ترکیب پارامترهای مغناطیسی: راهی مؤثر در تشخیص منابع آلودگی خاک (مطالعه موردی: خاک‌های اطراف شهر زنجان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

2 استاد گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

چکیده

مطالعه حاضر با هدف ارزیابی آلودگی خاک‌های اطراف زنجان با استفاده از تکنیک پذیرفتاری مغناطیسی می‌باشد. برای این منظور از منطقه‌ای به وسعت 2000 کیلومتر تعداد 241 نمونه به صورت شبکه‌بندی انتخاب گردید. در نمونه‌های خاک پذیرفتاری مغناطیسی با استفاده از دستگاه بارتینگتون مدل MS2 قرائت گردید. برای تعیین ارتباط بین فلزات سنگین، خصوصیات فیزیکوشیمیایی و پارامترهای مغناطیسی تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA) و آنالیز خوشه‌ای (CA) صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که میانگین پذیرفتاری مغناطیسی (χlf) در کاربری دیم، آبی، باغ، مرتع و شهری به ترتیب 0/314، 4/265، 5/321، 6/455 و 2/519 (10-8m3kg-1) بدست آمد. میانگین پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فرکانس (χfd) در کاربری‌های اراضی فوق به ترتیب 5/1، 0/2، 8/1، 2/1 و 1/1 درصد مشاهده شد. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA) پنج مؤلفه اول شناسایی شده، که مولفه‌های اول تا پنجم به ترتیب 5/20، 1/18، 2/16، 65/9 و 50/8 درصد از کل واریانس را توجیح می‌کردند. در آنالیز خوشه‌ای دو فاکتور شناسایی شد: فاکتور اول شامل پذیرفتاری مغناطیسی، شن، ماده آلی، EC، کادمیم، مس، روی و سرب، فاکتور دوم شامل پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فرکانس، آهک، pH، CEC، سیلت، رس، کروم، نیکل، کبالت و منگنز قرار گرفتند. گروه اول جزء پارامترهایی هستند که بیشتر تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی قرار می‌گیرند و گروه دوم، بیشتر متأثر از ماده مادری می‌باشند. نتایج حاصل از توزیع مکانی پذیرفتاری مغناطیسی کاملاً منطبق بر نتایج آماری پذیرفتاری مغناطیسی در کاربری‌های اراضی مختلف می‌باشد. بیشترین مقادیر پذیرفتاری مغناطیسی در نمونه سنگ‌های آذرینی (بازالت، پورفیریت، گرانیت) مشاهده شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات