمیایی را دریافتند.

 

 

منابع

  1. ابراهیمی پور، غ. ابوالحسنی سولکی، ع. تأثیر غلظت ازت و فسفات معدنی بر تجزیه نفت خام به وسیله دو سویه باکتری نفت خوار جدا شده از رسوبات خلیج فارس. 1387. علوم محیطی سال پنجم. شماره 4.
  2. احتشامی، م. ، احمدی­نیا، ر. 1385. مدل سازی نشت هیدروکربن های نفتی در منابع خاک آب های زیرزمینی. علوم و تکنولوژی محیط زیست.شماره 29. 1385.
    1. Coulon, F., Pelletier, E., Gourhan, L., Delille, D.2005. Effects of nutrient and temperature on degradation of petroleum hydrocarbons in contaminated sub-Antarctic soil. Chemosphere 58, 1439–1448.
    2. Atlas, R.M. (1981). Microbial degradation of petroleum hydrocarbons: an environmental perspective. Microbiol Rev., 45: 180-209.
    3. Johnsen, A.R., L.Y. Wick, and H. Harms (2005). Principles of microbial PAH-degradation in soil. Environ. Pollut., 133: 71-84.
    4. Cerniglia, C.E. (1992). Biodegradation of polycyclic aromatic hydrocarbons. Biodegradation, 3: 351- 368.
    5. Shuttleworth, K.L., and C.E. Cerniglia (1995). Environmental aspects of PAHs biodegradation. 54: 291-302.
    6. ابراهیمی، س. 1388. بررسی مکانی- زمانی رفتار برخی آلاینده‏های هیدروکربوری و حلال‏های شیمیایی در محیط متخلخل خاک. رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه  تربیت مدرس، 150 صفحه.
    7. ابراهیمی، س.، لادن، ش.، ملکوتی، م. ج. 1388. امکان سنجی پایش انواع آلاینده‌های نفتی در خاک و ارائه الگوریتم بر اساس نوع آلاینده. یازدهمین کنگره علوم خاک ایران، گرگان، 21-23 تیرماه 1388.

 

  1. سید علیخانی، س.، شرفا، م.، اصغرززاده، ا. 1388. کارایی تیمارهای باکتریایی تولید داخل در درمان بیولوژیک آلودگی هیدروکربنی خاک. همایش ملی انرژی 7.
    1. Tan, K.H. (1996). Soil sampling, preparation, and analysis. Marcel Dekker, NY.
    2. Marquez-Rocha F.J., V.Z. Hernandez-Rodriguez and M.A. Teresa Lamela (2000). Biodegradation of diesel oil in soil by microbial consortium. Water, Air. Soil Pollut., 128: 313-320.
    3. پرتویی نیا، ع.، نعیم پور، ف. 1387. زیست سالم سازی خاک آلوده به هیدروکربن نفتی نرمال- هگزادکان در فاز دوغابی و بررسی پارامترهای مؤثر. پژوهش نفت، سال 18، شماره 58، صفحه 10-3، 1387
    4. ترکمنی، س (1384). بررسی و نحوه نشت مواد نفتی به خاک و آب‏های زیرزمینی. پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی شیمی و نفت، گرایش محیط زیست، دانشکده مهندسی شیمی و نفت، دانشگاه صنعتی شریف، 135 ص.
    5. شریفی حسینی، س.، شهبازی، ع. ، یزدیپور، ع. و کامرانفر، ا. 1388. پالایش زیستی خاک های آلوده به نفت خام با کودهای شیمیایی. نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی). جلد 23. شماره 3.
    6.  ­مینایی تهرانی، د. حرفت منش، ع. آذری دهکردی، ف. 1384. مطالعه تجزیه زیستی نفت خام سنگین در خاک با مقیاس پایلوت. علوم محیطی 10.
      1. Ruberto, L., Susana C, V., Walter P. Mac,C.,2003. Eectiveness of the natural bacterial Flora, biostimulation and bioaugmentation on the bioremediation ofa hydrocarbon contaminated Antarctic Soil. International Biodeterioration & Biodegradation 52, 115 – 125.
      2. Tabari, kh., Tabari, m,. 2010. Biodegredation potential of petroleum hydrocarbons by bacterial diversity in soil. World applied science journal 8(6) 750-755.
      3. Wolicka, D., Suszek, A., Borkowski, A., Bielecka, A. Application of aerobic microorganisms in bioremediation in situ of soil contaminated by petroleum products. Bioresource Technology 100 3221–3227

 

 






 



1- دانشجوی کارشناسی ارشد خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان *(مسئول مکاتبات).

2- استادیار خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

3- دانشیار خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4- استادیار خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

1-  Total Petroleum Hydrocarbons(TPH)

[6]- Water holding capacity

 

  1. ابراهیمی پور، غ. ابوالحسنی سولکی، ع. تأثیر غلظت ازت و فسفات معدنی بر تجزیه نفت خام به وسیله دو سویه باکتری نفت خوار جدا شده از رسوبات خلیج فارس. 1387. علوم محیطی سال پنجم. شماره 4.
  2. احتشامی، م. ، احمدی­نیا، ر. 1385. مدل سازی نشت هیدروکربن های نفتی در منابع خاک آب های زیرزمینی. علوم و تکنولوژی محیط زیست.شماره 29. 1385.
    1. Coulon, F., Pelletier, E., Gourhan, L., Delille, D.2005. Effects of nutrient and temperature on degradation of petroleum hydrocarbons in contaminated sub-Antarctic soil. Chemosphere 58, 1439–1448.
    2. Atlas, R.M. (1981). Microbial degradation of petroleum hydrocarbons: an environmental perspective. Microbiol Rev., 45: 180-209.
    3. Johnsen, A.R., L.Y. Wick, and H. Harms (2005). Principles of microbial PAH-degradation in soil. Environ. Pollut., 133: 71-84.
    4. Cerniglia, C.E. (1992). Biodegradation of polycyclic aromatic hydrocarbons. Biodegradation, 3: 351- 368.
    5. Shuttleworth, K.L., and C.E. Cerniglia (1995). Environmental aspects of PAHs biodegradation. 54: 291-302.
    6. ابراهیمی، س. 1388. بررسی مکانی- زمانی رفتار برخی آلاینده‏های هیدروکربوری و حلال‏های شیمیایی در محیط متخلخل خاک. رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه  تربیت مدرس، 150 صفحه.
    7. ابراهیمی، س.، لادن، ش.، ملکوتی، م. ج. 1388. امکان سنجی پایش انواع آلاینده‌های نفتی در خاک و ارائه الگوریتم بر اساس نوع آلاینده. یازدهمین کنگره علوم خاک ایران، گرگان، 21-23 تیرماه 1388.
 

  1. سید علیخانی، س.، شرفا، م.، اصغرززاده، ا. 1388. کارایی تیمارهای باکتریایی تولید داخل در درمان بیولوژیک آلودگی هیدروکربنی خاک. همایش ملی انرژی 7.
    1. Tan, K.H. (1996). Soil sampling, preparation, and analysis. Marcel Dekker, NY.
    2. Marquez-Rocha F.J., V.Z. Hernandez-Rodriguez and M.A. Teresa Lamela (2000). Biodegradation of diesel oil in soil by microbial consortium. Water, Air. Soil Pollut., 128: 313-320.
    3. پرتویی نیا، ع.، نعیم پور، ف. 1387. زیست سالم سازی خاک آلوده به هیدروکربن نفتی نرمال- هگزادکان در فاز دوغابی و بررسی پارامترهای مؤثر. پژوهش نفت، سال 18، شماره 58، صفحه 10-3، 1387
    4. ترکمنی، س (1384). بررسی و نحوه نشت مواد نفتی به خاک و آب‏های زیرزمینی. پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی شیمی و نفت، گرایش محیط زیست، دانشکده مهندسی شیمی و نفت، دانشگاه صنعتی شریف، 135 ص.
    5. شریفی حسینی، س.، شهبازی، ع. ، یزدیپور، ع. و کامرانفر، ا. 1388. پالایش زیستی خاک های آلوده به نفت خام با کودهای شیمیایی. نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی). جلد 23. شماره 3.
    6.  ­مینایی تهرانی، د. حرفت منش، ع. آذری دهکردی، ف. 1384. مطالعه تجزیه زیستی نفت خام سنگین در خاک با مقیاس پایلوت. علوم محیطی 10.
      1. Ruberto, L., Susana C, V., Walter P. Mac,C.,2003. Eectiveness of the natural bacterial Flora, biostimulation and bioaugmentation on the bioremediation ofa hydrocarbon contaminated Antarctic Soil. International Biodeterioration & Biodegradation 52, 115 – 125.
      2. Tabari, kh., Tabari, m,. 2010. Biodegredation potential of petroleum hydrocarbons by bacterial diversity in soil. World applied science journal 8(6) 750-755.
      3. Wolicka, D., Suszek, A., Borkowski, A., Bielecka, A. Application of aerobic microorganisms in bioremediation in situ of soil contaminated by petroleum products. Bioresource Technology 100 3221–3227