بررسی مشکلات ناشی از مدیریت آوار پس از وقوع زلزله و ارائه راهکارهای مناسب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استادیار، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

چکیده

وقوع زلزله در نواحی شهری باعث بر جای گذاشتن مقادیر زیادی آوار و
نخاله م یگردد که باعث تأخیر در عملیات امدادرسانی و همچنین کاهش
روند فعالی تهای بازسازی م یشود، لذا مدیریت آوار و آواربرداری در ارتباط
با برنام ههای امدادی بسیار حایز اهمیت است. تجربیات بی نالمللی نشان
داده است که در حین عملیات پاکسازی و بازسازی م یتوان بخش قابل
و یا )Reuse( توجهی از ضایعات ناشی از تخریب را مورد استفاد ه مجدد
قرار داد و به این ترتیب م یتوان مصالح ساختمانی )Recycle( بازیافت
مورد نیاز برای عملیات بازسازی را فراهم کرده و از میزان آوار تحویلی
به مکان های دفن و به تبع آن معضلات زیست محیطی، به مقدار زیادی
جلوگیری کرد. بنابراین باید با مدیریت صحیح آوار و نخاله، فعالی تهای
امدادرسانی، نوسازی و بازسازی را در حداقل زمان به انجام رساند. در این
مقاله مشکلات موجود در زمینه مدیریت آوار و نخاله های ناشی از زلزله
بررسی و راهکارهای مناسب ارایه شده است.

کلیدواژه‌ها


انسان و محیط زیست
92
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
چکیده
وقوع زلزله در نواحی شهری باعث بر جای گذاشتن مقادیر زیادی آوار و
نخاله م یگردد که باعث تأخیر در عملیات امدادرسانی و همچنین کاهش
روند فعالی تهای بازسازی م یشود، لذا مدیریت آوار و آواربرداری در ارتباط
با برنام ههای امدادی بسیار حایز اهمیت است. تجربیات بی نالمللی نشان
داده است که در حین عملیات پاکسازی و بازسازی م یتوان بخش قابل
و یا )Reuse( توجهی از ضایعات ناشی از تخریب را مورد استفاد ه مجدد
قرار داد و به این ترتیب م یتوان مصالح ساختمانی )Recycle( بازیافت
مورد نیاز برای عملیات بازسازی را فراهم کرده و از میزان آوار تحویلی
به مکان های دفن و به تبع آن معضلات زیست محیطی، به مقدار زیادی
جلوگیری کرد. بنابراین باید با مدیریت صحیح آوار و نخاله، فعالی تهای
امدادرسانی، نوسازی و بازسازی را در حداقل زمان به انجام رساند. در این
مقاله مشکلات موجود در زمینه مدیریت آوار و نخاله های ناشی از زلزله
بررسی و راهکارهای مناسب ارایه شده است.
واژ ههای کلیدی: سوانح طبیعی، استفاده مجدد، بازیافت، دفع، پسمان د
جامد
بررسی مشکلات ناشی از مدیریت آوار پس از وقوع زلزله و
ارائه راهکارهای مناسب
Nina_rafee@yahoo.com • نینا رفیعی، کارشناس ارشد مدیریت محی طزیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
• عبدالرضا کرباسی، استادیار، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران
انسان و محیط زیست
93
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
مقدمه
وقوع سوانح طبیعی نظیر سیل، زلزله و غیره منجر به تولید انبوهی از
آوار می گردد. به زایدات جامد باقیمانده پس از وقوع سوانح طبیعی )سیل،
زلزله، ...( آوار گفته می شود که شامل مصالح ساختمانی )بتن، آجر(، اموال
شخصی و عمومی و زایدات سبز می باشد ) 3(. یک بخش اصلی بیشتر
عملیات بازسازی پس از وقوع بحران، آواربرداری می باشد. در بیشتر موارد،
آوار و نخاله ها توسط بادهای تند، سیل، زلزله، زمین لغزش یا آتش سوزی،
ایجاد می شوند و باید بلافاصله پس از وقوع سانحه، آواربرداری در مناطق
معینی به خاطر حفظ ایمنی و بهداشت مردم سریعاً آغاز شود، بنابراین
آواربرداری و حذف آن از محل حادثه دیده یکی از مهمترین بخش ها
در عملیات امداد و نجات و بازسازی می باشد. بسیاری از آثار باقیمانده
از سوانح طبیعی خطرناک نیستند. خاک، مصالح ساختمانی، زایدات سبز
)درختان، بوت هها(، حجم زیادی از آوار را تشکیل م یدهند، که بسیاری از
آنها قابل بازیافت می باشد. مواد باقیمانده از طوفا نها، زلزل هها، گردبادها،
.) سیل و آت شسوزی در چند زیر مجموع ه قابل تقسیم می باشند) 5
آوار تولیدی انواع مختلفی را شامل می شوند که عبارتند از: 1 آوار و
نخال ههایی که مستقیماً توسط سوانح طبیعی ایجاد م یشوند مثل سنگ
و غیره 2 آوار و نخال ههایی که به طور غی رمستقیم توسط سوانح طبیعی
.) ایجاد می شوند ) 6
مدیریت آواربرداری
استراتژی مدیریت آوار و نخاله، عملیات آواربرداری در مقیاس بزرگ را به
:) 2 فاز تقسیم کرده است) 11 و 5
فاز اول: پاکسازی آوار و نخال ههایی که مانع عملیات نجات در مناطق
حادثه دیده م یشود و همچنین تهدید جدی برای سلامتی و امنیت مردم
دارند.
فاز دوم: عملیات برداشت و دفع آوار و نخاله که جهت اطمینان از
بازسازی و حذف تهدیدات و خطرات بالقوه برای سلامتی و امنیت مردم
ضروری می باشند.
فاز اول: آواربرداری اضطراری به منظور تسهیل در امر
کم کرسانی
آوار برداری اضطراری که فاز اول از عملیات آوار برداری را در بر م یگیرد
انسان و محیط زیست
94
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
:) شامل موارد زیر می باشد) 4
شناسایی مسیرهای اصلی که برای عملیات اورژانس )امدادرسانی(
ضروری هستند.
مابین سازما نهای ¬ - مشخص کردن نحو هی اولوی تبندی اقدامات فی
محلی
- توصیف اقدامات انجام گرفته در طی فاز اول که شامل آوار برداری از
جاد هها، باز کردن مسیرهای اصلی توسط جاب هجایی آوار و نخال هها به
کنار ههای جاده و خیابا نها می باشد.
لذا در این مرحله هیچ اقدامی در برداشت و دفع آوار صورت نم یگیرد،
بلکه فقط شامل پاکسازی مسیرهای اصلی برای سرعت دادن به موارد زیر
می باشد:
• حرکت وسایل نقلیه اورژانس
• از سرگیری خدمات بحرانی
• اجرای قانون
- ارزیابی تخریب وارد آمده بر تجهیزات و تسهیلات عمومی اصلی مثل
اورژانس، بیمارستا نها و تأسیسات تحت الاختیار شهرداری
- مشخص کردن نوع آوارهای ایجاد شده
- تعیینا ولوی تها جهت دسترسیب ه تأسیسات ضروری مثل: تصفیه خان ههای
آب و فاضلاب، نیروگا هها، فرودگا هها و غیره.
- تعیین نیاز به خدمات، چرا که نیاز به خدمات دولتی به دنبال یک
سانحه طبیعی افزایش یافته و همچنین توسع ه روشهایی که میزان
تخریب وارد آمده را تعیین م یکنند.
فاز دوم: دفع و برداشت آوار از مسیرهای عمومی
در فاز دوم که شامل پاکسازی آوار از مسیرهای عمومی، برداشت و دفع آنها
:) می باشد، موارد زیر در نظر گرفته م یشود ) 4
- آوار و نخال هها در طی عملیات پاکسازی مسیرهای اصلی به کنار ههای
جاده و خیابان ها رانده شده و زمان کمی برای جدا کردن اجزای آوار
در همان زمان وجود دارد و هدف فقط تسهیل در حرکت وسایل نقلیه
امداد رسانی و اورژانس به خارج از منطق ه حادثه دیده م یباشد. )در این
مرحله مح لهای اولیه ی جمع آوری و تلنبار زایدات جامد ساختمانی و
دیگر بناهای تخریب شده رفته رفته به محل دفع زبال ههای شهری
توسط شهروندان تبدیل خواهد شد(.
- تنظیم برنامه ای برای شهردار یها و دیگر نهادهای مسؤول در زمان
بحران جهت هماهنگی عملیات آواربرداری
- تعیین میزان کم کهای مردمی و بش ردوستانه
- تعیین این نکته که آیا به کمک پیمانکاران محلی در فاز دوم عملیات
آواربرداری نیاز می باشد یا خیر؟
- فراهم کردن کمک های مور دنیاز از طرف دولت
- ایجاد تیم بازرسی میدانی )از مناطق حادثه دیده(
- هماهنگی از طریق سازما نهای محلی برای تأمین نیروهای انسانی
جهت سرعت دادن به عملیات آوار برداری
- ایجاد یک گروه مستقل با استفاده از پرسنل محلی و استانی برای
کنترل و پایش فعالی تهای آوار برداری.
- برگزاری جلسات توجیهی با مدیران ارشد بحران و مسؤولین درگیر
در آواربرداری به صورت روزانه برای اطمینان از اینکه تمامی اقدامات
آواربرداری و دفع آنها توسط مدیران ارشد محلی تحت نظارت قرار
م یگیرد.
- برگزاری جلسات توجیهی به منظور رفع اختلافات بین سازما نهای
درگیر در امور بحران و آواربرداری
- هماهنگی با مسؤولان راه و ترابری و اداره راهنمایی و رانندگی جهت
اطمینان از اینکه اقدامات لازم در راستای تسهیل در ترافیک، به منظور
) جدول شماره 1. طبق هبندی مواد باقیمانده ناشی از سوانح طبیعی ) 5
سوانح طبیعی ساختمان های
آسیب دیده
*
*
*
*
*
زلزله
سیل
آت شسوزی
گردباد
طوفان های دریایی
رسوبات
*
*
*
زایدات سبز
*
*
*
*
اموال و دارایی های
شخصی
*
*
*
*
*
خاکستر و چوب
سوخته
*
*
انسان و محیط زیست
95
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
حمل و نقل سریع آوار به عمل می آید.
- ایجاد یک برنام ه مدیریتی اطلا عرسانی پیشگام جهت تأکید بر اقداماتی
که مردم م یتوانند برای سرعت بخشیدن به فرآیند پاکسازی انجام دهند
مثل جداسازی آوارهای قابل اشتعال و غی رقابل اشتعال، جداسازی زایدات
خطرناک خانگی، ریختن آوار به پیاد هروها، دور نگاه داشتن تود ههای
آوار از شیرها و فلک ههای آتش نشانی و اطلاع رسانی در مورد مکا نهایی
که به طور کل برای دفع زایدات، غیر مجاز هستند و همچنین آموزش
مردم برای درک بهتر فرآیندهای بازیافت مواد.
دفع آوار
دفع آوار یکی از چال شهای مهم مدیریت آوار در طی وقوع سوانح طبیعی
می باشد، نه فقط به خاطر حجم، بلکه به علت خطرات بالقو های که بر
محیط زیست م یگذارند. بنابراین باید عملیات پاکسازی در طی وقوع سوانح
طبیعی، که ممکن است از یک ماه تا یک سال به طول انجامد با در نظر
.) گرفتن استراتژ یهای زیر انجام شود) 6
• آوار و نخال هها در مکا نهای دفع موقت جمع شوند.
• حجم آوار قبل از انتقال کاهش یابد.
• چندین مکان دفع تأسیس شود.
