جایگاه تحلیل نر مافزاری در ممیزی انرژی در بخش ساختمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه صنعتی شریف

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی شریف

چکیده

رشد رو زافزون مصرف انرژی در سا لهای اخیر از کی جهت نشا ندهنده رشد اقتصادی و به گردش افتادن چرخ های صنعت و به دنبال آن انتقال کالاهای صنعتی به نقاط مختلف و در نتیجه شکوفایی اقتصادی می باشد و از جهت دیگر شاید به علت بهای ارزان انرژی در کشور صاحبان صنایع و مصرفک‌نندگان در پی صرفه جویی در استفاده از این نعمت خدادادی
نباشند که این امر موجب وضع قوانین خاصی در این زمینه گردید. در این میان ممیزی انرژی ابزار کارآمدی است که م یتواند دست اندرکاران را برای برنامه ریز یهای موردنظر یاری نماید. حال مسئله مهمی که در این مبحث به آن پرداخته شده است مربوط به جایگاه تحلیل نرم افزاری در ممیزی انرژی در بخش ساختمان و لزوم نیاز به نرم افزار م یباشد. در انتها نیز به معرفی چند بسته نرم افزاری که می تواند در این فرآیند مورد استفاده قرار گیرد و مزایا و معایب آنها می پردازیم

کلیدواژه‌ها


انسان و محیط زیست
22
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
جایگاه تحلیل نر مافزاری در ممیزی انرژی در بخش ساختمان
M_Abbpour@sharif.edu • مجید عباسپور، استاد دانشگاه صنعت یشریف
M.Rezaeian@gmail.com • مجتبی رضائیان باجگیران، دانشجوی کارشناس یارشد مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی شریف
چکیده
رشد رو زافزون مصرف انرژی در سا لهای اخیر از کی جهت نشا ندهنده
رشد اقتصادی و به گردش افتادن چرخ های صنعت و به دنبال آن انتقال
کالاهای صنعتی به نقاط مختلف و در نتیجه شکوفایی اقتصادی می باشد
و از جهت دیگر شاید به علت بهای ارزان انرژی در کشور صاحبان صنایع
و مصرفک‌نندگان در پی صرفه جویی در استفاده از این نعمت خدادادی
نباشند که این امر موجب وضع قوانین خاصی در این زمینه گردید. در این
میان ممیزی انرژی ابزار کارآمدی است که م یتواند دست اندرکاران را برای
برنامه ریز یهای موردنظر یاری نماید. حال مسئله مهمی که در این مبحث
به آن پرداخته شده است مربوط به جایگاه تحلیل نرم افزاری در ممیزی
انرژی در بخش ساختمان و لزوم نیاز به نرم افزار م یباشد. در انتها نیز به
معرفی چند بسته نرم افزاری که می تواند در این فرآیند مورد استفاده قرار
گیرد و مزایا و معایب آنها می پردازیم.
واژ ههای کلیدی: ممیزی انرژی، نرم افزار، ساختمان
انسان و محیط زیست
23
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
مقدمه
مصرف انرژی در چند دهه اخیر به طور سرسام آوری افزایش یافته است. این
افزایش از ی کطرف نشا ندهنده رشد اقتصادی و به گردش افتادن بیشتر
چر خهای صنعت و در پی آن جاب هجا شدن کالاهای صنعتی به نقاط مختلف
م یباشد. از طرف دیگر شاید به دلیل قیمت ارزان انرژی، صاحبان صنایع
و مصر فکنندگان خصوصی کشور در پی صرف هجویی و استفاده منطقی از
این نعمت خدادادی نبوده اند. استفاده منطقی از انرژی در رئوس اصلی کار
کشورهای فاقد انرژی فسیلی قرار گرفت و بر آن شدند که در مراکز اصلی
مصرف انرژی، یعنی بخش صنعت و ساختمان، مسئله بهینه کردن مصرف
انرژی را جدی بگیرند. بدی نترتیب این مسئله مطرح شد و چندین سال
است که کشورهایی مانند آلمان، سوئد، ایتالیا، انگلیس و ... قوانین خاصی
در امر ساختمان سازی و به کار بردن عای قهای حرارتی، روش گرمایش و
سرمایش و ساختار کلی ساختمان در جهت بهینه کردن مصرف انرژی در
آن تدوین نموده اند که لازم الاجرا می باشد. اجرای این موارد نتایج جالبی
به دنبال داشته است به طوری که موفق شد هاند با بکارگیری این قوانین تا
) حدود 30 درصد در مصرف انرژی صرفه جویی نمایند. )باقری- 81
با اینکه کشور ما از صادرکنندگان انرژی فسیلی به کشورهای مختلف
است. هنوز ارزش واقعی آن از مصرف کنندگان وصول نم یشود. لذا
مصرفک‌نندگان در پی صرف هجویی و یا استفاده منطقی از آن نیستند. جهت
جلوگیری از روند مصرف ب یرویه انرژی در کشور از طرف مقامات ایران باید
اقدامات اساسی به صورت قوانین همگانی صورت بگیرد. یکی از اقدامات،
کنترل ساختار صنایع و ساختما نهای جدید مسکونی م یباشد که باید تحت
شرایط معینی که در آن کاهش مصرف انرژی مدنظر باشد، صورت بگیرد.
