روش های مدلسازی و ارزیابی خطر وقوع آتش سوزی در جنگل های جهان و ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهش،‌ بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

روند فزاینده آتش‌سوزی در جنگل‌ها، لزوم ارائه راهکاری برای پیش‌بینی و کنترل آنها را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. با توجه به‌اینکه عوامل مختلفی در وقوع آتش‌سوزی جنگل‌ها تأثیرگذارند، مدل‌سازی وقوع آتش‌سوزی با توجه به کلیه فاکتورهای تأثیرگذار، راهکار مناسبی برای پیش‌بینی وقوع آتش‌سوزی در این جنگل‌ها است. این مطالعه به‌منظور بررسی روش‌های مختلف مدل‌سازی و ارزیابی خطر وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌های جهان و ایران انجام شده است. بررسی تحقیقات انجام گرفته در ایران نشان‌دهنده این است که مطالعات مربوط به پتانسیل‌یابی آتش‌سوزی در کشور ما محدود بوده و در اغلب این مطالعات از AHP برای وزن‌دهی به فاکتورهای مؤثر در وقوع آتش-سوزی جنگل‌ها استفاده شده است. جمع‌بندی تحقیقات انجام‌گرفته در مناطق دیگر جهان نشان می‌دهد که غالباً نوع پوشش گیاهی، شیب، جهت جغرافیایی، فاصله از جاده‌ها، توپوگرافی و کاربری اراضی، مؤثرترین فاکتورها در مدل‌سازی وقوع آتش بوده و ادغام لایه‌ها معمولاً بر اساس سلسله مراتب و ضریب خطر در وقوع آتش‌سوزی انجام گرفته است. برای ارزیابی دقت مدل استفاده‌شده در تهیه نقشه پتانسیل آتش‌سوزی، معمولاً نقشه پتانسیل آتش‌سوزی با نقشه آتش‌سوزی‌های گذشته مقایسه شده است. در برخی مطالعات جدیدتر، از رگرسیون لجستیک و الگوریتم درخت تصمیم‌گیری برای انتخاب متغیرهای مؤثر در آتش‌سوزی و همچنین مدل‌سازی خطر حریق استفاده شده و در روش‌‌های پیشرفته‌تر از تلفیق سیستم استنتاج فازی و شبکه عصبی و حتی هوش مصنوعی برای پیش‌بینی آتش-سوزی‌های آینده استفاده شده است. آنالیز چندمعیاره موضوعی است که در تحقیقات جدید مطرح شده و سازماندهی معیارها در قالب مدلی از داده‌های مکانی با استفاده از GIS نتایج مطلوبی را به همراه داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات