بررسی مبانی هستی شناختی سه نگاه اخلاقی (فضیلت گرایی، پیامد گرایی، وظیفه گرایی) به محیط‌زیست از منظر متون دینی و مبانی اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

2 گروه علوم تربیتی،دانشکده ادبیات،علوم انسانی و اجتماعی،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران.

چکیده

هدف این تحقیق تبیین و بررسی مبانی هستی شناختی سه نگاه اخلاقی به محیط ‌زیست (فضیلت گرایی، پیامد گرایی، وظیفه گرایی) از منظر متون دینی و مبانی اسلامی است.

روش تحقیق، بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و مطالعه کتاب‌ها و مقاله‌های علمی، رساله‌های تحقیقاتی موجود و سایت‌های اینترنتی به جمع‌آوری اطلاعات و فیش برداری بوده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش توصیفی، تحلیلی، استنباطی و استنتاجی استفاده شده است. در این پژوهش مفاهیم و مضامین اخلاقی در متون اسلامی بررسی شده و با تحلیل محتوای کیفی، مضامین و مفاهیم، نقاط تمرکز و جهت گیری هر کدام از عبارات استخراج شد و در ادامه با روش استنتاجی و با استخراج نکات اخلاقی و کاربردی به بحث و تحلیل مبانی هستی شناختی سه نگاه اخلاقی به محیط زیست (فضیلت گرایی، پیامدگرایی، وظیفه گرایی) از منظر متون اسلامی و بومی سازی این سه نوع نگاه بر اساس مبانی اسلامی پرداخته است.

نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که مکتب وظیفه گرایی اخلاق محیط زیست توافق بیشتری با آموزه‌های اسلامی دارد. هرچند پیامدهای حفظ محیط زیست به خود انسان باز می‌گردد؛ لیکن از آنجا که متون روایات از زاویه ارشاد و توصیه از زبان معصوم(ع) نقل شده، می‌توان چنین برداشت نمود که بزرگان اسلام، به وظیفه گرایی در حفظ محیط زیست توجه داشته-اند. همچنین نمی‌توان با قاطعیت دو مکتب دیگر (فضیلت گرایی و پیامدگرایی) را از منظر اسلام نفی نمود و حتی می-توان عنوان کرد بعد از وظیفه گرایی، مبانی هستی شناختی مکتب اخلاقی فضیلت گرا نیز تا حدود زیادی با آموزه‌های اسلامی تطابق دارد.

کلیدواژه‌ها