)سازمان بهین هسازی مصرف سوخت(
در مورد ساختما نهای فعلی که در حال استفاده م یباشد و از نظر مصرف
انرژی در وضعیت خوبی قرار ندارند، باید تعمیرات اساسی در آنها انجام شده
و یا اصولی در آنها پیاده شود که از نظر مصرف انرژی منطقی گردند.
ممیزی انرژی چیست؟
امروزه بکارگیری منطقی انرژی در محیط های صنعتی، تجاری و ساختمانی
هم در سطوح منطق های و هم در سطح ملی )خرد و کلان( به عنوان یک
انسان و محیط زیست
24
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
2. نیاز مهندسین طراح در کشور به طوری است که گاهی در بعضی
از استا نها گروه متخصصین رشته تأسیسات سازما نهای نظام مهندسین
با تشکیل گروه کاری خواسته اند اقدام به طراحی نر مافزار مشابه نمایند
یا به خرید نر مافزار از کشورهای خارجی روی آورند ولی به دلایل بسیار
متعدد این طریق امکا نپذیر نبوده و نیاز به نرم افزار همچنان در جامعه
مشهود است و مهندسین جهت محاسبات )خصوصاً بارهای سرمایش( از
شیت فر مهای دستی برای این منظور استفاده م ینمایند که به محاسبات
سرانگشتی اطلاق م یگردد.
3. خارج شدن از متدهای محاسبات دستی )سرانگشتی( و یکپارچگی
محاسبات در کل کشور این امکان را برای جامعه مهندسین خصوصاً بخش
تأسیسات فراهم می سازد که دانش فنی در به کارگیری مصالح مطلوب
و استفاده از سایه با نها و بررسی بهینه سازی مصرف انرژی و بالا بردن
فرهنگ استفاده از تکنولوژ یهای جدید نرم افزاری و .... در ساختمان بالا
رود.
4. در نتیجه یکپارچگی محاسبات و کنتر لهای مربوطه از طرف کارفرماها
و کارشناسان بسیار راحت و دقیق می باشد و در نتیجه بررسی اصلاحات
مورد نیاز چه از باب اشکالات محاسباتی و چه از باب رعایت بخشنام هها
)مقررات ملی و صرف هجویی انرژی( راحت و دقیق می باشد.
نر مافزارهای موجود در بخش ممیزی انرژی
این نر مافزارها را به دو دسته کلی نرم افزارهای داخلی و خارجی تقسیم
میک‌نیم که در ادامه آورده شده اند و در مورد هرک‌دام توضیحی آورده شده
است که شامل قابلی تها، نقا طضعف و نقاط قوت هر نرم افزار می باشد.
نرم افزارهای خارجی
DOE-2
تخصیص انرژی در ساختمان و ابزار تحلیل هزینه
کی نرم افزار رایج و پذیرفته شده در تحلیل انرژی ساختمان DOE-2
می باشد که م یتواند انرژی و هزینه مورد نیاز در انواع ساختما نها را
با استفاده از شرحی از نقشه ساختمان، ساختار DOE- پی شبینی کند. 2
آن، نوع کاربری، سیست مهای تهویه و امکانات رفاهی خواسته شده به
وسیله کاربر، به موازات شرایط آب و هوایی، کی شبی هسازی ساعت به
ساعت از ساختمان انجام م یدهد و در انتها گزارش سودمندی از روند کار
ارائه م یدهد.
بیست و پنج سال سابقه اثبات شده از توسعه و پشتیبانی
2- در حال توسعه و پشتیبانی می باشد و DOE بیش از دو دهه است که
ضرورت مورد توجه کارشناسان و دست اندرکاران قرارگرفته است. در این
راستا برنامه ریز یهای متعددی در زمینه صرف هجویی و بکارگیری منطقی
انرژی در بسیاری از کشورها در دست اقدام است. این برنامه ریز یها برپایه
ساختارهای درست قانونی و علمی استوار بوده و عمدتاً شامل موارد زیر
هستند:
1. برنام ههای ممیزی و صرفه جویی انرژی
2. راه کارهای مالی، فنی و سازمانی مورد نیاز برای بالا بردن بهره وری
در بخش انرژی
3. توسعه آموزش برنام ههای صرف هجویی و بکارگیری منطقی انرژی
ابزار کارآمدی است )Energy Audit( از میان موارد فوق ممیزی انرژی
که م یتواند دست اندرکاران را برای برنامه ریز یهای مور دنظر یاری بخشد.