• داوطلبان و عموم مردم از پیمانکاران در مکا نهای دفع جدا شوند.
• دسترسی به مکا نهای دفع محدود و کنترل شده باشد.
• تهیه وسایل نقلیه کوچک، چرا که ممکن است مکا نهایی که دسترسی
به آن مشکل است به وسایل نقلیه کوچک نیاز باشد.
مدیریت زیس تمحیطی آوار و نخاله
ملاحظات زیس تمحیطی
ملاحظات زیست محیطی باید یکی از نگرانی های مدیران آوار و نخاله
باشد و بایستی در برنام هریزی جهت مدیریت آوار و نخاله، ملاحظات
زیست محیطی و قوانین و مقررات لازم مورد توجه واقع شود. لذا مدیریت
زیست محیطی آوار و نخاله از طریق رو شهای کاهش حجم شام ل:
بازیافت، سوزاندن، آسیاب کردن و دفن، م یتواند آثار نامطلوب آوار و نخال ه
.) و همچنین حجم آوار تحویلی به مکا نهای دفن را کاهش دهد) 8
روش های کاهش حجم آوار و نخاله
کاهش حجم زایدات )کاهش کمیت و یا سمیت زایداتی که دفع م یشوند(
مؤثرترین روش برای کاهش هدررفتگی مرتبط با زایدات است. چندین
روش برای کاهش حج مآوار وجود دارد که شامل: سوزاندن، آسیاب کردن،
خرد کردن، دفن و بازیافت م یباشد. هر روش فواید و مضرات خاص خود
را دارد و بهتر است که برای سرعت دادن به عملیات کاهش حجم آوار، از
.) تمام رو شها استفاده شود) 7
کاهش حجم توسط سوزاندن
چندین روش سوزاندن موجود می باشد که هر روش فواید و ضررهای
خاص خود را داشته و باید قبل از انتخاب و اجرا به عنوان یک بخشی از
.) کل استراتژی کاهش حجم در نظر گرفته شوند) 9
• سوزاندن روباز کنترل نشده
نامطلو بترین روش کاهش حجم می باشد زیرا فاقد هر گونه کنترل
زیست محیطی می باشد.
• سوزاندن روباز کنترل شده
یک روش مؤثر برای کاهش حجم آوار چوبی در مناطق روستایی می باشد.
آوار چوبی تمیز، تخریب زیست محیطی کمی ایجاد م یکنند و خاکستر
حاصله می تواند به عنوان ماد ه افزودنی به خاک اضافه شود.
کاهش حجم توسط خرد کردن و آسیاب کردن
خرد کردن و آسیاب کردن آوارهای چوبی، مقادیر زیادی از حجم درختان
تخریب شده را کاهش م یدهد. در مناطق شهری در جایی که خیابا نها
مسدود م یشوند، مناسب است. این اقدام هزین ههای مرتبط را کاهش
.) م یدهد) 7
کاهش حجم توسط بازیافت
بازیافت، حجم آوار و نخال ههای مختلط را قبل از این که به محل دفن
برده شوند، کاهش م یدهد. فلزات، چوب و خاک جزو اولین گزین هها جهت
بازیافت هستند. مانع اصلی، اثرات زیست محیطی بالقوه عملیات بازیافت
م یباشد. در مناطقی که از کودهای شیمیایی استفاده م یکنند، اگر خاک
بازیافت شود، جهت استفاده در زمی نهای کشاورزی موجود یا مسکونی،
بسیار آلوده و نامناسب م یباشد. امروزه بازیافت نخال ههای ساختمانی
پیشرفت و توسعه پیدا کرده و از تکنی کهای مختلفی استفاده م یکنند که
.) می تواند جهت مدیریت آوار مناسب باشد) 1
مشکلات موجود در زمینه مدیریت آوار و نخاله
•" برداشت نخال هها و دیگر زایداتی که در کنار خیابا نها و جاد هها جمع
شده است و انتقال آنها به مکا نهای دفع، باعث مخلوط شدن آوار و
نخال ههای قابل بازیافت با مواد دیگر شده که منجر به کاهش پتانسیل
بازیافت م یشود.
