بام سبز؛ رویکردی در ارتقای یکفی خرد اقلیم و جاذبه گردشگری شهر پایدار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

، کارشناس ارشد طراحی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

چکیده

امروزه ، پیشرفت شهرنشینی به عنوان امری اجتنا بناپذیر باعث خلق کی
دغدغه فکری برای اندیشمندا ن و طراحان شهری و محیطی در جه ت ارایه
راهکارهایی برای تعدیل معضلات ناشی از آن شده است و پرداختن به این
امر منتج به دستیابی الگوهایی جهت تقلیل اثرات مخرب ناشی از آن و
همچنین بالا بردن کیفیات محیط زندگی شهری گشته اس ت. بشر، امروزه
به ارزش و اهمیت خلق فضاهای پایدار پی برده و در تلاش برای پاس خدهی
به نیازها و خواسته های خود اما با در نظر گرفتن اف قهایی پایدار م یکوش د.
نتیجه این تلاش در رفع نیاز شهرنشینی آفرینش الگوهای شهری است
پایدا ر، شهری متراکم و فشرده .
اما مانند بسیاری موارد این دستی‌‌افته بشری نیز بدون پیامد نمی باش د.
تحقیقات نشان داده اند که افزایش تراکم، باعث بر هم زدن تعادل موجود در
پرتو افکنی فضاهای شهری و انتقال گرمایی بین زمی ن، ساختما نه ا، اتمسفر
و همچنین تولید گرمای داخلی خود شهر گردید ه، دمای هوای شهری را
افزایش داده و بر سرعت باد نیز تأثیرگذار اس ت. از طرفی دیگر افزایش
تراکم م یتواند به معنای کاهش فرصت های خلق فضاهای سبز شهری و
در نتیجه کاهش مطلوبیت فضا باشد و همچنین به سبب افزایش ازدحام
آلودگی هوا را به دنبال داشته باشد .
در این خصو ص، با مها به مثابه رویه هایی که بیشترین سهم از پلان
شهرهای فشرده را به خود اختصاص م یدهند م یتوانند بسیار مورد
توجه قرار گیرند از طرفی نیز اثرات بهبود بخش پوش شهای گیاهی در
مطلوب سازی کیفی شرایط آب و هوایی )معتدل سازی اثرات و پیام دها
ناشی از تراکم شهری، کاهش امواج گرمایی و خورشید ی، سرعت باد و
آلودگی هوا( می تواند به عنوان پتانسیلی بالقوه در طر حها لحاظ گردد .
در این پژوهش ، با استفاده از مدل غیر ایستایی 1 ارائه شده بروس
به شبی هسازی سایتی در شرایط مختلف سه گانه )وضع )ENVI-met(
موجو د، افزایش تراکم و سب زسازی با م( پرداخته شده و نتایج حاصل از
سبز سازی بام بالاخص بر روی دمای هوا و وزش باد به دست آورده شده
اس ت. در انتها مقایسه نتایج حاصله با پژوه شهای دیگر انجام گرفته باعث
دستیابی به بینشی جام عتر از بهره و تأثیر سبز سازی بام در بهبود شرایط
خرد اقلیمی بالاخص در شهرهای فشرده و با مقیاس استفاده گسترد هتر
از گیاهان گردیده است و در خاتمه بحث به دلیل آگاهی بیشتر از ارزش
به کارگیری این مهم به عنوان کیی از اهداف قابل وصول و کاربردی در
پروژ ههای شهری و معماری به اختصار سایر منافع آن نیز شمرده شده اس ت.

کلیدواژه‌ها


انسان و محیط زیست
80
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
بام سب ز؛ رویکردی در ارتقای یکفی خرد اقلیم و جاذبه گردشگری شهر
پایدار
• مرجان خانزاده نطنزی، کارشنا سارشد طراحی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
Khanzadeh_marjan@yahoo.com
چکیده
امروزه ، پیشرفت شهرنشینی به عنوان امری اجتنا بناپذیر باعث خلق کی
دغدغه فکری برای اندیشمندا ن و طراحان شهری و محیطی در جه ت ارایه
راهکارهایی برای تعدیل معضلات ناشی از آن شده است و پرداختن به این
امر منتج به دستیابی الگوهایی جهت تقلیل اثرات مخرب ناشی از آن و
همچنین بالا بردن کیفیات محیط زندگی شهری گشته اس ت. بشر، امروزه
به ارزش و اهمیت خلق فضاهای پایدار پی برده و در تلاش برای پاس خدهی
به نیازها و خواسته های خود اما با در نظر گرفتن اف قهایی پایدار م یکوش د.
نتیجه این تلاش در رفع نیاز شهرنشینی آفرینش الگوهای شهری است
پایدا ر، شهری متراکم و فشرده .
اما مانند بسیاری موارد این دستی‌‌افته بشری نیز بدون پیامد نمی باش د.
تحقیقات نشان داده اند که افزایش تراکم، باعث بر هم زدن تعادل موجود در
پرتو افکنی فضاهای شهری و انتقال گرمایی بین زمی ن، ساختما نه ا، اتمسفر
و همچنین تولید گرمای داخلی خود شهر گردید ه، دمای هوای شهری را
افزایش داده و بر سرعت باد نیز تأثیرگذار اس ت. از طرفی دیگر افزایش
تراکم م یتواند به معنای کاهش فرصت های خلق فضاهای سبز شهری و
در نتیجه کاهش مطلوبیت فضا باشد و همچنین به سبب افزایش ازدحام
آلودگی هوا را به دنبال داشته باشد .
در این خصو ص، با مها به مثابه رویه هایی که بیشترین سهم از پلان
شهرهای فشرده را به خود اختصاص م یدهند م یتوانند بسیار مورد
توجه قرار گیرند از طرفی نیز اثرات بهبود بخش پوش شهای گیاهی در
مطلوب سازی کیفی شرایط آب و هوایی )معتدل سازی اثرات و پیام دها
ناشی از تراکم شهری، کاهش امواج گرمایی و خورشید ی، سرعت باد و
آلودگی هوا( می تواند به عنوان پتانسیلی بالقوه در طر حها لحاظ گردد .
در این پژوهش ، با استفاده از مدل غیر ایستایی 1 ارائه شده بروس
به شبی هسازی سایتی در شرایط مختلف سه گانه )وضع )ENVI-met(
موجو د، افزایش تراکم و سب زسازی با م( پرداخته شده و نتایج حاصل از
سبز سازی بام بالاخص بر روی دمای هوا و وزش باد به دست آورده شده
اس ت. در انتها مقایسه نتایج حاصله با پژوه شهای دیگر انجام گرفته باعث
دستیابی به بینشی جام عتر از بهره و تأثیر سبز سازی بام در بهبود شرایط
خرد اقلیمی بالاخص در شهرهای فشرده و با مقیاس استفاده گسترد هتر
از گیاهان گردیده است و در خاتمه بحث به دلیل آگاهی بیشتر از ارزش
به کارگیری این مهم به عنوان کیی از اهداف قابل وصول و کاربردی در
پروژ ههای شهری و معماری به اختصار سایر منافع آن نیز شمرده شده اس ت.