ممیزی انرژی مجموعه اقداماتی است که جهت شناسایی، چگونگی، مقادیر
و موقعی تهای مصرف انرژی در یک واحد مصرف کننده انرژی و یا در
طول یک فعالیت و فرآیند خاصی، انجام و در طی آن فرص تها و امکانات
صرفه جویی انرژی مشخص شده و ارزیابی م یگردد. ممیزی انرژی به
طور دقیق بالانس انرژی در جریان و انرژی خروجی از واحد مصر فکننده
است. اما چون بیشتر پروژ ههای ممیزی انرژی در صنعت انجام شده تعریف
دیگری نیز می توان ارائه نمود ممیزی انرژی مجموعه اقداماتی است که
برای بررسی و شناسایی چگونگی و مقادیر مصرف انرژی در یک فرایند
تولیدی انجام م یشود. از پیا مهای اجرایی یک برنامه ممیزی انرژی در یک
واحد صنعتی می توان به ایجاد یک بینش درست از بخ شهای اساسی به
کار گیرنده انرژی برای مدیریت آن واحد صنعتی و در سطح بالاتر برای
برنامه ریزان کشور اشاره نمود. از سوی دیگر کاربرد چندگانه ممیزی انرژی،
بکارگیری آن را در بخ شهای غیرصنعتی مانند ساختما نهای اداری و
خانگی نیز امکان پذیر کرده است. )سازمان بهین هسازی مصرف سوخت(
ضرورت استفاده از نرم افزار
نیاز سازما نها و شرک تهای مربوط به بخش انرژی و همچنین نیاز جامعه
مهندسین به وجود کی نرم افزار در بخش انرژی به دلایل زیر مشهود
می باشد:
1. از چندین سال پیش نیاز به کی نرم افزار جامع و فراگیر در سازما نها و
شرکت های مربوط به بخش انرژی )از جمله سازمان مسکن و شهرسازی و
سازمان بهینه سازی مصرف سوخت و غیره ...( مشهود بوده است به طوری
که همیشه جهت یکپارچگی محاسبات و ارائه دفترچ ههای محاسباتی در
پروژ ههای بزرگتر از 2000 مترمربع را مشروط به ارائه محاسبات نرم افزاری
کرده بود )همانند رعایت آیین نامه 2800 در محاسبات ساز های ساختما نها(
که البته نبود نرم افزاری معتبر این امکان را فراهم نم یکرد.
انسان و محیط زیست
25
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
همین امر منجر به تولید کی محصول قدرتمند و توانایی در این زمینه شده
توسعه داده DOE- است در تمام طول عمر این نرم افزار چندین نسخه از 2
شده است که پیشنهاد م یشود از جدیدترین و قو یترین نسخه آن یعنی
)http://www.doe2.com( . 2 استفاده شود ،DOE-2
ENERGY-10
یک ابزار قدرتمند شبی هسازی انرژی برای ساختمان ها
یک ابزار نرم افزاری می باشد که به معماران، برج سازان و ENERGY-10
مهندسین کمک میک‌ند تا به سرعت بیشترین راندمان هزینه و اقدامات
ذخیره انرژی را برای بکارگیری در طراحی کی ساختمان با مصرف انرژی
کم تع یین کنند. بخش شبیه سازی نرم افزار برای تحلیل ساختما نهای
مسکونی و تجاری کوچک که به وسیله کی یا دو ناحیه حرارتی مشخص
)1000ft م یباشند مناسب می باشد. )ب هطور کلی کمتر از 2
م یتواند تحلیل جامعی از ساختمان انجام دهد، همچنین ENERGY-10
ذخیره انرژی و سرمایه را به وسیله بکارگیری کیی از استراتژ یهای پربازده
انرژی از قبیل استفاده از روشنایی روز، گرمای منفعل خورشید، سیست مهای
روشنایی و پنجر ههایی باکارایی بالا ارزیابی میک‌ند. استفاده از این نرم افزار
در فازهای ذکر شده م یتواند به ذخیره انرژی از ٪ 40 تا ٪ 70 بدون
کوچکترین افزایش در هزینه ساختمان منجر شود.
1 برای )NREL( مرکز کتابخانه های ملی انرژ یهای تجدید پذیر
م یتواند ENERGY- ساختما نها و سیست مهای حرارتی بیان میک‌ند، 10
کی تخمین اولیه از کارایی انرژی در کمتر از 20 دقیقه به وسیله وارد کردن
کیسری از پارامترهای ابتدایی از قبیل موقعیت جغرافیایی ساختمان، حجم
کل ساختمان، سیستم تهویه مطبوع و اطلاعات آب و هوایی ثبت شده در
نزد کیترین سایت به ساختمان ارائه کند.
سرعت، کاربری آسان، دقت، تولید اتومات کی و خودکار موارد اساسی و
ابتدایی و راندمان انرژی به صورت دور های و متناوب برای ساختمان، کاربرد
خودکار ویژگی های راندمان انرژی و ارائه نتایج آن، افزودن اثرات استفاده از
روشنایی روز با شبیه سازی حرارتی از جمله مزایای این نرم افزار می باشد.