•" نبود سازمان و دپارتمان مشخصی که در قبال زایدات تولید شده مسئول
انسان و محیط زیست
96
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
می باشد که این مسئله کنترل آوار را مشکل ساز کرده و در نتیجه یک
سردرگمی را بین سازما نها ایجاد میک‌ند و در نهایت منجر به دفع
غیرقانونی آوار و نخال هها خواهد شد.
•" تعداد زیادی از پیمانکاران باعث ناکارایی استفاده از منابع و عدم همکاری
در اختصاص منابع و امکانات مالی م یشود.
•" روب هرو شدن با حجم عظیمی از آوار و نخاله در اغلب موارد نیاز به
کم کهای بیرونی دارد.
•" مواد خطرناک موجود در زایدات ناشی از تخریب برای محیط زیست و
انسا نها مضر می باشد.
•" دفع آوار و نخاله در در هها و نواحی مشابه، به علت عدم دسترسی
ماشی نهای جمع آوری به آن مناطق، مدیریت زایدات را مشکل م یسازد.
•" فعالی تها و اقدامات بازیافت در منبع بایستی به منظور جلوگیری از
ترکیب نخاله ها با دیگر زایدات، افزایش یابد.
•" ظرفی تهای مکان های دفع محلی برای مقادیر زیاد آوار و نخال ههای
ناشی از زلزله کافی نیست، بنابراین نیاز به انتخاب مکا نهایی از قبل
می باشد.
بحث و نتیج هگیری
وقوع سوانح طبیعی منجر به تولید کمی تهای عظیمی از آوار ناشی از
تخریب انواع مختلف ساز هها )پل، ساختمان ....( م یشود. در واقع نوع
سانحه بر کمیت و خصوصیات آوار و نخاله تأثیر خواهد داشت و به این
جهت بازسازی و بازگرداندن جوامع آسیب دیده به حالت عادی نیازمند
پاکسازی مناطق، از آوارهای مختلف است که به دلیل مشکلات موجود در
زمینه آوار به نوبه خود فعالیتی حساس و چند بعدی می باشد. بنابراین جهت
مقابله با سوانح طبیعی می بایست هر چه سری عتر نسبت به ایجاد مدیریت
بحران و توسعه زیرساخ تهای لازم اقدام نمود) 2(. لذا مدیریت آوار و نخاله،
کی نگرانی نسبتاً جدید برای شهردار یها م یباشد و به این جهت داد هها
و اطلاعات مفید بسیار کم است. در این صورت ارزشیابی مدیریت آوار و
نخاله بعد از وقوع حوادث م یتواند منبع مهمی از بازخوردها را جهت تخمین
میزان آوار و نخاله ایجاد کند و تجربه مدیریت آوار را در برنامه ریزی جهت
آمادگی بهتر، تسهیل عملیات بازسازی و امدادرسانی با هزینه کمتر طی
.) رخداد سوانح طبیعی آینده افزایش دهد) 6
پیشنهادات و ارائه راهکارهای مناسب
الف( عملیات مقدماتی قبل از وقوع زلزله
جهت تسهیل عملیات آواربرداری و مدیریت آوار بهتر است که عملیات
مقدماتی زیر قبل از وقوع زلزله صورت گیرد چراکه منجر به کاهش
هزینه های کل و زمان تأخیر بین وقوع زلزله و عملیات احیای سیستم
مدیریت زایدات جامد م یشود. در ذیل این عملیا تها توضیح داده
.) شده اند) 10
• پی شبینی هزینه های تخریب، آواربرداری، دفع و همچنین نحوه پرداخت
آنها
منفعت انجام این اقدام یعنی داشتن مکانیسم تعیین بودج ه در زمان
زلزله به تسریع و تسهیل برنام ههای بازسازی کمک خواهد کرد و مانع از
تأخیرهای غی رضروری در اقدامات پاکسازی م یشود. همچنین ممکن است
که پیمانکاران به علت مشکلات مالی از انجام ادام ه کار خودداری نمایند.