واژ ههای کلیدی: افزایش تراک م، مدل بروس، شبی هسازی، بام سبز، خرد
اقلیم
1. non-hydrostatic
انسان و محیط زیست
81
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
پا یین ، کوتاه مرتبه با تراکم پا یین و کوتاه مرتبه با تراکم با لا. که م یتوان
و » دالا س « ،» لکوربوزی ه « ،» هونگ هنگ « برای آنها به ترتیب مدل
.) را نام برد ) تصویر شماره 1 » اروپای کهن «
امروز ه، با پیشرفت شهرنشینی کیی از اهداف تمام اندیشمندان و
صاحبنظران امور شهر ی، تلاش برای ارتقاء و به دست آوردن کیفیت
مطلوب سطح زندگی در شه رهاست که از زمان انقلاب صنعتی مورد
تعرض و تهدید واقع شد و روی ناخوشایندی را به شه رها نشان داد . شه رها
و شه روندان آن امروزه به دنبال گون ههای از توسعه و طراحی در شه رها
هستند که نه تنها آثار مخرب توسع ههای گذشته را نداشته بلکه باعث بهبود
وضعیت شه رها بلاخص از نظر زیس تمحیطی گردن د. در واقع توسع های که
پایدار باشد . بر اساس تعاریف و مفاهیمی که از توسعه پایدار شهری برداشت
م یشود ، راستاهای اصلی پایداری شهری باید زمین ههایی شامل:کاربری
فشرده و با کارآیی؛ اتومبیل کمتر،دسترسی بیشتر ؛ مسکن و محیط زندگی
خوب ؛ احیای سیستم های طبیعی؛ کارآیی در استفاده از منابع، آلودگی و
.] مواد زاید کمتر را در بر داشته باشد ] 1
اکنون نه تنها به عنوان کی تحقیق دانشگاهی بلکه کی امر عمومی
این امر محقق شده است که شه رهای فشرده )تراکم بالا با ارتفاع کوتاه تا
متوسط (، پایدارترین فر مهای منطبق با محیط زیست هستند. به خصوص در
رابطه با برخی از تأثیرات محیطی چگونگی استفاده از فضا که شام ل: استفاده
مصالح ، مصرف انرژ ی، حمل و نقل و اکولوژی است ] 5[. بدی نصورت که
استفاده ازاین فرم پایدار برای پلان شهری ، تأثیراتی مانند کاهش میزان
مصالح لازم ، صرفه اقتصادی در خدمات ساختمان ی، کاهش تقاضای سفر
و در نتیجه مصرف سوخت حمل ونق ل، بهبود شخصیت اجتماعی شهر و
همچنین اجتناب از تباهی و زوال اکوسیستم خارج از شهر ناشی از تصاحب
.] زمین های غیر شهر ی، را به دنبال خواهد داشت ] 3
اما باید در نظر نیز داشت که این الگو با وجود تمامی منافع بدون پیامد و
معضل نیس ت. افزایش تراکم شهری باعث ایجاد تغ ییراتی در توازن و تعادل
پرتو افکنی فضاهای شهری و انتقال گرمایی بین زمی ن، ساختما نه ا، اتمسفر
و همچنین تولید گرمای داخلی خود شهر م یگرد د. دمای هوای شهری و
سطوح غی رقابل نفوذ .)Givoni, سرعت باد نیز متأثر از این عواملند ) 1998
و ایزوله ) مانند سطح با مها و برخی معابر ( چرخه کوچکی از آ بهای سطحی
روان را به وجود می آورند ] 6[ و همچنین نتایج استفاده بهینه از سوخت
حمل و نقل نیز ممکن است بر اثر افزایش لزوم تهویه مصنوعی خنثی گردد
3 [. در آخر می توان گفت ساختار و کارایی اکوسیستم به صورت مشخصی [
در حال تغ ییر در بازه شهری روستایی است.
پوشش گیاهی اثرات حایز اهمیتی را در کاستن و معتدل سازی اثرات و
) پیام دها ناشی از تراکم شهری به ثبت رسانیده است ] 6[. گیونی ) 1998
در کتاب خود به بیان این منافع اقلیمی ناشی از پوشش گیاهی شهری
در کاهش امواج گرمایی و خورشید ی، سرعت باد و آلودگی هوا پرداخته
است .