اما محدود بودن نرم افزار به ساختما نهای کوچک و سیست مهای تهویه
مطبوع رایج در این ساختمان ها از جمله نقاط ضعف آن م یباشد.
http://www.eere.energy.gov/buildings/info/index.html
http://www.nrel.gov/about.html
http://www.sbicouncil.org/about.htm
CARRIER
رایج ترین نر مافزار خارجی مورد استفاده در داخل کشور این ن رم افزار می باشد
1. National Renewable Energy Laboratory’s
که دارای قابلی تهای زیر می باشد:
• کاربری آَسان و قابل انتقال
• واحد های تهویه مطبوع هوای سرد شده
• واحد های تهویه مطبوع آب سرد شده
• واح دهای نهایی شامل واح دهای فنک‌ویل، مدول رفتار هوا،
سق فهای خنک شده
• سیست مهای انتشار هوا
• چیلر های پمپ حرارتی
• سیست مهای کنترل
• واح دهای کنترل بسته تهویه مطبوع
این نرم افزار به طور کلی بار حرارتی ساختمان را محاسبه میک‌ند و
در آن هیچ بحثی در مورد تحلیل اقتصادی، بهینه سازی مصرف و ارایه
)CARRIER( . راهکارهای بهینه سازی نم یشود
BizEE
نرم افزار ممیزی انرژی
BizEE Benchmark : شامل دو بسته نرم افزاری ممیزی انرژی می باشد
.BizEE pro و
که برای ممیزی انرژی سریع استفاده م یشود این BizEE Benchmark
نرم افزار فقط به اطلاعات اساسی از راندمان انرژی نیاز دارد به شرط آنکه
اطلاعات مصرف انرژی در گذشته در دسترس باشد که نهایتاً منجر به تهیه
کی گزارش نسبتاً جامع و فراگیر در چند دقیقه م یشود.
نکته حایز اهمیت در مورد این نر مافزار در کاهش چش مگیر زمان در
مشخص کردن مصرف انرژی تجاری و پتانسیل ذخیره انرژی می باشد.
این نرم افزار با استفاده از تحلیل اطلاعات مصرف انرژی در گذشته
م یتواند کی گزارش مفید و آموزنده برای ارائه در تجارت و کسب و کار
ارائه کند.
برای به دست آوردن تخصصی راندمان انرژی طراحی BizEE pro
شده است. این نرم افزار برای جز ییات بیشتر و انعطا فپذیرتر قابل استفاده
می باشد. این نر مافزار به متخصصین در محاسبه پتانسیل ذخیره انرژی و
اقداماتی که برای تخصیص انرژی لازم است کمک میک‌ند.
هدف اولیه این نرم افزار کمک کردن به متخصصین در ارزیابی و ارائه
اقدامات راندمان انرژی می باشد.
در این است که متخصصین م یتوانند به کمک BizEE pro مزیت نهایی
آن ممیزی انرژی را با سرعت بیشتر و دقت بالاتری انجام دهند.
http://www.energyauditsoftware.com/index.htm)
انسان و محیط زیست
26
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
AUDIT
این نرم افزار به طور ماهیانه و سالیانه هزین ههای سرمایش و گرمایش را
برای ساختما نهای تجاری کوچک و مسکونی محاسبه میک‌ند. در واقع
هر نوعی از سیستم های سرمایش و گرمایش از قبیل اواپراتور، پم پهای
حرارتی منبع هوا، پمپ های حرارتی منبع آب و همه انواع سوخ تهای
AUDIT فسیلی مورد استفاده در بویلرها و کور هها م یتوانند به کمک
شبیه سازی م یشوند.
به طور ماهیانه اطلاعات آب و هوایی و ساعات پربار سرمایش AUDIT
و گرمایش را در محاسبات خود استفاده میک‌ند. اطلاعات آب و هوایی
تعبیه شده است که البته م یتوان به راحتی AUDIT صدها شهر در
اطلاعات جدیدی به آن افزود. به موازات محاسبات هزینه های انرژی،
کی تحلیل اقتصادی که به شما این امکان را م یدهد تا انواع AUDIT
سیست مها و هزین ههای آنها را در دور ههای مختلف داده شده مقایسه کنید
انجام م یدهد.
این نرم افزار کمترین اطلاعات ورودی را برای به دست آوردن هزین ههای
عملیاتی تهویه مطبوع نیاز دارد. در ضمن ابزاری برای نشان دادن مزایای
تجهیزات با راندمان بالا جهت فروش در مقیا سهای زیاد می باشد.
( http://www.eere.energy.gov)
Rhvac
بارگذاری برودتی و حرارتی را برای ساختما نهای مسکونی محاسبه
میک‌ند.
این نر مافزار به سرعت و با دقت خاصی زمان اوج بارگذاری حرارتی و
برودتی را در ساختما نهای مسکونی و تجاری کوچک مطابق با نسخه
محاسبه میک‌ند. ضرایب انتقال حرارت ACCA Manual J هشتم
1 برای تمامی دیوارها، پنجر هها، درها و سق فها به شکل لیست )HTM(
ذخیره شده اند و به طور خودکار هر کجا که نیاز باشد به Manual J شده در
گرفته Manual J مستقیماً از HTM کار برده م یشود. همچنین مقادیر
می شوند، در ضمن گزینه ای نیز وجود دارد که کابر م یتواند خود نیز این
مقادیر را وارد کند.