ولی اگر بودج ه کافی موجود باشد و پرداخت ها نیز به موقع انجام شود،
دسترسی به تجهیزات و نیروی انسانی افزایش پیدا خواهد کرد.
• تعیین رو شهای مناسب دفع آوار و نخاله و همچنین رو شهای
آواربرداری و تعیین مکان هایی جهت دپوی موقت آوار و نخاله و پی شبینی
حجم و وزن آوار
منفعت انجام این اقدام، قبل از وقوع یک زلزله، شامل کاهش دفع غیر
کنترلک‌ننده شده و نامطلوب و همچنین جلوگیری از دفع آوارهای قابل
بازیافت می باشد.
• وضع مقرراتی در ارتباط با ساختما نهای تخریب شده و مشکوک به
داشتن زایدات خطرناک
در واقع تخریب یک ساختمان ممنوع است مگر اینکه معلوم شود عاری
از زایدات خطرناک می باشد. منفعت انجام این اقدام قبل از وقوع زلزله،
شناسایی مک ا نهای حاوی زایدات خطرناک و تعیین اینکه چه ساختما نهایی
باید مواظبت بیشتری شوند و چگونه این مراقب تها انجام شود. در نتیجه
این اقدام منجر به کاهش هزینه و دفع مقادیر زیادی از آوارهای آلوده
خواهد شد.
• پی شبینی در مورد پردازش تود ههای آوار
در طی مرحل هی بازسازی پس از زلزله، تود ههای آوار افزایش خواهد یافت
و منفعت انجام این اقدام قبل از وقوع زلزله، عدم تبدیل مکانهای دپوی
موقت به مکا نهای دائم و جمع آوری، برداشت سریع و پردازش تود ههای
آوار که باعث عدم آلوده شدن و مخلوط شدن با دیگر مواد م یشود.
• بررسی و پیش بینی امداد رسانی به مردم در مرحله بازسازی
منفعت انجام این اقدام قبل از وقوع یک زلزله این است که باعث تسریع
اقدامات پاکسازی در سراسر مناطق آسیب دیده شده و همچنین خطرات
ایمنی و بهداشتی ناشی از آوارهای باقی مانده را در چنین مناطقی کاهش
م یدهد.
• انعقاد قرارداد با پیمانکاران و مالکین تجهیزات جهت استفاده از ظرفیت
آنها برای شرایط فوق برنامه مثل وقوع زلزله
انسان و محیط زیست
97
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
منفعت انجام این اقدام قبل از وقوع یک زلزله، جلوگیری از تأخیرهای غیر
ضروری در اقدامات پاکسازی به واسط ه بوروکراسی بالقوه و افزایش قابلیت
دسترسی به تجهیزات و نیروی انسانی می باشد.
• تعیین تجهیزات، نیروی انسانی و بودج ه جهت جم عآوری و دفع آوار در
طی مرحله بازسازی پس از زلزله
منفعت انجام این اقدام، داشتن اطمینان از اینکه تجهیزات، نیروی انسانی و
بودج ه کافی موجود می باشد و شناسایی دقیق مکان آنها که در نهایت باعث
تسریع عملیات و پروس ه بازسازی و امدا درسانی خواهد شد.
• افزایش آگاهی پیمانکاران و مردم در مورد مسایل زایدات جامد پس از
زلزله و اهداف مدیریتی
در واقع این اقدام یعنی آگاهی عمومی باعث م یشود که مردم از انواع
زایداتی که معمولاً به دنبال یک زلزله ایجاد م یشود، آگاه و مطلع شده و
این مسئله به اقدامات آمادگی در برابر زلزله از طریق تقویت و ایمن کردن
ساز هها و ساختما نها در برابر تخریب که به کاهش نرخ تولید آوار منجر
خواهد شد، کمک خواهد کرد.