بالا بردن تراکم شهری )شهر فشرده( به معنی پا یین آمدن و کاهش
فرص تها برای اصلاح و بهبود اثرات مضر تراکم در جهت رسیدن به
شهری )پار کها ، با غها و درختان خیابان( نیز می تواند باش د. » فضای سبز «
با مها به عنوان سطوحی که دارای بیشترین سهم از شهر فشرده اند م یتوانند
برای جبران کاهش این فرص تها مورد توجه قرار گیرند همچنین با مها به
وسیله این حقیقت که بیشترین و عمد هترین بخش بازتاب ، جذب و تابش
تشعشعات شهر در مقیاس خرد اقلیمی در آنها اتفاق م یافت د، خود را به
عنوان کی وسیله و فرصت قابل استفاده ) نه به صورت کاملاً بهینه ( برای
.] سب زسازی شهر فشرده نشان دادند ] 2
شکل شماره 1
انسان و محیط زیست
82
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
دارند و درختچه ها و گیاهان پوشاننده در حاشیه ساختما نها و پارکین گها
مشاهده م یشود .
هندسه شهری سایت و ازدیاد سطوح نفوذ ناپذیر آن دارای اثری کاملا
محسوس بر روی خرد اقلیم محل ی، آسایش حرارتی محیط بیرونی ) به ویژه
در تابستا نهای گرم و مرطوب سیدن ی( وعملکرد ساختمان از نظر مباحث
انرژی می باشد. ) اگر چه این شواهد اثبات نشده اند(.
با )m توسعه برنامه ریزی شد ه، شامل ساختمان حقوق 4 طبقه ) 18
و کی مرکز )m زی ربنای 3500 مترمربع و دو حیاط مرکزی در طبقه دوم ) 8
با مساحت 1150 متر مربع که در )m24- تحلیلی از طبقه سوم تا پنجم ) 12
اطراف ساختمان علوم کاربردی موجو د، پیچیده شده است.
روش مطالعاتی
در این پژوه ش، مدل سه بعدی غی رایستابی )تهیه شده توسط بروس ( برای
شبی هسازی اثرات خرد اقلیمی ساختمان های توسعه داده شده با پوشش
گیاهی بام و بدون آن بر روی دو ساختمان موجود و دو ساختمان طراحی
شده در برنامه توسعه به کار گرفته شده است .
مدل ارائه شده بروس(، برای آنالیز بر همکنش هوا، گیاه ( ENVI-met
، 0.5-10m و سطح در مقیا سهای خر د، با تف کیکپذیری افقی موردی
طراحی شده اس ت. محاسبات مدل شامل جریا نهای رادیویی موج کوتاه
و موج بلند با در نظر گرفت ن، ساختما نها و پوشش گیاه ی؛ تبخی ر، تعرق و
جریان حرارتی محسوس از پوشش گیاه ی؛ دمای دیوا رها و سطو ح؛ تبادل
.] و پراکندگی آلایند ههای ذره ای می باشد ] 8 soil water حرارتی و
در این مطالعه سه شبیه سازی انجام شد ه؛ شرایط موجو د، با ساختما نهای
جدی د، و ساختما نهای جدید با پوشش گیاهی سقف ی. در جدول 1، معیا رها و
مشخصات سودمند در رابطه با مدل کاشت پش تبام و در جدول 2 داد ههای
ورودی مدل اصلی بیان گردیده اند.
نتایج حاصل از شبیه سازی
اطلاعات بسیاری را در زمینه خواص و ویژگ یهای ،ENVI-met مدل
جو ، سطح )بام(، خاک و پوشش گیاهی بر پایه مراحل زمانی انتخابی،
ارائه داده است. اما در این پژوهش، سرعت باد و دمای هوا که متأثر در
مطلو بسازی شرایط خرد اقلیمی اند بیشتر مد توجه قرار گرفته اند.