اطلاعات آب و هوایی برای بیش از 1500 شهر در نرم افزار وجود
دارد و در ضمن می توان اطلاعات آب و هوایی شهر دیگری را نیز به
مجموعه اضافه کرد. سایر ویژگ یهای برجسته نر مافزار شامل سایه زنی
شیشه در سطح خارجی، تهویه مطبوع، بارگذار یهای پنهان گوناگون،
اطلاعات پی شفرض برای اتا قها، چرخش اتومات کی کامل ساختمان و
غیره ... م یشود.
1.Heat Transfer Multipliers
قابلیت متفاوت این نرم افزار در مورد سیستم لولهک‌شی م یباشد از قبیل
سناریوهای مختلف در مورد نوع سیستم لولهک‌شی، مکان لولهک‌شی،
عایقک‌اری، دما و غیره ... می باشد.
(http://www.elitesoft.com)
نر مافزارهای داخلی
نر مافزار چک لیست انرژی مبحث نوزدهم
کلیات مربوط به مقررات ملی ساختمان مبحث نوزدهم
این فصل از مقررات ملی ساختمان ضوابط طرح، محاسبه و اجرای عایق
کاری حرارتی سیست مهای تأسیساتی گرمایی، سرمایی، تهویه، تهویه
مطبوع، تأمین آب گرم مصرفی و روشنایی الکتر کیی در ساختما نها را
تع یین میک‌ند و شامل دو روش کارکردی )الف( و روش تجویزی )ب(
است.
در روش )الف( ضریب انتقال حرارت طرح ساختمان محاسبه گردیده،
با ضریب انتقال حرارت مرجع مربوط به طراحی مورد نظر مقایسه م یشود.
همچنین، اصول کلی ضروری در مورد سیستم های طراحی شده، جهت به
حداقل رسانیدن مصرف بیان م یگردد.
در روش )ب(، را هح لهای فنی مختلف برای تع یین طراحی قسم تهای
مختلف تش یکل دهنده پوسته خارجی ساختمان ارائه م یگردد.
این روش فقط در موارد زیر قابل اعمال است:
خان ههای ویلایی و واح دهای واقع در آپارتما نهای مسکونی با مجموع
زی ربنای کمتر از 1000 متر مربع
تمام ساختما نهای گروه 3 از نظر میزان صرفه جویی در مصرف انرژی
در بخ شهای بعدی این مبحث ضوابط مربوط به طراحی سیست مهای
تأسیساتی گرمایی، سرمایی، تهویه، تهویه مطبوع، تأمین آب گرم مصرفی
و روشنایی الکتر کیی ارائه شده است.
این نرم افزار برای بررسی و تحلیل مقررات مربوط به مبحث نوزدهم
انرژی ساختمان به سفارش سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور تهیه
شده است.
این نرم افزار با استفاده از اطلاعات ساده و ابتدایی در مورد ساختمان
مربوطه به محاسبه بار حرارتی و ضرایب انتقال حرارت در ساختمان مورد نظر
م یپردازد و در نهایت مقادیر به دست آمده را با مقادیر مرجع مقایسه کرده و
م یدهد. » پاسخگو می باشد یا نم یباشد « جوابی به صورت
از طرف دیگر در این نرم افزار مقایس های در مورد تأسیسات ساختمان،
سیست مهای روشنایی، تهویه مطبوع و غیره ... انجام نم یگیرد. در ضمن
هیچ راهکاری برای بهبود مصرف انرژی ارائه نم یگردد و از نظر اقتصادی و
زمان بازگشت سرمایه تحلیل نمی شود. )نرم افزار چک لیست انرژی مبحث
انسان و محیط زیست
27
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
نوزدهم(
تابش
این نرم افزار با حمایت سازمان بهین هسازی مصرف سوخت کشور و برای
استفاده محققان، متخصصان و مهندسین به منظور اجرایی نمودن مبحث
نوزدهم مقررات ملی ساختمان تهیه و در اختیار کاربران و طراحان قرار
گرفته است.
این نرم افزار دارای قابلی تهای متفاوتی می باشد که به ترتیب زیر ارائه
م یگردد:
•" محاسبات بارهای سرمایش و گرمایش یک پروژه در تمامی
ساعات روز و تعیین ساعت پیک بار پروژه و ت کتک اتا قها
• تمامی منوها و جداول دوزبانه )فارسی و انگلیسی( می باشند.
•" قابلیت بررسی تأثیر عایق کاری در بار حرارتی و برودتی ساختمان
جهت کاهش پرت انرژی.
• قابلیت بررسی استفاده از پنجر هها و شیش ههای دوجداره.
