تحلیل ساز و کارهای مسئولیت مدنی در جبران خسارت ناشی از آسیب‌های زیست محیطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرج ،دانشگاه آزاد اسلامی ،البرز ،ایران . (نویسنده مسئول) jalali.hosein.53@gmail.com

چکیده

زمینه و هدف : خسارات جسمی، مادی و معنویِ وارده شده به اشخاص، متعاقبِ بروز آسیب‌های زیست محیطی، ضرورت پیش‌بینی و بکارگیریِ نظام متناسب مسئولیت مدنی به منظور جبران خسارات مزبور را بیش از پیش ضروری می‌سازد. با وجود انجام پژوهش‌های متعدد در این زمینه، واکاوی هرچه بیشترِ ارتباط میان دو مقوله «مسئولیت مدنی» و «حفاظت از محیط زیست»، به منظور تحلیل ساز و کارهای مقوله نخست در جبران خسارات ناشی از آسیبهای وارده به مقوله دوم، امری اجتناب ناپذیر است.

روش بررسی : این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و نگارنده به روش کتابخانه‌ای و تهیه فیش و مراجعه به قوانین و مقررات و مقالات متعدد، اقدام به پژوهش نموده است.

یافته ها : یافته‌های پژوهش مؤید آن است که با توجّه به عدم کفایت ساز و کارهای مسئولیت مدنیِ مبتنی بر تقصیر به منظور جبران خسارات ناشی از آسیب‌های زیست محیطی و لزوم روی آوردن به ساز و کارهایِ مبتنی بر مسئولیت مدنیِ محض، مؤلّفه‌هایی همچون بیمه مسئولیت محیط زیست و صندوق تأمین خسارت محیط زیست در این راستا، می‌توانند مفید فایده واقع گردند؛ اگرچه که رویکرد حقوق بین المللِ محیط زیست در این زمینه، حقوق بشری نمودن مقوله محیط زیست است.

بحث و نتیجه گیری : عدم اجباری نمودن بیمه مسئولیت محیط زیست برای مشاغل آلاینده و همچنین فقدان مقرره قانونی درخصوص صندوق‌های تأمین خسارت ویژه محیط زیست، مهمترین چالش‌های پیش رویِ کارآمدیِ نظام مسئولیت مدنیِ حال حاضرِ ایران به منظور جبران خسارات ناشی از آسیب‌های زیست محیطی است.

کلیدواژه‌ها