برای بررسی این تأثیرات، کی عکس فوری در ژوئن، ساعت 2 بعد از
ظهر به نمایندگی از زمانی که بیشترین مردم در محوطه دانشگاه هستند
و دمای محدوده نزد کی به بیشترین حد دمای روزانه است، برداشته شده
.] است ] 6
در این پژوهش ، چگونگی اث رگذاری استفاده از سبز سازی با مها در
مطلوب سازی شرایط خرد اقلیمی و میزان این تأثیرات با استفاده از مدل
شبی هسازی مورد بحث و بررسی قرار گرفته اس ت. این مطالع ه، اثرات خرد
اقلیمی کی توسعه جدید در کی مجموعه دانشگاهی ر ا، با احداث پوشش
گیاهی در بام و بدون آن ، مد لسازی کرده است و یافت هها در رابطه با
آسایش حرارتی محیط بیرونی و کارایی ساختمان ارزیابی گردیده اند . در
انتها ویژگ یها و منافع محیطی افزود ه، سب زسازی بام مورد بحث قرار گرفته
است و به عنوان راهکاری در رفع برخی از پیامد های تراکم بالا در الگوی
شه رهای پایدار پیشنهاد گردیده است.
مکان مورد مطالعه
در انجام این پژوهش به دلیل فقدان امکانات مناسب جهت شبی هسازی کی
انجام شده UNSW مکان انتخاب ی، به بازنگری شبی هسازی مکان دانشگاه
توسط اوسماند ) 2005 ( اکتفا شده اس ت. این مکان در 6 کیلومتری سیدنی
واقع شده اس ت. 35 هکتار فضای باز دانشگاه توسط ساختما نهای اطراف
محاصره شده و گسترش فضای دانشگاه نیازمند افزایش تراکم می باشد .
مکان مطالعاتی شامل قسم تهای تفرجگاه پیاده اصلی دانشگا ه،
ساختما نهای چندین طبقه موجود و پیشنهادی برای توسعه ،زمین چمن
غیر فعا ل، فضای غذاخوری با ز، پیاد هروه ا، پارکین گها و مسیر سواره می باشد
47 متر م یباشد و تقریباً - )تصویر 2 ( بازه ارتفاعی ساختما نها بین 12
%75 از 37000 مت رمربع سایت مطالعاتی توسط سطوح نفو ذناپذیر )با مها
و سنگفرش ( پوشیده شده است که به 80 % - موقع تکمیل ساختما نها
افزایش پیدا خواهد کرد. پوشش گیاهی موجود شامل چندین محوطه
چم ن، تنوعی از درختان خزان پذیر غی ربومی و همیشه سبز بومی است
15 متر - ) مانند اکالیپتوس، فا کیوس و سپیدار( که عموماً بلندی بین 10
تصویر شماره 2. مکان مورد مطالعه )محدوده ساختمان های جدید
] با خط مشکی مشخص شد هاند( ] 6
انسان و محیط زیست
83
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
انتظار باشد. به هر صور ت، کاهشی هر چند کم ، در سرعت باد در سطح
پشت بام دیده م یشود.
دمای هوا
0/2 ( را در محل پارک ماشی نها در سمت K مد ل، افزایشی کمی )در حدود
شمالی ساختمان های جدید )سمت بالا مرکز تصویر 2( پیش بینی م یکن د.
0/5 را در اطراف فضای k تأثیر سبز سازی پشت بام نیز تغ ییر ناچیزی حدود
کاشت نشان م یدهد.
تصویر 4 کی برش افقی در ارتفاع 15 متری پش تبام کاشت شده را نشان
م یدهد. که در آن 8 مرحله رنگی از سفید تا خاکستری تیره فاصل ههای
0/04 را نمایش م یدهد. )ساختمان ها با مشکی مشخص شده اند( K
سرعت باد
مدل مورد استفاد ه، نشا ندهنده کی اثر محسوس در سرعت و چگونگی
وزش باد، در مورد شبیه سازی توسعه جدید ) افزایش تراک م( در محوطه مورد
مطالعه را نشان م یده د. در وضع موجود، محوطه بین ساختما نهای علوم
کاربرد ی، دالتون و هفرون ) بالاسمت راس ت( م یتوانند برای شرایط بادخیز
غیر مطلوب باشند . برای فضای بین ساختمان حقوق و علوم کاربردی نیز
شرایط مشابهی مخل آسایش پیاده پیش بینی م یگردد )مرکز تصویر 3ب(،
در نتیجه ، این افزایش تراکم م یتواند بسیار مفید واقع گردد.