•" قابلیت بررسی جه تگیری ساختمان نسبت به محورهای جغرافیایی
جهت کاهش پرت انرژی
• قابلیت بررسی تأثیر سایه با نها جهت کاهش پرت انرژی.
• قابلیت محاسبه میزان مصرف انرژی سالانه یک پروژه
•" ارائه چک لیست صرف هجویی در مصرف انرژی )مبحث نوزدهم
مقررات ملی ساختمان( با روش کارکردی و قیاس ضریب انتقال
حرارت طرح و مرجع ساختمان به صورت هوشمند.
• قابلیت محاسبه آب گرم مصرفی یک پروژه
•" تمامی جداول وضرایب مطابق آخرین استانداردهای ارائه شده
سازمان مسکن و شهرسازی تهیه و تنظیم شده است.
"• استفاده از پایگاه داده های جامع و کامل در من وهای مربوطه برای
راهنمای کاربر به طوری که نیاز به منابع طراحی نداشته و اکثراً
قابل افزایش توسط کاربر می باشند.
•" ارائه بیش از 250 نوع تجهیزات داخلی متفرقه در کاربر یهای
مختلف.
•" دسته بندی حدود 300 نوع مصالح مورد استفاده در ساختمان با
ساد هترین روش جهت شبی هسازی جدار ههای موردنظر و نیز با
قابلیت افزایش توسط کاربر و محاسبات لازمه جهت تعیین وزن واحد
سطح، اینرسی و قابلیت هدایت حرارتی یک جداره در وضعی تهای
مختلف به صورت کاملاً هوشمند.
•" انتخاب چرا غهای مورد مصرف در تمامی حالات نصب با انتخاب
ساعات مورد مصرف در یک شبانه روز
•" ایجاد یک (اتاق، واحد، طبقه، پروژه) مشابه از قسم تهای محاسبه
شده با استفاده از ویژگ یهای چرخش یا تقارن نسبت به محورهای
جغرافیایی.
•" نامحدود بودن این نرم افزار در نوع کاربری ساختمان )برج، هتل،
سوله، سالن پذیرایی، کارخانه، موتورخانه، ورزشگاه، بیمارستان و
.)....
• تعیین فیلم هوا برای جدار ههای مختلف به صورت کاملاً هوشمند
•" محاسبه دقیق جدول سایکرومتریک و اعمال آن در محاسبات
با رها.
•" استفاده از اکثر شهرها با تمامی مشخصات لازمه و نیز با قابلیت
افزودن شهرهای جدید.
•" استفاده از تصویر سه بعدی سایه با نهای پنجر ههای مورد محاسبه
با قابلیت بررسی در ساعات روز و در تمامی عر ضهای جغرافیایی.
این نرم افزار دارای قابلیت های خوبی در زمینه ممیزی انرژی می باشد
ولی در زمینه تحلیل و توجیهات اقتصادی و همچنین در ارائه راهکارهای
بهبود و بهینه سازی مصرف انرژی امکانی ایجاد نشده است. )تابش(
نما
نر مافزار ممیزی انرژی
با استفاده از این نرم افزار می توان با اطمینان و دقت بیشتر عملکرد انرژی
را ارزیابی نمود و راهکارهای صرف هجویی انرژی در ساختمان را با توجه به
فرص تهای موجود و نتایج اجرای هر راهکار را پیش از اجرای واقعی آن
مشاهده کرد. ویژگ یهای اصلی این نرم افزار عبارتند از:
1. محاسبه و تع یین مصرف انرژی سیست مهای ساختمان شامل سیست مهای
زیر:
• پوسته خارجی ساختمان
• سیستم گرمایش فضا
• سیستم سرمایش فضا
• سیستم روشنایی
)DHW( • سیستم آب گرم مصرفی
• تجهیزات سرمایش مواد غذایی
• لوازم برقی خانگی
2. استفاده از بانک اطلاعاتی پارامترهای هواشناسی، مصالح ساختمانی،
تجهیزات گرمایش و سرمایش، آب گرمک‌‌نها، تجهیزات روشنایی،
تجهیزات گرمایش و سرمایش مواد غذایی لوازم خانگی و حامل های انرژی
برای محاسبات نرم افزار
3 . تع یین انطباق یا عدم انطباق ساختمان در دست مطالعه از نظر مبحث
انسان و محیط زیست
28
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
نوزدهم مقررات ملی ساختمان
4. انجام محاسبات با کمترین داد ههای ورودی توسط کاربر و استفاده
بیشتر از مقادیر پی شفرض داد ههای بانک اطلاعاتی و صورتحساب مصرف
حام لهای انرژی به منظور تسریع و تسهیل کار با نرم افزار
5. ارائه راهکا رهای صرفه جویی انرژی برای هر کی از سیست مهای
مصرفک‌ننده انرژی
6. تحلیل اقتصادی راهکارهای انتخاب شده توسط کاربر شامل هزینه
سرمایه گذاری، میزان صرفه جویی انرژی سالانه، دوره بازگشت سرمایه
7. نمایش و چاپ نتایج به صورت گزار شهای خروجی استاندارد
)نما(
بهسازان
نرم افزار بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان می باشد. این نرم افزار
به سفارش وزارت نیرو معاونت امور انرژی دفتر بهین هسازی
مصرف انرژی توسط پژوهشگاه نیرو گروه انرژی و مدیریت مصرف
تهیه شده است.