•" تهیه بروشورهای اطلاعاتی در مورد روشها و تجهیزات دفع آوار و نخاله
منفعت انجام این اقدام قبل از وقوع یک زلزله، داشتن آگاهی در مورد
ساماندهی آوار و نخاله و صرف هجویی در زمان، در حین زلزله خواهد شد.
ب( روش اجرایی بعد از وقوع زلزله
این روش یک چارچوبی را برای برنام هریزی اولیه بعد از زلزله یا هر نوع
سانحه دیگری ایجاد میک‌ند و شامل یکسری از اتفاقاتی است که بعد از
وقوع زلزله حادث م یشو د، همچنین فهرستی از تمام مواردی که بایستی
مورد توجه قرار گیرد و تمام مسایل مربوط به مدیریت زایدات جامد و آوار
را شامل م یگردد. روش اجرایی مور دنظر به بزرگی و زمان وقوع یک زلزله
بستگی ندارد و شامل اقدامات تعدیلی م یباشد که باید قبل و حین وقوع
زمین لرزه اجرا شود.
روش اجرایی مورد نظر در نمودار نشان داده شده و جز ییات آن در قالب
یک چ کلیست شرح داده م یشود. )جدول 2(. نکته مهم این است که
استفاده از این روش اجرایی برای ه رگونه بحرانی که مقادیر قابل توجهی
آوار و نخاله تولید می کند و در نتیجه باعث اختلال در سیستم مدیریت
زایدات جامد م یشود، کاربرد دارد.
انسان و محیط زیست
98
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
جدول شماره 1. روش اجرایی بعد از وقوع زلزله
برنام هریزی مقدماتی
امدادرسانی فوری
ارزیابی
برنامه عملیاتی
اطلاع رسانی جمع آوری تجهیزات و نیروی انسانی بودج هبندی
ارزشیابی
پایش دفع
انسان و محیط زیست
99
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
برنامه ریزی
• بودج هبندی )بلندمدت و کوتاه مدت(
• گسترش و توسعه بازیافت
• زایدات خطرناک
• دفع
• مواد زاید ذخیره شده )پشت ههای آوار(
• آوار و نخاله های جمع آوری نشده
• قراردا دها
• کم کهای مردمی و بشردوستانه
• آگاهی پیمانکاران و مردم
• جم عآوری اطلاعات
امداد رسانی
• آواربرداری از خیابا نها
• انتشار اطلاعات
• ارزیابی مقدماتی
• کم کهای مردمی و بشردوستانه
ارزیابی
• شرایط سیستم حمل و نقل
• مقادیر آوار و نخال ههای تولید شده
• تعداد ساختما نهای نیازمند تخریب
• نیاز به کمک های بیرونی
• خصوصیات و ویژگ یهای زایدات جامد بعد از وقوع زلزله
بودج هبندی
• منابع )کوتاه مدت و بلند مدت(
• اولویت بندی هزین هها
• روش پرداخت
تجهیزات نیروی انسانی
• تعیین موجودیت و کارایی منابع محلی
• فعال سازی کم کهای مردمی
• تخصیص منابع مطابق با اولوی تها
جمع آوری
• اولوی تبندی جمع آوری
• انتخاب برنام هها و روش های جمع آوری
• اجرا
اطلاع رسانی
• جواب به سؤالات و ایجاد آگاهی و آموزش
• اعلان تغییرات در برنامه ی بازسازی
• رو شهای دفع ممکن
• امکا نسنجی
• اجرا
جدول شماره 2. چک لیست جزییات روش اجرایی بعد از وقوع زلزله
پایش
•" موجودیت و هزین ههای منابع )بودجه، نیروی انسانی،
تجهیزات، ظرفیت(
• مطابقت منابع با نیازها
• پیامدهای ناخواسته
ارزشیابی اقدامات پاکسازی
• مرور دوره ای برنام هی پاکسازی
• ارزشیابی نهایی بازسازی و امدادرسانی زمین لرزه
انسان و محیط زیست
100
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
منابع
1) Coke, J.L. 1995, Recycling program Divert debris from earth
quake clean up, public works, PP: 50-51, June.