پوشش گیاهی سقف نیز دارای اثر ناچیزی بر روی سرعت باد در 2 متر
بالاتر از تراز همکف است، که به دلیل مقیاس کم کاشت م یتوانست قابل
] جدول شماره 1. نوع کاشت انتخاب شده بام برای شبیه ساز ی. ] 6
نوع کاشت
درخت در هر حیاط مرکزی ؛ درختچ ههای 2 متری و چمن با الگوی m 2×10
شطرنجی روی بام معرف پوشش گیاهی بومی ساحلی
درختچ ههای متراکم 2 متری روی قسمت غربی )کوتاه( سق ف، چمن 50 سانتی متری
روی قسمت شرقی
درختچ ههای متراکم 2 متری )پوشش گیاهی بوته زار بومی (، ساختمان 15 متری
چمن 50 سانتی متری ) بر اساس چمن زار بومی (، ساختمان 24 متری
ساختمان
ساختمان حقوق
مرکز تحلیلی
ساختمان دالتون )دقیقاَ شرق مرکز تحلیلی(
ساختمان هاترون )شمال ساختمان دالتون(
] جدول شماره 2. داد ههای ورودی کلیدی برای مکان مورد مطالعه. ] 6
151 درجه شرقی / 33/9 درجه شمالی، 2
16:00 - 2003/1/21
5 در بالای سطوح، از 135 درجه mls در m10
292 k
8 g/Kg
0/4
0/3
%25 پوشش ابری متوسط
24 در شبکه های 5 متری ×30×50
موقعیت
تاریخ و زمان شبیه سازی
سرعت و جهت باد
دمای اولیه هوا
غلظت ثابت رطوبت در 2500 متری
توان بازتاب دیوارها
توان بازتاب بام ها
پوشش ابری
شبکه تقسی مبندی و انداز هگیری
انسان و محیط زیست
84
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
تصویر شماره 3. الف )چپ( و ب )راست(: موقعیت و چگونگی وزش باد : در شرایط موجود )الف( و بعد از توسعه
] )ب( ] 7
* جهت وزش باد 135 درجه. برای وضوح بصری در تصویر، پوشش گیاهی موجود نشان داده نشده است.
)*(
] تصویر شماره 4. الف )چپ( و ب )راست (: ساختما نها بدون پوشش گیاهی بام )الف( و با پوشش گیاهی بام )ب( ] 6
انسان و محیط زیست
85
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
و عای قکاری مازادی که گیاهان و فضای کشتشان سبب شد هاند، نسبت به
.] ساختمان های دیگر است. )انجام گرفته توسط باس و باسکاران( ] 6
منفع تهای دیگری نیز توسط پک ) 1999 ( مطرح گردیده که شامل موارد
:] ذیل است ] 7
بهبود کیفیت هوا به علت توانایی پوشش گیاهی در تصفیه ذرات ریز
و برخی از گاهای آلاینده موجود در هوا؛ بقای تنوع زیستی؛ افزایش
فضاهای مطلوب سبز در موقعی تهای شلوغ شهری؛ و از لحاظ اقتصادی،
افزایش ارزش افزوده ملک و فرص تهای شغلی م یباشد. همچنین،
بررس یها نشا ندهنده بازگشت سرمایه ساخت بر اثر ذخیره سازی انرژی
نیز می باشند.
جم عبندی و نتیج هگیری
از نظر ریخت شناسی نزد کی به الگوی لوکوربوزیه UNSW محوطه
)تصویر شماره 1( است با این تفاوت که در الگوی لوکوربوزیه ساختما نها
در میان پارک لندهای پوشیده از چمن قرار م یگیرند در صورتی که در
محوطه دانشگاه مورد مطالعه تمامی سطح ه مکف سنگفرش گردیده است.