این نرم افزار ابزاری برای بررسی و بهینه سازی مصرف انرژی
و تحلیل صرفه جویی انرژی در ساختما نهای مسکونی ساخته شده
و ساخته نشده در شهرهای ایران با توجه به مشخصات ساختمان،
شرایط اقلیمی محل، عملکرد تجهیزات و نتایج تحلیل اقتصادی.
این نرم افزار دارای قابلی تهای زیر می باشد:
• مدلسازی معماری ساختمان
• در نظر گرفتن جهت و موقعیت ساختمان
• تعریف و تغ ییر تی پهای اجزای ساختمان
• انجام محاسبات بارهای گرمایشی و سرمایشی
• انجام محاسبات آب گرم مصرفی
• انجام محاسبات روشنایی
• تع یین سیستم گرمایش و سرمایش بهینه
• نمایش و مقایسه نتایج محاسبات
• چاپ گزار شهای جدولی و نموداری
• ارزیابی فرص تهای صرف هجویی انرژی و ارائه نتایج
• تغ ییر قیمت مصالح، تجهیزات و حامل های انرژی
)بهسازان(
بهسات
نرم افزار بهینه سازی مصرف انرژی در ساختما نهای تجاری می باشد.
این نرم افزار به سفارش وزارت نیرو معاونت امور انرژی دفتر
بهین هسازی مصرف توسط پژوهشگاه نیرو پژوهشکده انرژی و
محیط زیست تهیه شده است.
این نرم افزار ابزاری برای بررسی و بهینه سازی مصرف انرژی
و تحلیل صرفه جویی انرژی در ساختما نهای تجاری ساخته شده
و ساخته نشده در شهرهای ایران می باشد. این نرم افزار دارای
قابلی تهای زیر می باشد:
• مدلسازی معماری ساختمان
• ارزیابی سازگاری ساختمان با مقررات ملی کشور
•" محاسبه پارامترهای هواشناسی ساعتی برای 400 شهر مختلف
کشور
• انجام محاسبات بارهای سرمایشی برای 7 ماه سال
• انجام محاسبات بارهای گرمایشی
• انجام محاسبات انرژی مصرفی دوره سرمایش
• انجام محاسبات انرژی مصرفی دوره گرمایش
•" انجام محاسبات انرژی مصرفی تجهیزات داخلی و روشنایی
در طول سال
•" اعمال اثر پروفی لهای زمانی کارکرد افراد تجهیزات و
روشنایی
• انجام محاسبات آب سرد و گرم مصرفی
• انجام محاسبات روشنایی
• تع یین ظرفیت سیست مهای تهویه مطبوع
• تع یین سیست مهای گرمایش و سرمایش بهینه
• اعمال فرص تهای صرفه جویی انرژی و ارزیابی نتایج
• چاپ کلیه گزارش ها در قالب جداول و نمودارها
• امکان بروزرسانی قیم تها و ضرایب توسط کاربر
)بهسات(
نتیج هگیری و پیشنهاد
1. در مورد نر مافزارهای خارجی اطلاعات جامع و کاملی موجود
نم یباشد. بنابراین برای تجزیه و تحلیل و بررسی کامل قابلی تها
و نقا طضعف و نقاط قوت آنها احتیاج به اصل نرم افزار و اطلاعات
کام لتری در مورد خود نرم افزار و حتی پروژ ههایی که به وسیله آنها
انجام شده است می باشد.
2. مشکلی که در مورد استفاده از نرم افزارهای خارجی وجود
دارد در کاربرد آنها در ایران م یباشد زیرا هما نطور که م یدانیم
کیی از نکات مهم در ممیزی انرژی کی ساختمان در مورد موقعیت
جغرافیایی و شرایط آب و هوایی محل ساختمان م یباشد. در تمامی
انسان و محیط زیست
29
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
این نرم افزارها اطلاعات آب و هوایی و شرایط جغرافیایی بسیاری
از شهرهای دنیا موجود می باشد ولی در مورد شهرهای ایران چیزی
فقط شهر تهران CARRIER آورده نشده است، البته در نر مافزار
موجود می باشد که این به تنهایی کفایت نمیک‌ند، به عنوان مثال در
نرم افزار بهسات علاوه بر اینکه اکثر شهرهای ایران موجود می باشد
خود تهران نیز به پانزده ناحیه تقسیم شده است، اما در اکثر این
نر مافزارها بخشی نیز برای وارد کردن اطلاعات مربوط به شهر جدید
تعبیه شده است که می توان با وارد کردن این اطلاعات روند ممیزی
انرژی را دنبال کرد.