2) Disaster Database (Www.Em-Dat. Net) 2005, OFDA/CRED
3) EPA,1995, planning for Disaster Debris,EPA530-k-95-010
USEPA, office of solid waste and Emergency Response, PP: 1-4,
Dec.
4) FEMA, 1994, Debris Removal And Disposal Guidelines, PP:
1-9
5) Reinhart,D.R and Mecreanor,P.T., 1999, Disaster Debris Man
agement - planning tool, Final Report, us Environmental protec
tion Agency Region IV, PP: 1-15.
6) Solis, G.Y. Hightower, H.C. Sussex, J., Kawaguchi, J., 1996, Dis
aster Debris Management, prepared by the Disaster preparedness
Resources Centre, university of British Columbia, pp. 1-21, July.
7) Teaford, B., 1995, Preparing for Armageddon: are you ready for a
disaster waste , world waste, PP: 44-48, June
8) Trankler, J., Walker, I., Dohman, M., 1996, Environmental impact
of demolition waste- An overview on 10 years of research and
experience, Journal at waste management 16(1-3), PP: 21-26
9) UTAH Department of Environmental Quality, 2000, Construction
and Demolition. PP: 1-4.
10) Wojtarowics, M., Atwater, J.W., 2005, Planning for cleanupsolid
waste repercussions, British Columbia University.
11) http://www.Fema.gov
انسان و محیط زیست
101
www.irsen.org : سایت اینترنتی انجمن متخصصان ایران
Investiation of problems resulting from debris management
after earthquake and providing appropriate solutions
N.Rafeei, graduated, Graduate students, Faculty of Environment and Energy, Science and Research
Branch, Islamic Azad University Nina_rafee@yahoo.com
A.Krabasi, Assistant Professor, Faculty of the environment, Tehran University
Abstract
Earthquaks in urban areas produce large volumes of
debris that delay the recovery and response phases.
Therefore, debris management and debris removal
under the framework of recovery programs are so
important. International experiences have shown
that in recovery phase, large amount of wastes can
be recycled and reused. So, necessary construction
materials can be provided and the amount of debris
delivered to landfills and environmental problems
will be reduced. However recovery and response
phases should be done with proper debris management.
In this paper some of the problems involved
in earthquake debris are considered and appropriate
solutions are discussed.
Key words: Natural Disaster, Reuse, Recycle,
Disposal, Solid Waste.

1) Coke, J.L. 1995, Recycling program Divert debris from earth
quake clean up, public works, PP: 50-51, June.
2) Disaster Database (Www.Em-Dat. Net) 2005, OFDA/CRED
3) EPA,1995, planning for Disaster Debris,EPA530-k-95-010
USEPA, office of solid waste and Emergency Response, PP: 1-4,
Dec.
4) FEMA, 1994, Debris Removal And Disposal Guidelines, PP:
1-9
5) Reinhart,D.R and Mecreanor,P.T., 1999, Disaster Debris Man
agement - planning tool, Final Report, us Environmental protec
tion Agency Region IV, PP: 1-15.
6) Solis, G.Y. Hightower, H.C. Sussex, J., Kawaguchi, J., 1996, Dis
aster Debris Management, prepared by the Disaster preparedness
Resources Centre, university of British Columbia, pp. 1-21, July.
7) Teaford, B., 1995, Preparing for Armageddon: are you ready for a
disaster waste , world waste, PP: 44-48, June
8) Trankler, J., Walker, I., Dohman, M., 1996, Environmental impact
of demolition waste- An overview on 10 years of research and
experience, Journal at waste management 16(1-3), PP: 21-26
9) UTAH Department of Environmental Quality, 2000, Construction
and Demolition. PP: 1-4.
10) Wojtarowics, M., Atwater, J.W., 2005, Planning for cleanupsolid
waste repercussions, British Columbia University.
11) http://www.Fema.gov