در داخل چنین چارچوبی، مطالعه حاضر نشان م یدهد که منافع سبزسازی
پش تبام در مقیاس کوچک، در بهبودی آسایش حرارتی محیط بیرونی
تنها محدود به حول و حوش بام کاشت شده م یگردد؛ در )outdoor(
صورتی که باید این مسئله را نیز در نظر داشت که امکان وجود منافع
گسترد هتری در جاهایی که ایجاد باغ های سقفی مقدور است مورد انتظار
می باشد.
از طرفی نیز تأثیر هر چند محدود سبز سازی بام روی خرد اقلیم شهری،
در سایت نیمه لوکوربوزی های مورد مطالعه، مؤکد این امر است که رسیدن
به آسایش حرارتی محیط بیرونی در مواقعی که در طرح مورد توجه قرار
گیرد، با اتخاذ ترکیبی از سیاس تها قابل دستیابی است.
به عنوان مثال بروس و اس یکنر ) 2000 ( در مدل شان به کاهش دمای هوا
1/4 بر اثر سبز سازی با مها دست یافتند ] 2[. کاهش دما به صورت K تا
عمد های به وضعیت قرارگیری سق فها و جهت جابجایی تود ههای هوایی
باد غالب نیز بستگی دار د. این امر نشان م یدهد که احتمالاً تفاوت عمده
بین نتایج حاصل از مد لسازی اوسمان )نمونه موردی پژوهش( و بوروس
ناشی از عدم تجانس فر مهای شهری در سایت است به خصوص با نظر
به بلندی ساختما نها. سایت بروس و اس یکنر بیشتر شامل ساختما نهای
11 متر( و متراکم با کمی پوشش گیاهی موجود بوده - کوتاه مرتبه ) 3
است. به علاوه مدل ملبوم، شامل سبز سازی تمامی سق فها در محدوده
مورد مطالعه، که 45 % سایت را در بر م یگیرند، م یشود در حال یکه در
محدوده مورد مطالعه ما این میزان تنها 15 % است. این موضوع م یتواند
نشا ندهنده این امر باشد که تأثیرات سب زسازی با مها بر روی خرد اقلیم در
محدود ههای متراکم )نزد کی به الگوی شهر فشرده( بسیار محسو ستر از
دیگر الگوهاست.
از طرفی نیز فوائد محیطی سبز سازی بام تنها محدود به بهبود خرد
اقلیمی نیست. پژوه شهای اخیر انجام شده نشا ندهنده کی کاهش 75
درصدی در رواناب ناشی از فاضلاب سطحی حاصل از بارندگی در کی
150 نسبت به کی بام کاشت نشده است. mm باغ سقفی 1 با لایه خاک
همچنین این تحقیقات نشا ندهنده کاهش انرژی برای خنکسازی در طی
1/5 در ساختما نهای کاشت kwh 7/5-6 به kwh تابستان در کانادا از
شده به وسیله بهره از سایه اندازی مستقیم، خن کسازی تبخیری از گیاهان
1. Roof garden
انسان و محیط زیست
86
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
منابع
تجدد؛ فرا تجدد و پس از آن در « ) 1 . بحرینی، سید حسین ) 1381
انتشارات دانشگاه تهران ،» شهرسازی
،1 مجله تدبیر شماره 35 ،» حسابداری محیط زیس ت « 2 . کاظم زاده، ناصر
مرداد ماه 1382
3. Bruse, M; Skinner, C (2000) “rooftop greening and local
climate, case study in Melbourne“, in Biometeorology and
Urban Climatology at the Turn of the millennium, WMO/
TD No. 1026, World Meteorological Organisation,
Geneva.