3. نکته بعدی در مورد قابلیت اطمینان و درصد خطای مربوط به
نرم افزارها م یباشد، نرم افزار های خارجی به مراتب قابلیت اطمینان
بالاتری نسبت به نمون ههای داخلی دارند، میان نرم افزا رهای خارجی
نرم افزارهایی به بیش از دو دهه تحقیق و توسعه در آن به کی نمونه
جامع، کامل و دقیق رست یافته اند که درصد خطای بسیار کم و
قابلیت اطمینان بالایی دارند، همچنین پروژ ههایی که با آنها انجام
شده و رقابت موجود عوامل دیگر در بهبود و رشد سریع و اعتبار
آنها می باشد، ولی نر مافزارهای داخلی با سابقه اجرایی کم و تجربه
اندک در این مبحث و اینکه تا به حال نمون های از پروژ ههای ممیزی
انرژی به کمک آنها انجام نگردیده است دارای درصد خطای بالایی
می باشند، بنابراین م یتوانیم با تحلیل نرم افزاری کی پروژه و مقایسه
آن با نتایج به دست آمده از تحلیل دستی و استفاده از رابطه زیر برای
آنها ضریب اطمینان به دست آورد.
درصد خطا
Vr -VS = ×100
Vr
4. نکته نهایی در مورد تمامی این نرم افزارها این می باشد که در
پرداخته )External costs( هیچک‌دام از آنها به بحث هزین ههای خارجی
نشده است.
انسان و محیط زیست
30
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
منابع
1( سازمان بهین هسازی مصرف سوخت
انجام ممیزی انرژی اولین قدم برای بهین هسازی مصرف انرژی در صنایع « ، 2 ( باقری
.1381» کشور
.» ارزیابی پتانسیل صرف هجویی مصرف انرژی در کی ساختمان اداری « 3( علی سوفسطائی
ممیزی انرژی ساختما نهای موجود و راهکارهای کاهش مصرف « 4 ( بهروز محمد کاری
.1383 » انرژی
برای محاسبه بار Iran Tahvieh 5 ( محمد نقا شزادگان “ساخت نر مافزار کامپیوتری
حرارتی و برودتی با توجه به خصوصیات اقلیمی ایران” سعید امیری
6( اصغر حاج سقطی “بهین هسازی مصرف انرژی در ساختمان”
7( نر مافزار چک لیست انرژی مبحث نوزدهم
8( نر مافزار تابش
9( نر مافزار نما
10 ( نر مافزار بهسازان
11 ( نر مافزار بهسات
12) www.iranenergy.org.ir
13) www.ifco.ir
14) http://www.energyauditsoftware.com/
15) http://www.eere.energy.gov/
16) http://www.elitesoft.com/
17) http://www.nrel.gov/about.html
18) http://www.sbicouncil.org/about.htm
19) http://www.doe2.com/
انسان و محیط زیست
31
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
software analysis state in auditing energy in buildings
M.Abbaspour, Professor, Sharif University of Technology Faculity of Mechanic, Tehran, Iran
M.Rezaian Bajgiran, Msc, Mechanical Engineering, Sharif University of Technology, Tehran, Iran
Abstract
In recent years, increasing growth of energy
consumption indicates economic growth, industrial
improvement and thus, economic expansion. In the
other side, perhaps due to low cost of energy in Iran,
industry authorities and consumers do not properly
use of it which result in special rules. However, energy
audit is an efficient tool which helps responsibles
to plan for energy. Therefore, important issue which
is discussed here related to software analysis state
in auditing energy in buildings. Finnally, the paper
leads to introduce some sofware packages which can
be used for this proccess and their advantages and
shortcomings.
Key words: Energy Auditing, Software, Building

1( سازمان بهین هسازی مصرف سوخت
انجام ممیزی انرژی اولین قدم برای بهین هسازی مصرف انرژی در صنایع « ، 2 ( باقری
.1381» کشور
.» ارزیابی پتانسیل صرف هجویی مصرف انرژی در کی ساختمان اداری « 3( علی سوفسطائی
ممیزی انرژی ساختما نهای موجود و راهکارهای کاهش مصرف « 4 ( بهروز محمد کاری
.1383 » انرژی
برای محاسبه بار Iran Tahvieh 5 ( محمد نقا شزادگان “ساخت نر مافزار کامپیوتری
حرارتی و برودتی با توجه به خصوصیات اقلیمی ایران” سعید امیری
6( اصغر حاج سقطی “بهین هسازی مصرف انرژی در ساختمان”
7( نر مافزار چک لیست انرژی مبحث نوزدهم
8( نر مافزار تابش
9( نر مافزار نما
10 ( نر مافزار بهسازان
11 ( نر مافزار بهسات
12) www.iranenergy.org.ir
13) www.ifco.ir
14) http://www.energyauditsoftware.com/
15) http://www.eere.energy.gov/
16) http://www.elitesoft.com/
17) http://www.nrel.gov/about.html
18) http://www.sbicouncil.org/about.htm
19) http://www.doe2.com