4. Dobbelsteen, van den (2003) ” Space use and sustainability,
Environmental assessment and comparison of urban cases of
optimized use of space”, published in CIB International
Conference
5. Givoni, B. (1998)”Climate considerations in building and
urban design”. John Wiley and sons, New York
6. Jenks, M; Borton, E.; Williams, K ( 1996),” The compact
city - a sustainable urban form?” Spon, London
7. Osmond ,Paul (2005) “ Rooftop greening as an option for
microclimatic amelioration in high-density building
complex
8. Peck, S, Callaghan, C, kuhn, M, and Bass, B, (1999).”
Greenbacks from green roofs, forging a new industry in
Canada”, Canada Mortgage and Housing Corporation,
Ottawa.
9. http://www.envi-met.com
انسان و محیط زیست
87
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
Greening the Rooftop; One step towards microclimatic
amelioration and tourism attraction in Sustainable city
Marjan Khanzadeh Natanzi .M.A of Urban Design, sciences and research branch, Islamic Azad
University
Abstract
Today, thinkers and environment and urban
designers are concerned about the inevitable
growth of metropolises trying to propose some
methods to moderate its effects. This has resulted
in some patterns that reduce its disturbing effects
along with improving the quality of life in these
cities.
Mankind is aware of the value of the sustained spaces
and is trying to answer his needs, holding permanent
horizons in view. These efforts resulted in patterns of
sustained metropolises, a steady and dense city.
But this human achievement is not, like his other
achievements, without a consequence. Research shows
that increase in the density of the city disturbs the
balance in the illumination of the city spaces in addition
to damaging the heat transfer between the earth, buildings
and the atmosphere. It also affects the internal
heat of the city, increases the temperature and
influences the velocity of the wind. In another
view, higher density means a decreased opportunity
for building green spaces resulting in a
demolished desirability of the spaces. It also
results in crowdedness and brings about air
pollution.
As flat planes that occupy a large share in such dense
cities, roofs are of great importance to us. Good effects
of green patterns on improving the climatic conditions
like moderating undesirable consequences of dense
cities decrease of heat and sun waves, the velocity of
the wind and pollution posits a good potential in plans.
Bruce’s non-hydrostatic model is used in this research
to simulate a site in three conditions of its current state,
increase in density and greening the roofs. Then
effects of rooftop greening especially on air temperature
and wind velocity are studied. Finally a comparison is
made between the results of this research and other
researches done in this field t achieve a broader insight
into how greening the roofs may affect low-scale
environmental conditions specially in dense cities
by using plants in higher scales. There is also a
discussion about other benefits of this approach to
show its value in architectural and urban projects.
Keywords: High density, Bruse Model, Simulation,
Green Rooftops, Microclimatic

تجدد؛ فرا تجدد و پس از آن در « ) 1 . بحرینی، سید حسین ) 1381
انتشارات دانشگاه تهران ،» شهرسازی
،1 مجله تدبیر شماره 35 ،» حسابداری محیط زیس ت « 2 . کاظم زاده، ناصر
مرداد ماه 1382
3. Bruse, M; Skinner, C (2000) “rooftop greening and local
climate, case study in Melbourne“, in Biometeorology and
Urban Climatology at the Turn of the millennium, WMO/
TD No. 1026, World Meteorological Organisation,
Geneva.
4. Dobbelsteen, van den (2003) ” Space use and sustainability,
Environmental assessment and comparison of urban cases of
optimized use of space”, published in CIB International
Conference
5. Givoni, B. (1998)”Climate considerations in building and
urban design”. John Wiley and sons, New York
6. Jenks, M; Borton, E.; Williams, K ( 1996),” The compact
city - a sustainable urban form?” Spon, London
7. Osmond ,Paul (2005) “ Rooftop greening as an option for
microclimatic amelioration in high-density building
complex
8. Peck, S, Callaghan, C, kuhn, M, and Bass, B, (1999).”
Greenbacks from green roofs, forging a new industry in
Canada”, Canada Mortgage and Housing Corporation,
Ottawa.
9. http://www.envi-met.com